Przystąpienie do realizacji umowy o dzieło bez wcześniejszego ustalenia wynagrodzenia
Umowa o realizację przez architekta usługi, polegającej na wykonaniu poprawek do projektu domu, spełnia kryteria umowy o dzieło. Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego: przyjmujący zamówienie poprzez umowę o dzieło zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Ponieważ przed przystąpieniem do realizacji dzieła nie ustalili Państwo między sobą wynagrodzenia, zastosowanie znajdzie przepis art. 628 Kodeksu cywilnego: „jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie”, przy czym „w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła” (art. 642 Kodeksu cywilnego).
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Wykonanie dzieła i żądanie zawyżonego wynagrodzenia
Wynagrodzenie zwykłe to takie, jakie strony między sobą już poprzednio stosowały, albo też takie, jakie zazwyczaj, tj. przeciętnie, jest stosowane w praktyce, zaś uzasadniony nakład pracy przyjmującego zamówienie powinien obejmować tylko czynności przeciętnie niezbędne przy prawidłowym wykonywaniu danego dzieła.
Mając powyższe na uwadze, wskazuję, że do czasu otrzymania zamówionych poprawek nie jest Pani obowiązana do zapłaty żadnego wynagrodzenia (art. 642 Kodeksu cywilnego). Po ich otrzymaniu, wobec nieustalenia wynagrodzenia w umowie (choćby ustnej), architektowi należeć się będzie wynagrodzenie odpowiadające nakładowi jego pracy. Trudno nam tutaj jednoznacznie rozstrzygnąć, jakie wynagrodzenie jest w tym wypadku właściwe. Zależy to od zakresu prac, stopnia ich skomplikowania, cen stosowanych na rynku w Pani okolicy za podobne usługi itd.
W razie sporu sądowego, sędzia weźmie te wszystkie okoliczności pod uwagę, przy czym, co bardzo ważne, to na architekcie spoczywać będzie obowiązek wykazania, że należy mu się żądane wynagrodzenie, a nie kwota jaką Pani proponuje (art. 6 Kodeksu cywilnego). Niewątpliwie będzie to dla niego kłopotliwe, zwłaszcza że prowadzi działalność gospodarczą i z tej racji jest zobowiązany do szczególnej staranności w działaniu (art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego).
W moim przekonaniu, owa szczególna staranność nakłada na niego obowiązek precyzyjnego ustalenia ceny przed przystąpieniem do realizacji dzieła, czego zaniechał. Wobec tego wszelkie konsekwencje przedstawionego przez Panią stanu faktycznego winny obciążyć właśnie architekta. Podobne stanowisko do zaprezentowanego zajął Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 3 września 1998 r., I ACa 225/98.
Przykłady
Pani Joanna poprosiła malarza o odświeżenie dwóch pokoi w swoim mieszkaniu. Ustnie zaznaczyła, że zanim prace ruszą, chciałaby poznać koszt. Mimo kilku telefonów i SMS-ów z prośbą o wycenę, malarz przyjechał i wykonał malowanie, a następnie przysłał fakturę opiewającą na 2500 zł. Kwota ta mocno zaskoczyła panią Joannę, która spodziewała się kosztów rzędu 1500 zł.
Pan Krzysztof zlecił informatykowi poprawki na stronie internetowej swojej firmy. Mimo że kilkakrotnie prosił o określenie ceny, zanim prace się rozpoczną, wykonawca przeszedł od razu do działania. Po tygodniu odesłał poprawioną stronę i wystawił rachunek na 1800 zł. Pan Krzysztof nie był świadomy, że modyfikacje zostaną wycenione aż tak wysoko.
Pani Maria zamówiła u krawcowej przeróbki sukni wieczorowej. Kilka razy pytała o przewidywany koszt, ale usłyszała tylko: „to się zobaczy po przeróbkach”. Gdy odbierała gotową suknię, krawcowa zażądała 600 zł — cena znacznie wyższa niż spodziewana przez panią Marię.
Podsumowanie
W relacjach z wykonawcami usług bardzo ważne jest jasne i precyzyjne ustalenie warunków współpracy, w tym przede wszystkim wysokości wynagrodzenia. brak wcześniejszych ustaleń może prowadzić do nieporozumień i sporów. prawo przewiduje w takich sytuacjach, że wykonawcy należy się co najwyżej zwykłe wynagrodzenie lub zapłata odpowiadająca faktycznemu nakładowi pracy, a obowiązek udowodnienia wysokości żądanej kwoty spoczywa właśnie na nim. dla zamawiającego oznacza to, że nie musi godzić się na zawyżone roszczenia, zwłaszcza gdy przed rozpoczęciem prac zabiegał o ustalenie ceny, a wykonawca ten obowiązek zignorował. warto więc dążyć do tego, by warunki współpracy były jasne od samego początku — dla bezpieczeństwa obu stron.
Oferta porad prawnych
Jeżeli masz podobny problem lub inną wątpliwość prawną, możesz skorzystać z naszej pomocy online. doświadczony prawnik przeanalizuje twoją sprawę, odpowie na pytania i doradzi, jakie kroki podjąć, by najlepiej zabezpieczyć twoje interesy. porady udzielamy szybko, rzetelnie i w przystępny sposób — bez wychodzenia z domu. zapraszamy do kontaktu.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3 września 1998 r., I ACa 225/98
Przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę
