Wspólne konto a własność pieniędzy

Darowizny i własność pieniędzy

Zgodnie z art. 4a ustawy „całkowicie zwolnione od podatku są darowizny dokonane pomiędzy członkami najbliższej rodziny pod warunkiem, że osoba obdarowana zgłosi ten fakt do US w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny na druku SD–Z2, a darowizna została dokonana w formie potwierdzenia przelewu”.

Zacznijmy od kwestii elementarnej, a więc od wyjaśnienia, kiedy możemy mówić o darowiźnie.

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego „przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”.

Należy wskazać, że darowizny dokonuje właściciel pieniędzy, ponieważ jest to rozporządzenie jego majątkiem. W konsekwencji przy ustaleniu, czy do darowizny doszło, bierze się pod uwagę, kto był faktycznym właścicielem środków pieniężnych. Ponadto należy wskazać, że darowizna jest umową dwustronną, w której występuje osoba obdarowana oraz darczyńca. Umowa darowizny jest ważna, gdy strony wyrażą w tym zakresie zgodne oświadczenia woli.

Wspólne konto a własność pieniędzy

Okoliczność, kto jest właścicielem rachunku bankowego, nie jest w tym przypadku decydująca. Gromadzenie środków pieniężnych na rachunku bankowym jest jedynie formą przechowania, czynnością techniczną, która nie zmienia kwestii własności pieniędzy. Jeżeli jedna osoba wpłaci pieniądze na rachunek bankowy, to ustanowienie współwłaścicielem konta innej osoby (lub przyznanie pełnomocnictwa) nie daje tej osobie prawa własności tych środków. Nadal środki te stanowią własność osoby wpłacającej pieniądze. Własność danego mienia nabywa się bowiem na podstawie określonej czynności prawnej. Wpłata pieniędzy na rachunek bankowy nie jest czynnością prawną.

Powyższe potwierdził m.in. Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 09.09.2013 r., nr IBPBII/1/436–152/13/MCZ:

„Należy bowiem nadmienić, że posiadanie wspólnego rachunku bankowego nie przesądza o własności środków znajdujących się na tym rachunku. Tym samym jedynie zawarcie umowy darowizny i/lub faktyczne przekazanie środków finansowych przez żonę na rzecz Wnioskodawcy wiązałoby się z koniecznością dokonania – dla celów zachowania zwolnienia z opodatkowania – zgłoszenia otrzymania darowizny przekraczającej kwotę wolną od podatku, we właściwym urzędzie skarbowym. Tak długo jak taka umowa nie zostanie zawarta lub nie dojdzie do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego (przedmiot darowizny nie zostanie faktycznie wydany – co oznacza, że środki finansowe znajdujące się na wspólnym rachunku bankowym małżonków nie staną się własnością Wnioskodawcy), to brak jest podstaw do zastosowania przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn”.

Podobnie ww. organ w interpretacji z dnia 15.03.2016r., nr IBPB–2–1/4515–224/15/MCZ:

„W świetle powyższego należy stwierdzić, iż posiadanie wspólnego rachunku bankowego (oszczędnościowego) nie przesądza o własności środków zgromadzonych na tym rachunku. Samo dokonanie wpłaty pieniędzy na wspólny rachunek bankowy przez jednego z jego posiadaczy (współwłaściciela) bez zawierania umowy darowizny czy chociażby działania w celu dokonania nieodpłatnego przysporzenia w majątku tego posiadacza, nie skutkuje dla drugiego współposiadacza rachunku bankowego automatycznym nabyciem tych środków pieniężnych. Taka sytuacja mogłaby przykładowo wystąpić gdyby doszło do zawarcia umowy darowizny lub/i faktycznego przekazania środków finansowych przez jednego ze współwłaścicieli konta na rzecz drugiego współwłaściciela. Jednakże samo uczynienie drugiej osoby współwłaścicielem konta nie oznacza, iż osoba, której pieniądze wpływają na wspólne konto poprzez tą wpłatę dokonuje kosztem swego majątku darowizny na rzecz drugiego współwłaściciela”.

W konsekwencji sama okoliczność współwłasności konta nie przesądza o zmianie własności środków pieniężnych. Drugim ważnym wnioskiem jest, że dopóki nie dopóki umowa darowizny nie zostanie zawarta lub nie dojdzie do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, to nie można mówić o powstaniu obowiązku podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn.

W konsekwencji z samego faktu współwłasności konta nie można wywodzić takiego wniosku, że właścicielami środków zgromadzonych są oboje współwłaściciele konta w sytuacji, gdy wpłaty dokonuje wyłącznie jedna osoba. Stanowisko to potwierdza m.in. interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 09.11.2017 r., nr 0111–KDIB4.4015.158.2017.2.PB.

Przechowywanie środków na wspólnym koncie

Przenosząc powyższe na grunt przedstawionej sprawy, należy wskazać, że jeżeli matka wpłacała swoje środki pieniężne na konto, którego Pan był współposiadaczem to wciąż wyłącznym właścicielem tychże środków była matka. Z uwagi na okoliczność współposiadania rachunku bankowego nie stał się Pan właścicielem tychże środków. Na tym etapie jednak nie było potrzeby zgłaszania czegokolwiek, ponieważ sama okoliczność przechowywania środków na wspólnym rachunku nie rodzi obowiązku podatkowego.

Inaczej natomiast wygląda sytuacja, gdy ze środków matki zgromadzonych na wspólnym koncie korzysta Pan w swoim prywatnym zakresie. W takim przypadku spełnione są przesłanki pozwalające taką czynność uznać jako umowę darowizny.

Jednakże z opisu sprawy wynika, że środki mamy są przeznaczone na zakup nieruchomości, która będzie stanowiła wyłącznie jej własność. Fakt, że Pan jest stroną umowy z firmą wykończeniową, moim zdaniem nie ma tu znaczenia, ponieważ finansowanie wydatku odbywa się z pieniędzy należących wyłącznie do mamy na wyłącznie jej potrzeby, tj. zakup prywatnej nieruchomości.

W rezultacie moim zdaniem nie występuje tu żadna darowizna, która powinna zostać zgłoszona do urzędu skarbowego.