Lekarz a spółka z o.o. i praktyka lekarska w innym podmiocie

Spółka z o.o. jako podmiot leczniczy

Tak, spółka z o.o. może prowadzić działalność leczniczą jako podmiot leczniczy. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, zgodnie z którym podmiotami leczniczymi są przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Warunkiem legalnego rozpoczęcia działalności leczniczej jest m.in. wpis do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL) – art. 100 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Sama rejestracja spółki w KRS nie uprawnia jeszcze do rozpoczęcia udzielania świadczeń zdrowotnych jako podmiot leczniczy.

Jeżeli planowana jest działalność lecznicza, trzeba też zadbać o zgodność wpisów rejestrowych, regulamin organizacyjny, wymagania lokalowe, sanitarne, sprzętowe i ubezpieczeniowe, odpowiednie do zakresu świadczeń.

Kto może wykonywać działalność leczniczą i w jakich formach

Ustawa o działalności leczniczej rozróżnia podmiot leczniczy oraz praktykę zawodową. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy podmiot wykonujący działalność leczniczą to podmiot leczniczy, o którym mowa w art. 4, oraz lekarz, pielęgniarka, fizjoterapeuta albo inna osoba wykonująca zawód medyczny w ramach praktyki zawodowej, jeżeli przepisy przewidują taką formę.

W przypadku lekarza podstawowe znaczenie ma art. 5 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, zgodnie z którym lekarze mogą wykonywać zawód w ramach działalności leczniczej na zasadach określonych w ustawie oraz przepisach odrębnych, po wpisaniu do RPWDL.

Formy wykonywania zawodu lekarza w ramach praktyki zawodowej określa art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej. Obejmuje on m.in.:

1. indywidualną praktykę lekarską,
2. indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską,
3. indywidualną praktykę lekarską wyłącznie w miejscu wezwania,
4. indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską wyłącznie w miejscu wezwania,
5. indywidualną praktykę lekarską wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
6. indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
7. grupową praktykę lekarską.

Równolegle lekarz może wykonywać zawód także na podstawie stosunku pracy albo umowy cywilnoprawnej, ale taka umowa musi odpowiadać rzeczywistemu modelowi udzielania świadczeń i nie może omijać wymogów dotyczących praktyki zawodowej i wpisu do RPWDL.

Czy lekarz może przyjmować w innym podmiocie przez własną spółkę z o.o.

To zależy od tego, jak w rzeczywistości ma wyglądać współpraca.

Jeżeli inny podmiot leczniczy zleca określone świadczenia podmiotowi leczniczemu prowadzonemu w formie spółki z o.o., to co do zasady dopuszczalne są umowy między podmiotami leczniczymi. Ustawa o działalności leczniczej nie zakazuje współpracy kontraktowej pomiędzy podmiotami. Trzeba jednak odróżnić relację między podmiotami od osobistego wykonywania zawodu przez konkretnego lekarza.

Problem pojawia się wtedy, gdy faktycznie to konkretny lekarz ma stale i osobiście udzielać świadczeń w zakładzie leczniczym innego podmiotu, korzystając z jego infrastruktury, personelu i organizacji pracy. W takim układzie organy rejestrowe oraz samorząd lekarski najczęściej uznają za najbezpieczniejszy model wykonywanie świadczeń przez lekarza w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej wyłącznie w zakładzie leczniczym tego podmiotu, na podstawie umowy z tym podmiotem, zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. e albo f ustawy o działalności leczniczej.

Inaczej mówiąc: sama spółka z o.o. nie zawsze „zastępuje” lekarzowi własną praktykę zawodową, gdy świadczenia mają być wykonywane osobiście przez niego w cudzym zakładzie leczniczym.

Czy wystarczy zwykła umowa-zlecenie bez działalności gospodarczej

Nie można odpowiedzieć na to bezwarunkowo „tak”. To rozwiązanie jest obarczone ryzykiem, jeżeli w istocie chodzi o wykonywanie przez lekarza świadczeń zdrowotnych w modelu odpowiadającym praktyce zawodowej.

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 5 grudnia 1996 r. w art. 2 ust. 1 stanowi, że wykonywanie zawodu lekarza polega m.in. na udzielaniu przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje świadczeń zdrowotnych, w szczególności badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chorób i ich leczeniu. Z kolei działalność lecznicza jest działalnością regulowaną, a praktyka zawodowa lekarza wymaga wpisu do RPWDL na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 100 ustawy o działalności leczniczej.

Jeżeli więc lekarz ma regularnie, we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność zawodową udzielać świadczeń w innym podmiocie, „zwykła” umowa-zlecenie jako osoba fizyczna bez zarejestrowanej praktyki może zostać oceniona jako niewłaściwa podstawa formalna.

Z drugiej strony orzecznictwo dopuszcza wykonywanie pracy lekarza także na podstawie umów cywilnoprawnych. W wyroku Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., III USKP 32/21, wskazano, że praca lekarzy i lekarzy dentystów może być świadczona zarówno w ramach stosunku pracy, jak i umów prawa cywilnego. Nie oznacza to jednak automatycznie, że w każdej konfiguracji umowa-zlecenie eliminuje potrzebę wpisu praktyki do RPWDL.

Najbezpieczniejszy model w opisanej sytuacji

Przy założeniu, że lekarz dentysta chce osobiście udzielać świadczeń także w innych podmiotach leczniczych, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zazwyczaj:

1. prowadzenie spółki z o.o. jako odrębnego podmiotu leczniczego dla działalności wykonywanej przez tę spółkę, oraz
2. równoległe zarejestrowanie indywidualnej praktyki lekarskiej wyłącznie w zakładzie leczniczym innych podmiotów, jeżeli świadczenia mają być osobiście wykonywane przez lekarza w tych placówkach.

Takie rozwiązanie najlepiej odpowiada konstrukcji z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. e i f ustawy o działalności leczniczej. Ogranicza też ryzyko zarzutu, że świadczenia są wykonywane bez właściwej podstawy rejestrowej.

W praktyce oznacza to zwykle konieczność zawarcia odrębnych umów z podmiotami, w których lekarz ma przyjmować, oraz dostosowania zakresu ubezpieczenia OC do obu form aktywności.

Zobacz również:

• terapeuta środowiskowy - z DG
• fizjoterapeuta - z DG

Na co zwrócić uwagę przy umowach z innymi podmiotami leczniczymi

Bez względu na wybrany model, umowa powinna jasno określać:

• kto jest stroną wobec pacjenta i kto formalnie udziela świadczenia,
• czy lekarz działa jako przedsiębiorca wykonujący praktykę, czy jako osoba wykonująca świadczenia na rzecz podmiotu leczniczego,
• gdzie są udzielane świadczenia i do czyjej infrastruktury należą gabinety, sprzęt i personel pomocniczy,
• kto prowadzi dokumentację medyczną i kto jest administratorem danych pacjentów,
• jak uregulowano odpowiedzialność cywilną oraz obowiązkowe ubezpieczenie OC,
• czy rozliczenie następuje za czas pracy, dyżur, procedurę czy ryczałt.

Ma to znaczenie nie tylko dla ważności modelu współpracy, ale też dla odpowiedzialności za szkodę medyczną, kontroli NFZ lub wojewody, rozliczeń podatkowych i ZUS.

Tabela: które rozwiązanie jest zwykle właściwe

Ryzyka praktyczne

Przy błędnie dobranym modelu mogą pojawić się następujące problemy:

• zakwestionowanie sposobu wykonywania działalności przez organ prowadzący RPWDL,
• wątpliwości co do ważności lub zakresu obowiązkowego ubezpieczenia OC,
• spór o to, kto ponosi odpowiedzialność wobec pacjenta i za dokumentację medyczną,
• ryzyka podatkowe i składkowe, gdy umowa nie odpowiada rzeczywistej relacji prawnej,
• problemy podczas kontroli wojewody, samorządu zawodowego lub płatnika publicznego, jeśli w grę wchodzą świadczenia finansowane ze środków publicznych.

Wniosek

Jeżeli lekarz chce udzielać świadczeń we własnej placówce prowadzonej przez spółkę z o.o., a jednocześnie osobiście przyjmować w innych podmiotach leczniczych, to w większości przypadków bezpieczniej jest rozdzielić te role:

• w swojej placówce działać przez spółkę z o.o. jako podmiot leczniczy,
• w cudzych placówkach działać jako lekarz prowadzący indywidualną praktykę lekarską wpisaną do RPWDL dla świadczeń wykonywanych w zakładzie leczniczym tego podmiotu.

Sama umowa-zlecenie zawarta „jako osoba fizyczna” bez praktyki zawodowej może być niewystarczająca, jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania świadczeń odpowiada modelowi praktyki lekarskiej. Ostateczna ocena powinna uwzględniać treść umów, miejsce udzielania świadczeń, organizację pracy i odpowiedzialność wobec pacjentów.

FAQ

Czy lekarz może mieć jednocześnie spółkę z o.o. i indywidualną praktykę lekarską?

Tak. Przepisy nie wykluczają równoległego prowadzenia podmiotu leczniczego w formie spółki z o.o. oraz wykonywania zawodu w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, jeśli każda z tych form jest prawidłowo zorganizowana i wpisana tam, gdzie wymaga tego ustawa.

Czy sama spółka z o.o. wystarczy do pracy lekarza w innych placówkach?

Nie zawsze. Jeżeli lekarz ma osobiście przyjmować w zakładzie leczniczym innego podmiotu, często potrzebna będzie indywidualna praktyka lekarska wykonywana w tym zakładzie.

Czy umowa-zlecenie z innym podmiotem leczniczym jest całkowicie wykluczona?

Nie. Umowy cywilnoprawne są co do zasady dopuszczalne, ale nie w każdej sytuacji zastępują wymogi dotyczące praktyki zawodowej i wpisu do RPWDL. Trzeba ocenić rzeczywisty model współpracy.

Czy wpis do RPWDL jest konieczny przed rozpoczęciem udzielania świadczeń?

Tak, jeżeli przepisy wymagają działania jako podmiot leczniczy albo praktyka zawodowa. Wynika to z art. 100 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej.

Czy trzeba osobno zadbać o OC?

Tak. Zakres obowiązkowego ubezpieczenia OC powinien odpowiadać rzeczywistemu sposobowi wykonywania działalności i miejscu udzielania świadczeń. Warto sprawdzić, czy polisa obejmuje oba modele działania.

Źródła

• Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 100 ust. 1.
• Ustawa z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, w szczególności art. 2 ust. 1.
• Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r., III USKP 32/21.