.
Udzieliliśmy ponad 144 tys. porad prawnych i mamy 16 012 opinii Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zachowek

W podkategorii: Artykuły | Pytania i odpowiedzi |

Zachowek to jedno z najważniejszych pojęć prawa spadkowego. Ta instytucja prawna ma czynić zadość osobom najbliższym, które spadkodawca zdecydował się pominąć w testamencie lub znacznie uszczuplił ich udział spadkowy. Zachowek wyraża stanowisko ustawodawcy, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swym najbliższym.

Tak więc pominiętym w testamencie spadkobiercom ustawowym przysługuje roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej – to właśnie zachowek. Obowiązek ten nie może powstać prędzej niż z chwilą śmierci spadkodawcy. Roszczenie o zachowek powstaje tylko wtedy, gdy uprawniony nie otrzymał go w innej postaci niż powołanie do dziedziczenia.

Roszczenie o zachowek nie jest roszczeniem bezwzględnym. Czyli spadkobierca ustawowy, który nie otrzymał należnej mu części spadku, może, ale nie musi, upomnieć się o zachowek. Ma na to 5 lat od chwili otwarcia spadku.

Uprawnionymi do zachowku są zstępni (czyli dzieci, wnuki, prawnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeśli byliby powołani do spadku z ustawy.

Jest roszczenie – kto zatem jest zobowiązany do zapłaty zachowku? Zachowku można żądać od spadkobierców powołanych do dziedziczenia na mocy testamentu, a także od osób, na rzecz których spadkodawca ustanowił zapis windykacyjny oraz od obdarowanych darowizną doliczaną do spadku.

Generalnie wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, jaki by przypadał uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli jednak uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo jest małoletni, wówczas zachowek wynosi dwie trzecie wartości udziału spadkowego.

Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Jeśli chodzi o darowizny, to generalnie nie dolicza się do spadku dwóch rodzajów darowizn:

  1. drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, jak również
  2. darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku.

Tak, jak to zostało powiedziane na początku, zachowek ma czynić zadość najbliższym, pozbawionym przez spadkodawcę należnej części spadku. Jednak często wypłata zachowku staje się ciężarem nie do udźwignięcia dla spadkobierców czy obdarowanych. Każdy z nas, myśląc o przekazaniu swego majątku, powinien wysilić się na pewną dalekowzroczność, aby majątek nie stał się zarzewiem konfliktu i problemów finansowych w rodzinie. W tak istotnych sprawach warto zawczasu zasięgnąć rady prawnika specjalizującego się w prawie spadkowym.

»Pytania i odpowiedzi

Ilość: 71 | Wyświetlono: 1-20

Opublikowane: 09.08.2026

Zachowek po zmarłej żonie a testament na syna z pierwszego małżeństwa

Jeżeli zmarła żona powołała w testamencie do całości spadku tylko syna z pierwszego małżeństwa, małżonek oraz wspólne dziecko co do zasady nie dziedziczą z ustawy, ale mogą mieć prawo do zachowku. Kluczowe jest ustalenie, czy mieszkanie należało do majątku osobistego...

Opublikowane: 09.08.2026

Mieszkanie od rodziców a roszczenie siostry o zachowek

Sama darowizna mieszkania od rodziców nie daje siostrze prawa do żądania od razu połowy jego wartości. Dopóki rodzic żyje, roszczenie o zachowek co do zasady jeszcze nie istnieje. W artykule wyjaśniamy, kiedy rodzeństwo może dochodzić zachowku, jak ustala się podstawę jego...

Opublikowane: 09.08.2026

Wydziedziczenie syna a zachowek dla wnuka i prawnuka

Tak, samo wydziedziczenie syna nie zamyka sprawy zachowku. Zgodnie z art. 1011 Kodeksu cywilnego prawo do zachowku przechodzi na zstępnych osoby wydziedziczonej, więc wnuk lub wnuczka mogą nadal wystąpić z roszczeniem. W artykule wyjaśniam, kiedy wydziedziczenie jest skuteczne, czy...

Opublikowane: 09.08.2026

Darowizna mieszkania dla jednego dziecka a zachowek i spadek

Darowizna mieszkania dla jednego z dzieci może mieć wpływ zarówno na zachowek, jak i na późniejsze rozliczenia spadkowe. Samo odrzucenie spadku przez obdarowanego nie zawsze wyłącza jego odpowiedzialność za zapłatę zachowku. W artykule wyjaśniamy, kiedy darowizna sprzed...

Opublikowane: 09.08.2026

Unieważnienie darowizny z powodu braku świadomości przy podpisaniu aktu

Darowiznę nieruchomości można podważać, jeżeli w chwili podpisania aktu notarialnego darczyńca znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli w rozumieniu art. 82 Kodeksu cywilnego. Wyjaśniamy, kiedy wchodzi w grę...

Opublikowane: 09.08.2026

Darowizna, dożywocie i zachowek – jak ograniczyć ryzyko roszczeń?

Sama darowizna mieszkania, nawet z ustanowieniem dożywotniej służebności mieszkania, co do zasady nie wyłącza roszczeń o zachowek. Przy obliczaniu zachowku darowizna może zostać doliczona do spadku na podstawie art. 993 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. W...

Opublikowane: 08.08.2026

Jak ograniczyć zachowek po darowiźnie mieszkania od mamy

Darowizna mieszkania od rodzica co do zasady może być doliczona do spadku przy obliczaniu zachowku, więc samo ustanowienie służebności dla mamy nie wyłącza roszczeń rodzeństwa. W artykule wyjaśniam, kiedy zachowek rzeczywiście może powstać, jak liczy się odpowiedzialność...

Opublikowane: 08.08.2026

Zachowek po darowiźnie mieszkania a księga wieczysta

Nie można wpisać do księgi wieczystej informacji, że rodzeństwo zrzekło się prawa do zachowku albo że nie będzie go dochodzić. Roszczenie o zachowek nie jest prawem, które podlega takiemu ujawnieniu w księdze wieczystej. W artykule wyjaśniam, co realnie można zrobić po...

Opublikowane: 07.08.2026

Kiedy rodzeństwo może żądać zachowku po rodzicach?

Jeżeli rodzice przekażą dom lub działkę tylko jednemu dziecku, rodzeństwo nie ma automatycznie prawa do natychmiastowej spłaty. Roszczenie o zachowek co do zasady powstaje dopiero po śmierci rodzica, a jego zakres zależy od tego, czy majątek został przekazany testamentem, darowizną...

Opublikowane: 04.08.2026

Czy rodzeństwu należy się zachowek po sprzedaży mieszkania wykupionego przez brata?

Jeżeli mieszkanie zostało skutecznie wykupione przez brata i to on stał się jego właścicielem, co do zasady nie wchodzi ono do spadku po rodzicach. Sama późniejsza sprzedaż takiego mieszkania nie daje rodzeństwu automatycznego prawa do udziału w cenie ani do...

Opublikowane: 04.08.2026

Przekazanie majątku do fundacji rodzinnej a zachowek

Samo przekazanie majątku do fundacji rodzinnej nie wyłącza prawa do zachowku. W wielu przypadkach fundusz założycielski wniesiony przez spadkodawcę dolicza się do substratu zachowku, a roszczenie może być kierowane nie tylko do spadkobierców, ale także do fundacji...

Opublikowane: 04.08.2026

Zachowek po darowiźnie mieszkania dla brata a dział spadku

Darowane wcześniej mieszkanie co do zasady nie wchodzi już do spadku, ale może być doliczone do substratu zachowku. To oznacza, że rodzeństwo pominięte przy darowiźnie może mieć roszczenie pieniężne, jeśli nie otrzymało należnego zachowku z pozostałego...

Opublikowane: 04.08.2026

Czy po 6 latach od darowizny należy się zachowek?

Tak, po 6 latach od darowizny nadal może powstać roszczenie o zachowek. Kluczowe jest jednak nie samo upływanie czasu od darowizny, lecz to, kto był obdarowany, kiedy otworzył się spadek i czy osoba żądająca zachowku należy do kręgu uprawnionych. W artykule wyjaśniamy, kiedy...

Opublikowane: 03.08.2026

Zrzeczenie się dziedziczenia po ojcu a zachowek i rekompensata

Za życia ojca nie można „zrzec się konkretnego mieszkania” w zwykłej formie. Możliwe są natomiast różne rozwiązania prawne, przede wszystkim umowa o zrzeczenie się dziedziczenia zawarta z przyszłym spadkodawcą w formie aktu notarialnego albo późniejsze odrzucenie spadku po...

Opublikowane: 01.08.2026

Wyliczenie zachowku od darowizny mieszkania po ojcu

Jeżeli ojciec za życia darował mieszkanie jednemu z dzieci, darowizna może zostać doliczona do substratu zachowku. To, że lokal został później sprzedany, nie wyklucza roszczenia o zachowek. Wyjaśniam, komu może przysługiwać zachowek, jak oblicza się jego wysokość po...

Opublikowane: 01.08.2026

Dziedziczenie po ojcu i zachowek brata a wieloletnia opieka nad rodzicami

Sam brak zaangażowania rodzeństwa w opiekę nad rodzicem co do zasady nie odbiera prawa do zachowku ani udziału w spadku. Kluczowe jest jednak to, czy istnieje ważny testament, czy dochodzi do dziedziczenia ustawowego oraz czy w konkretnej sprawie można powołać się na art. 5 Kodeksu...

Opublikowane: 30.07.2026

Koszty pogrzebu a zachowek dla wnuków po zmarłym bracie

Koszty pogrzebu co do zasady obniżają podstawę obliczenia zachowku, ponieważ należą do długów spadkowych, ale tylko w granicach kosztów odpowiadających zwyczajom przyjętym w danym środowisku. W artykule wyjaśniamy też, kiedy darowizny dla wnuków można zaliczyć na...

Opublikowane: 30.07.2026

Zachowek po darowiźnie mieszkania a brak dowodów innych darowizn

Jeżeli spadkodawca za życia przekazał jednemu z dzieci mieszkanie, a po jego śmierci drugi spadkobierca domaga się zachowku, darowizna co do zasady może być doliczona do substratu zachowku. Sam brak testamentu nie wyklucza roszczenia o zachowek wobec obdarowanego. W artykule...

Opublikowane: 30.07.2026

Czy można zatrzymać sprzedaż mieszkania, które siostra dostała po rodzicach?

Jeżeli siostra stała się wyłączną właścicielką mieszkania po rodzicach, co do zasady może je sprzedać i nie da się tego zakazać tylko dlatego, że lokal ma wartość sentymentalną dla rodzeństwa. W artykule wyjaśniamy, kiedy można jedynie negocjować odkupienie...

Opublikowane: 30.07.2026

Zachowek dla wnuków po wydziedziczeniu ich rodzica

Jeżeli dziecko spadkodawcy zostało skutecznie wydziedziczone, jego zstępni mogą nadal mieć własne prawo do zachowku. Wynika to wprost z art. 1011 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Wyjaśniamy, kiedy wnuki mogą dochodzić zachowku, jak obliczyć jego wysokość,...

»Artykuły

Ilość: 4 | Wyświetlono: wszystkie

Kiedy można stracić prawo do zachowku? Zerwanie kontaktu z rodzicem a wydziedziczenie na przykładzie orzeczenia

Prawo do zachowku jest często postrzegane jako gwarancja udziału w spadku dla najbliższej rodziny, nawet wtedy, gdy spadkodawca pominął dziecko lub małżonka w testamencie. W praktyce jednak zachowek nie ma charakteru bezwzględnego. Kodeks cywilny przewiduje sytuacje, w...

Dostałeś pozew o zachowek? Nie sprzedawaj jeszcze mieszkania.

List z sądu potrafi zrujnować dzień, a nawet całe życie. W środku pozew: brat lub siostra, którzy od lat nie odwiedzali rodziców, żądają spłaty połowy wartości mieszkania, w którym żyjesz. Pierwsza myśl? „Będę musiał sprzedać dom, żeby ich spłacić”. Jako...

Zachowek a zastosowanie art. 5 K.c.

Zastosowanie art. 5 Kodeksu cywilnego (K.c.) 1 do instytucji zachowku, a co za tym idzie – obniżenie wysokości zachowku lub jego całkowite pozbawienie, możliwe jest tylko w wyjątkowych przypadkach, przy uwzględnieniu klauzuli zasad współżycia społecznego.

Jak pozbawić dziedziczenia?

Pozbawienie spadkobiercy jakichkolwiek praw do majątku spadkowego może nastąpić w drodze wydziedziczenia lub uznania za niegodnego dziedziczenia. Wydziedziczenia dokonuje sam spadkodawca, natomiast za niegodnego dziedziczenia spadkobiercę może uznać sąd – na wniosek osoby...

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Potrzebujesz pomocy prawnika?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

porady spadkowe

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu