Rezygnacja z sali weselnej – czy trzeba płacić 65% ceny?

Co w praktyce decyduje o kosztach rezygnacji z sali weselnej?

W sprawach o rezygnację z sali weselnej punkt wyjścia stanowi zasada swobody umów z art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Oznacza to, że strony mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, byle treść lub cel umowy nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Nie oznacza to jednak, że każdy zapis przedsiębiorcy będzie automatycznie skuteczny. Jeżeli klientem jest osoba prywatna zamawiająca wesele na własny użytek, co do zasady występuje ona jako konsument w rozumieniu art. 22¹ Kodeksu cywilnego. Wtedy postanowienia umowy mogą podlegać kontroli pod kątem klauzul niedozwolonych na podstawie art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Dlatego trzeba najpierw ustalić, co dokładnie przewiduje umowa:

• czy wpłacona kwota została nazwana zadatkiem, zaliczką, opłatą rezerwacyjną czy honorarium,
• czy umowa przewiduje prawo odstąpienia za zapłatą oznaczonej sumy,
• czy zamiast odstępnego wpisano karę umowną,
• czy przewidziano możliwość zmiany terminu lub podstawienia innej pary,
• czy opłata po rezygnacji jest taka sama niezależnie od tego, czy przedsiębiorca poniósł realne koszty.

Zadatek, zaliczka i opłata rezerwacyjna – to nie jest to samo

To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla rozliczenia po rezygnacji.

Sama nazwa użyta w umowie nie zawsze przesądza sprawę. Liczy się rzeczywista funkcja postanowienia. Jeżeli dokument mówi o „wpisowym” albo „honorarium”, ale w praktyce kwota ma zabezpieczać wykonanie umowy, sąd może badać jej charakter według treści i celu postanowienia.

Zobacz również:

reklamacja usługi wykonanej niezgodnie z umową

Czy 65% wartości wesela jako odstępne jest automatycznie ważne?

Nie automatycznie. Jeżeli umowa rzeczywiście przewiduje prawo odstąpienia za zapłatą odstępnego, zastosowanie ma art. 396 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli zastrzeżono, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy, oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

W praktyce to oznacza, że jeśli umowa przewiduje odstępne 65% ceny i klient chce skorzystać właśnie z tego umownego prawa odstąpienia, przedsiębiorca może twierdzić, że sama wiadomość o rezygnacji nie wystarcza bez zapłaty wskazanej sumy.

To jednak nie zamyka sprawy. W relacji przedsiębiorca–konsument sąd może zbadać, czy taki zapis nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy, czyli czy nie jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego. Pomocniczo warto też zwrócić uwagę na art. 385³ pkt 17 Kodeksu cywilnego, który jako przykład klauzuli abuzywnej wskazuje postanowienia nakładające na konsumenta obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego.

Ocena, czy 65% jest „rażąco wygórowane”, zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności:

• jak długo przed terminem nastąpiła rezygnacja,
• czy lokal mógł jeszcze sprzedać ten termin innej parze,
• jakie realne koszty przedsiębiorca już poniósł,
• czy opłata ma charakter zbliżony do sankcji, a nie rozsądnego rozliczenia ryzyka,
• czy podobny ciężar finansowy przewidziano także dla przedsiębiorcy.

Jeżeli więc umowa przewiduje zatrzymanie wpłaconej kwoty i dodatkowo żądanie bardzo wysokiego procentu całego wynagrodzenia, istnieją argumenty do podważania takiego postanowienia – ale ostateczna ocena zależy od treści umowy i stanu faktycznego.

Czy ciąża uzasadnia bezkosztową rezygnację albo zmianę terminu?

Sama ciąża co do zasady nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązków z umowy. W polskim prawie nie ma przepisu, który pozwalałby konsumentowi bez żadnych kosztów odstąpić od umowy o organizację wesela tylko dlatego, że zmieniła się sytuacja osobista.

Znaczenie może mieć natomiast to, czy wystąpiła obiektywna przeszkoda w wykonaniu umowy albo czy sama umowa przewiduje możliwość zmiany terminu w razie zdarzeń niezależnych od stron. Jeżeli lekarz stwierdzi ciążę zagrożoną, zakaz podróży, wysiłku lub udziału w imprezie i można to wykazać dokumentacją medyczną, rośnie szansa na skuteczne negocjowanie zmiany terminu zamiast płacenia wysokiego odstępnego.

Nie będzie to jednak rozwiązanie „z automatu”. W pierwszej kolejności trzeba sprawdzić literalne brzmienie umowy: czy przewiduje przełożenie terminu, w jakim trybie, na jaki okres i z jakimi kosztami.

Jakie działania warto podjąć przed zapłatą żądanej kwoty?

Zanim zaakceptujesz żądanie zapłaty 65% ceny wesela, warto działać etapami:

1. Zażądaj pełnej kopii umowy i regulaminu – wraz z załącznikami, cennikiem i wszelkimi zmianami.
2. Ustal charakter wpłaty – czy to zadatek z art. 394 Kodeksu cywilnego, zaliczka, czy odstępne z art. 396 Kodeksu cywilnego.
3. Złóż pisemne stanowisko – najlepiej e-mailem i listem, z potwierdzeniem odbioru.
4. Zaproponuj zmianę terminu albo przejęcie terminu przez inną parę, jeśli umowa lub praktyka obiektu to dopuszcza.
5. Zażądaj miarkowania żądania – wskaż, że jako konsument kwestionujesz postanowienie jako abuzywne na podstawie art. 385¹ § 1 i art. 385³ pkt 17 Kodeksu cywilnego.
6. Poproś o rozliczenie szkody rzeczywistej – zwłaszcza gdy sala nie poniosła jeszcze pełnych kosztów albo znalazła innych klientów.

Dobrze jest przy tym unikać pochopnego uznania długu w korespondencji. Lepiej napisać, że „kwestionujesz wysokość dochodzonej kwoty” niż że „zapłacisz później”.

Zobacz również:

wypowiedzenie umowy o współpracy

Czy można znaleźć inną parę na swoje miejsce?

Tak, to często najlepsze rozwiązanie praktyczne, ale wymaga zgody przedsiębiorcy, chyba że umowa wprost dopuszcza zmianę strony. Od strony prawnej może to przybrać formę przejęcia praw i obowiązków z umowy za zgodą wszystkich zainteresowanych.

Jeżeli właściciel sali zgadza się na takie rozwiązanie, warto sporządzić krótki aneks albo porozumienie na piśmie, w którym zostanie wyraźnie wskazane:

• kto wstępuje w miejsce pierwotnej pary,
• od kiedy przejmuje prawa i obowiązki,
• jak rozliczana jest dotychczasowa wpłata,
• czy pierwotni zamawiający zostają całkowicie zwolnieni z odpowiedzialności.

Bez takiego dokumentu może dojść do sporu, czy pierwotna para nadal odpowiada za zapłatę.

Co jeśli nie zapłacisz żądanych 65%?

To zależy od tego, jak przedsiębiorca zakwalifikuje swoje roszczenie i co wynika z umowy. Może on próbować:

• zatrzymać wpłaconą kwotę, jeśli uznaje ją za zadatek lub bezzwrotną opłatę,
• dochodzić umówionego odstępnego,
• dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, powołując się na art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli twierdzi, że poniósł szkodę wskutek niewykonania umowy.

W procesie to przedsiębiorca powinien wykazać zasadność roszczenia i jego wysokość, jeżeli żąda pieniędzy poza kwotą już wpłaconą. Jeżeli natomiast opiera się ściśle na klauzuli odstępnego, spór będzie dotyczył także ważności i skuteczności tego postanowienia wobec konsumenta.

Droga sądowa – kiedy ma sens?

Jeżeli nie uda się dojść do porozumienia, sprawa może trafić do sądu cywilnego. W zależności od sytuacji:

• to przedsiębiorca może pozwać o zapłatę,
• albo konsument może żądać zwrotu nienależnie zatrzymanej kwoty.

Przy ocenie kosztów trzeba uwzględnić ustawę z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 13 tej ustawy od pozwu w sprawie o prawa majątkowe pobiera się opłatę stosunkową, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W sądzie istotne będą zwłaszcza:

• pełna treść umowy,
• korespondencja stron,
• dowody na stan zdrowia i powód zmiany planów,
• dowody na realne koszty przedsiębiorcy,
• informacja, czy termin udało się sprzedać innej parze.

Jak napisać pismo do sali weselnej?

W piśmie warto:

• wskazać numer umowy i datę imprezy,
• opisać, czy chodzi o zmianę terminu, rozwiązanie umowy czy zakwestionowanie naliczonej opłaty,
• powołać się na konkretne postanowienia umowy,
• jeżeli jesteś konsumentem – podnieść zarzut abuzywności na podstawie art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego,
• zażądać przedstawienia wyliczenia szkody i informacji, czy termin został ponownie wynajęty,
• zaproponować polubowne zakończenie sprawy, np. zmianę terminu albo częściowe potrącenie realnych kosztów.

FAQ

Czy sala weselna może zatrzymać zadatek i jeszcze żądać dodatkowej zapłaty?

Może próbować, ale zależy to od treści umowy i charakteru poszczególnych postanowień. Jeżeli jedna kwota jest zadatkiem z art. 394 Kodeksu cywilnego, a druga ma być odstępnym lub odszkodowaniem, sąd może badać, czy takie kumulowanie roszczeń wobec konsumenta jest dopuszczalne.

Czy wystarczy wysłać e-mail z informacją, że rezygnuję?

Nie zawsze. Jeżeli umowa przewiduje odstępne w rozumieniu art. 396 Kodeksu cywilnego, skuteczność odstąpienia może zależeć od jednoczesnej zapłaty oznaczonej sumy. Niezależnie od tego e-mail warto wysłać, ale najlepiej z równoczesnym pismem formalnym i dowodem doręczenia.

Czy ciąża zagrożona daje mocniejszą pozycję niż zwykła ciąża?

Tak, bo może stanowić obiektywną i udokumentowaną przeszkodę do realizacji przyjęcia w umówionym terminie. Nadal jednak dużo zależy od zapisów umowy i możliwości zmiany terminu.

Czy warto zgłaszać sprawę do UOKiK?

Jeżeli problem dotyczy wzorca umowy stosowanego wobec wielu klientów, zawiadomienie do Prezesa UOKiK może mieć sens. Nie zastępuje to jednak indywidualnego dochodzenia zwrotu pieniędzy lub obrony przed pozwem.

Czy przedsiębiorca musi udowodnić, że poniósł stratę?

Jeżeli dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych z art. 471 Kodeksu cywilnego – tak, powinien wykazać przesłanki odpowiedzialności i wysokość szkody. Przy roszczeniu opartym wyłącznie na umownym odstępnym spór może dotyczyć raczej ważności samego postanowienia.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.

2. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398.

3. Wyrok Sądu Najwyższego z 16 listopada 2022 r., I NSNc 398/21 – dotyczący charakteru odstępnego.

4. Orzecznictwo dotyczące abuzywności rażąco wygórowanych opłat i odstępnego w relacjach z konsumentem wymaga każdorazowo odniesienia do konkretnego wzorca umowy i okoliczności sprawy.