Czy można przywrócić spółkę z o.o. wykreśloną z KRS?

Czy po wykreśleniu z KRS można reaktywować spółkę z o.o.?

Co do zasady – nie. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, co wynika z art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych. Z kolei wykreślenie spółki z rejestru oznacza ustanie jej bytu prawnego. W praktyce oznacza to, że po prawomocnym wykreśleniu nie ma już podmiotu, któremu można powołać zarząd, zmienić siedzibę albo „wznowić” działalność.

Nie wystarczy więc uchwała wspólników, porozumienie udziałowców ani zgłoszenie do KRS. Takie działania mogą być podejmowane tylko przez istniejącą spółkę. Po wykreśleniu z rejestru ten warunek co do zasady nie jest już spełniony.

Znaczenie ma to, w jakim trybie spółka została wykreślona

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, czy spółka została wykreślona:

• po zakończeniu zwykłej likwidacji,
• po postępowaniu upadłościowym,
• czy w trybie rozwiązania podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego.

Jeżeli sąd rejestrowy rozwiązał spółkę bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, podstawą jest obecnie art. 25a-25e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z art. 25a ust. 1 tej ustawy sąd rejestrowy wszczyna z urzędu postępowanie, jeżeli stwierdzi trwały brak wykonywania działalności albo brak możliwości działania organów spółki. Następnie – jeżeli ustali m.in., że podmiot faktycznie nie prowadzi działalności i nie ma zbywalnego majątku – może orzec rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania likwidacji i zarządzić jego wykreślenie z rejestru na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy o KRS.

Dlaczego nie można po prostu powołać nowego zarządu?

Zarząd jest organem spółki istniejącej. Jeżeli spółka została już wykreślona z KRS, nie istnieje osoba prawna, dla której można skutecznie ustanowić organ. Powołanie zarządu po wykreśleniu byłoby więc czynnością bez skutku rejestrowego.

Podobnie nie można skutecznie dokonać zmiany siedziby, adresu, przedmiotu działalności ani innych zmian umowy spółki. Takie czynności wymagają istnienia spółki jako podmiotu prawa. Po wykreśleniu brak jest już podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców, którego dane mogłyby zostać zmienione.

W podobnym kierunku wypowiada się orzecznictwo: wykreślenie spółki z rejestru co do zasady oznacza definitywne ustanie jej bytu prawnego. W praktyce sądowej przyjmuje się także, że taki podmiot traci zdolność sądową.

Zobacz również:

• zmiana prezesa spółki z o.o. po powołaniu
• odwołanie lub zmiana uchwały w spółce z o.o.

Czy są jakiekolwiek wyjątki od tej zasady?

Tak, ale nie chodzi o prostą „reaktywację” spółki. W wyjątkowych sytuacjach analizuje się możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia, które doprowadziło do wykreślenia. Może to mieć znaczenie np. wtedy, gdy:

• postanowienie sądu rejestrowego zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania,
• uczestnik postępowania został pozbawiony możności obrony swoich praw,
• ujawniono okoliczności wskazujące, że przesłanki z art. 25d ust. 1 ustawy o KRS w rzeczywistości nie były spełnione.

W takim przypadku nie mówimy jednak o swobodnym wznowieniu działalności przez wspólników, lecz o badaniu, czy istnieje podstawa do zastosowania określonych środków procesowych przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego. To zawsze wymaga analizy akt rejestrowych, treści doręczeń, dat uprawomocnienia oraz podstawy rozstrzygnięcia.

Jeżeli sprawa dotyczy prawomocnego orzeczenia sądu, znaczenie mogą mieć w szczególności przepisy o wznowieniu postępowania zawarte w art. 399-416(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ale możliwość ich zastosowania zależy od bardzo konkretnych przesłanek i terminów. Nie da się więc odpowiedzieć twierdząco bez znajomości pełnych akt sprawy.

Co z majątkiem, który został po wykreśleniu spółki?

To jedna z najtrudniejszych praktycznie kwestii. Jeżeli po wykreśleniu okaże się, że spółka miała majątek albo prawa, których wcześniej nie ujawniono, nie oznacza to automatycznie, że spółkę da się „odtworzyć”. Problem trzeba oceniać przez pryzmat trybu wykreślenia, rodzaju składnika majątkowego oraz możliwych działań procesowych.

Przy rozwiązaniu bez likwidacji sąd rejestrowy powinien wcześniej ustalić, że podmiot nie posiada zbywalnego majątku – tak stanowi art. 25d ust. 1 ustawy o KRS. Jeżeli więc po wykreśleniu ujawnia się majątek, może powstać pytanie, czy istniały rzeczywiste podstawy do wydania postanowienia o rozwiązaniu. Nie daje to jednak automatycznego skutku w postaci przywrócenia spółki do rejestru; zwykle wymaga odrębnej analizy procesowej.

W praktyce często potrzebna jest także ocena, czy dany składnik majątkowy rzeczywiście należał do spółki, czy był zbywalny, oraz czy informacja o nim była dostępna sądowi rejestrowemu przed wydaniem postanowienia.

Jeżeli spółka nie istnieje, jakie rozwiązanie jest realne?

Najczęściej realnym rozwiązaniem jest założenie nowego podmiotu – nowej spółki z o.o. albo innej formy działalności – zamiast próby „wskrzeszenia” starej. Jeżeli jednak ze starą spółką wiążą się nierozliczone prawa, zobowiązania, majątek, umowy lub spory sądowe, przed podjęciem decyzji trzeba zbadać:

• czy wykreślenie było prawomocne i w jakiej dacie nastąpiło,
• jaki był dokładny tryb rozwiązania,
• czy istnieją podstawy do wzruszenia orzeczenia,
• czy istnieją dokumenty potwierdzające majątek lub trwające stosunki prawne spółki.

W niektórych sprawach potrzebne może być również ustalenie odpowiedzialności osób, które prowadziły sprawy spółki przed wykreśleniem, ale to już odrębny problem prawny, zależny od stanu faktycznego i rodzaju zobowiązań.

Co zrobić krok po kroku po wykreśleniu spółki z KRS?

Jeżeli chcesz ustalić, czy w sprawie da się jeszcze podjąć jakiekolwiek działania, warto postępować w tej kolejności:

Zobacz również:

• rezygnacja z prokury i sprzedaż udziałów w spółce z o.o.
• zbycie udziałów w spółce z o.o. a odpowiedzialność za wcześniejsze zobowiązania

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, kiedy odpowiedź brzmi „nie”, a kiedy trzeba najpierw zbadać dokumenty z akt rejestrowych.

FAQ

Czy można przywrócić spółkę z o.o. do KRS samym wnioskiem rejestrowym?

Nie. Jeżeli spółka została już prawomocnie wykreślona, zwykły wniosek o zmianę danych lub wpis organu nie przywróci jej bytu prawnego.

Czy wspólnicy mogą powołać nowy zarząd po wykreśleniu spółki?

Nie skutecznie. Zarząd można powołać tylko dla istniejącej spółki. Po wykreśleniu z KRS spółka co do zasady już nie istnieje.

Czy ujawnienie majątku po wykreśleniu oznacza, że spółka wraca do życia?

Nie automatycznie. Taka okoliczność może uzasadniać analizę prawidłowości wykreślenia i ewentualnych środków procesowych, ale sama w sobie nie „odnawia” spółki.

Czy można wznowić działalność pod tą samą nazwą?

Nie w ramach nieistniejącej już spółki. Można natomiast rozważyć założenie nowej spółki, o ile nazwa i inne oznaczenia spełniają wymogi prawa oraz są dostępne.

Od czego zacząć ocenę sprawy?

Od uzyskania pełnego odpisu z KRS, postanowienia o wykreśleniu oraz – najlepiej – akt rejestrowych. Bez tych dokumentów nie da się rzetelnie ocenić, czy istnieje jeszcze jakakolwiek droga prawna.

Źródła

• art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych
• art. 25a-25e ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
• art. 399-416(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CZ 85/06
• postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2014 r., sygn. akt I FSK 298/13
• postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1896/11
• postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2010 r., sygn. akt II GSK 737/09