Awaria auta za granicą – gwarancja, rękojmia i zwrot kosztów

Awaria auta za granicą – z jakich podstaw prawnych możesz korzystać

W opisanej sytuacji trzeba rozdzielić dwie niezależne podstawy dochodzenia roszczeń:

• gwarancję – jeżeli została udzielona przez producenta lub importera; jej źródłem jest oświadczenie gwarancyjne, a zasady odpowiedzialności wynikają z art. 577 § 1-3 oraz art. 579 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny,
• odpowiedzialność sprzedawcy za brak zgodności towaru z umową – jeżeli kupującym był konsument i umowę zawarto od 1 stycznia 2023 r.; podstawą są art. 43a-43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.

To bardzo ważne, bo w praktyce wielu kupujących nadal mówi o „rękojmi”, choć przy sprzedaży konsumenckiej rzeczy ruchomych, w tym samochodów, kupionych od 1 stycznia 2023 r., zasadniczo stosuje się już przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące niezgodności towaru z umową, a nie art. 556 i nast. Kodeksu cywilnego.

Jeżeli jednak samochód był kupiony na firmę albo umowa została zawarta w innym modelu niż typowa sprzedaż konsumencka, ocena może być inna. Wtedy trzeba sprawdzić treść umowy i to, czy rękojmia nie została ograniczona lub wyłączona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego. Tego wyłączyć nie można tylko wtedy, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę.

Co zrobić, gdy zagraniczny serwis odmawia naprawy gwarancyjnej

Gwarancja obowiązuje wyłącznie w takim zakresie, jaki wynika z dokumentu gwarancyjnego. Zgodnie z art. 577 § 1 Kodeksu cywilnego udzielenie gwarancji następuje przez oświadczenie gwarancyjne określające obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego na wypadek, gdy rzecz nie ma właściwości wskazanych w tym oświadczeniu.

Jeżeli serwis w Chorwacji twierdzi, że awaria nie podlega gwarancji, bo np. chodzi o „zużycie eksploatacyjne” albo „niewłaściwe użytkowanie”, nie zgadzaj się na ustne ustalenia. Zażądaj:

• pisemnej decyzji o odmowie naprawy gwarancyjnej,
• uzasadnienia technicznego odmowy,
• protokołu przyjęcia pojazdu i diagnozy,
• zdjęć uszkodzonych części, kodów błędów i kosztorysu.

Jeżeli gwarant przewidział procedurę odwoławczą lub kontakt z importerem, uruchom ją od razu równolegle z korespondencją do polskiego importera i dealera. W praktyce warto pisać jednocześnie do: serwisu zagranicznego, assistance, polskiego importera marki i salonu, który sprzedał auto.

Czy serwis za granicą może żądać zapłaty

Może się zdarzyć, że serwis odmówi uznania gwarancji i zaproponuje naprawę odpłatną. Wtedy najbezpieczniej:

• nie akceptować od razu naprawy odpłatnej bez pisemnej wyceny,
• zażądać wskazania, dlaczego gwarancja została wyłączona,
• ustalić, czy bez zapłaty pojazd zostanie wydany,
• zebrać pełną dokumentację kosztów dodatkowych: holowania, noclegów, lotu powrotnego, najmu auta zastępczego.

Jeżeli z przyczyn praktycznych musisz zapłacić, aby odzyskać pojazd, warto na fakturze lub w korespondencji zaznaczyć, że płatność następuje z zastrzeżeniem zwrotu kosztów, ponieważ kwestionujesz odmowę naprawy gwarancyjnej. Samo sformułowanie „pod protestem” nie wynika z jednego szczególnego przepisu, ale ma znaczenie dowodowe w późniejszym sporze cywilnym.

Jeżeli poniosłeś koszt, którego nie powinieneś ponosić z uwagi na obowiązki gwaranta albo sprzedawcy, możesz dochodzić jego zwrotu na zasadach ogólnych odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 Kodeksu cywilnego, o ile wykażesz nienależyte wykonanie zobowiązania i wysokość szkody. To jednak zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego i treści dokumentów gwarancyjnych.

Brak zgodności towaru z umową zamiast rękojmi – co przysługuje konsumentowi

Jeżeli samochód został kupiony w marcu 2024 r. przez osobę fizyczną do celów prywatnych, zastosowanie mają przepisy rozdziału 5a ustawy o prawach konsumenta. Zgodnie z art. 43b ust. 1 i 2 ustawy o prawach konsumenta towar jest zgodny z umową, jeżeli odpowiada m.in. opisowi, rodzajowi, jakości, trwałości i przydatności do celu, do którego zazwyczaj używa się towaru tego rodzaju.

Z kolei według art. 43c ust. 1 ustawy o prawach konsumenta sprzedawca odpowiada za brak zgodności towaru z umową istniejący w chwili jego dostarczenia i ujawniony w ciągu dwóch lat od dostarczenia. Dla kupującego korzystne jest też domniemanie z art. 43c ust. 2 ustawy o prawach konsumenta: jeżeli brak zgodności ujawnił się przed upływem dwóch lat od dostarczenia, domniemywa się, że istniał już w chwili dostarczenia, o ile sprzedawca nie wykaże czegoś innego albo domniemania tego nie da się pogodzić ze specyfiką towaru lub charakterem braku zgodności.

To obecnie korzystniejsze rozwiązanie niż dawny roczny termin domniemania z rękojmi.

Jakich roszczeń możesz żądać od sprzedawcy

W pierwszej kolejności konsument może żądać naprawy albo wymiany towaru – tak stanowi art. 43d ust. 1 ustawy o prawach konsumenta. Sprzedawca może dokonać wymiany, gdy konsument żąda naprawy, albo naprawy, gdy konsument żąda wymiany, jeżeli wybrany sposób jest niemożliwy albo wymagałby nadmiernych kosztów dla sprzedawcy – art. 43d ust. 2.

Naprawa albo wymiana powinny nastąpić w rozsądnym czasie od chwili poinformowania sprzedawcy o braku zgodności i bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta – art. 43d ust. 4 ustawy o prawach konsumenta.

Dopiero gdy:

• sprzedawca odmówił doprowadzenia towaru do zgodności z umową,
• nie naprawił lub nie wymienił auta zgodnie z ustawą,
• brak zgodności występuje nadal mimo podjętych prób,
• brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy bez wcześniejszego żądania naprawy lub wymiany,
• z oświadczenia sprzedawcy albo okoliczności wynika, że nie doprowadzi auta do zgodności z umową w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności,

konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy – zgodnie z art. 43e ust. 1 ustawy o prawach konsumenta.

Odstąpienie od umowy nie jest dopuszczalne, gdy brak zgodności towaru z umową jest nieistotny – art. 43e ust. 5 ustawy o prawach konsumenta.

Termin odpowiedzi sprzedawcy – kiedy milczenie działa na korzyść konsumenta

Przy żądaniu naprawy lub wymiany ustawa o prawach konsumenta nie wprowadza prostego mechanizmu „brak odpowiedzi w 14 dni = uznanie reklamacji” w takim samym układzie jak dawniej przy rękojmi. Natomiast zgodnie z art. 43f ustawy o prawach konsumenta, jeżeli konsument wykonuje uprawnienie do obniżenia ceny, a sprzedawca nie ustosunkuje się do tego żądania w terminie 14 dni, uważa się, że uznał je za uzasadnione.

Dlatego przy formułowaniu reklamacji trzeba świadomie dobrać roszczenie. W wielu sprawach samochodowych najpierw bezpieczniej jest żądać naprawy, ale jeśli zwłoka jest rażąca, wada poważna albo wcześniejsze działania okazały się nieskuteczne, trzeba rozważyć przejście do żądania obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy.

Jak przygotować skuteczną reklamację do polskiego dealera

Reklamację najlepiej złożyć pisemnie do sprzedawcy w Polsce, czyli do salonu lub dealera, od którego kupiłeś samochód. W piśmie warto:

• wskazać datę zakupu, markę, model, numer VIN i przebieg,
• opisać awarię oraz datę jej wystąpienia za granicą,
• dołączyć dokumenty z assistance i zagranicznego serwisu,
• powołać podstawę prawną: art. 43a i nast. ustawy o prawach konsumenta,
• wyraźnie wskazać roszczenie, np. naprawę pojazdu lub zwrot konkretnych kosztów,
• wyznaczyć rozsądny termin kontaktu i realizacji,
• zażądać odpowiedzi w formie pisemnej albo e-mailowej.

Jeżeli reklamacja obejmuje także koszty dodatkowe, dołącz:

• faktury za ewentualną naprawę odpłatną,
• rachunki za holowanie, transport lub lot powrotny,
• potwierdzenia braku auta zastępczego,
• korespondencję z assistance i importerem.

Przydatna może być też dokumentacja fotograficzna oraz historia przeglądów, która pomoże odeprzeć zarzut niewłaściwej eksploatacji.

Czy możesz żądać auta zastępczego albo transportu pojazdu do Polski

To zależy przede wszystkim od warunków assistance i gwarancji. Sama ustawa o prawach konsumenta nie daje automatycznie prawa do auta zastępczego przy każdej reklamacji samochodu. Jeżeli jednak naprawa ma nastąpić bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta, a pojazd jest unieruchomiony przez dłuższy czas, brak realnej możliwości korzystania z auta może wzmacniać Twoją argumentację, że sprzedawca nie doprowadził towaru do zgodności z umową w rozsądnym czasie w rozumieniu art. 43d ust. 4 ustawy o prawach konsumenta.

W praktyce warto zażądać na piśmie:

• przeniesienia naprawy do Polski, jeśli auto pozostaje za granicą bez perspektywy naprawy,
• auta zastępczego na czas naprawy, jeśli jest to przewidziane w assistance lub polityce gwaranta,
• zwrotu uzasadnionych kosztów, jeżeli musiałeś sam zorganizować powrót lub transport.

Co robić krok po kroku w Twojej sytuacji

1. Poproś zagraniczny serwis o pisemną diagnozę i informację, czy naprawa jest gwarancyjna.
2. Sprawdź warunki gwarancji i assistance – zwłaszcza terytorialny zakres ochrony oraz świadczenia dodatkowe.
3. Pisz równolegle do serwisu, importera i polskiego dealera.
4. Jeżeli jesteś konsumentem, złóż do sprzedawcy reklamację z tytułu braku zgodności towaru z umową.
5. Nie akceptuj odpłatnej naprawy bez kosztorysu i bez zachowania dowodów.
6. Gromadź wszystkie rachunki i potwierdzenia kosztów ubocznych.
7. Jeżeli sprzedawca nie reaguje albo spór się zaostrza, skorzystaj z pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo pomocy prawnej.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce zmienia się właściwa ścieżka działania w zależności od tego, czy problem dotyczy gwarancji, reklamacji konsumenckiej czy zakupu firmowego.

FAQ

Czy po zakupie auta w 2024 r. mogę powołać się na rękojmię?

Jeżeli kupiłeś samochód jako konsument od przedsiębiorcy, co do zasady stosuje się przepisy o niezgodności towaru z umową z art. 43a-43g ustawy o prawach konsumenta. Potocznie wiele osób nadal mówi o rękojmi, ale formalnie podstawa prawna jest inna.

Czy gwarancja wyklucza reklamację do sprzedawcy?

Nie. Zgodnie z art. 579 § 1 Kodeksu cywilnego wykonanie uprawnień z gwarancji nie wyłącza uprawnień wynikających z przepisów o odpowiedzialności sprzedawcy. Można działać równolegle.

Czy sprzedawca musi odpowiedzieć w 14 dni?

Termin 14 dni wprost wynika z art. 43f ustawy o prawach konsumenta przy żądaniu obniżenia ceny. Przy żądaniu naprawy lub wymiany brak odpowiedzi nie daje automatycznie takiego samego skutku, ale nadal warto wyznaczyć termin i dokumentować bierność sprzedawcy.

Czy mogę odstąpić od umowy z powodu jednej poważnej awarii?

Tak, ale tylko gdy spełnione są przesłanki z art. 43e ustawy o prawach konsumenta, zwłaszcza gdy brak zgodności jest istotny albo sprzedawca nie doprowadził auta do zgodności z umową w rozsądnym czasie. Każdy taki przypadek wymaga oceny konkretnej wady i przebiegu reklamacji.

Czy mogę odzyskać koszty lotu powrotnego lub noclegu?

To jest możliwe, ale nie automatyczne. Trzeba zbadać warunki assistance, gwarancji oraz ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą z art. 471 Kodeksu cywilnego. Kluczowe są dowody poniesionych kosztów i związek z niewłaściwym wykonaniem obowiązków przez zobowiązanego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP
2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – ISAP
3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/771 z dnia 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów sprzedaży towarów – wdrożona do polskiego porządku prawnego przepisami ustawy o prawach konsumenta.