Zwrot kosztów dojazdu nauczyciela na nauczanie indywidualne

Nauczanie indywidualne a obowiązek dojazdu do ucznia

Nauczanie indywidualne organizuje się dla dziecka lub ucznia, którego stan zdrowia uniemożliwia albo znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły. Zajęcia co do zasady odbywają się w miejscu pobytu dziecka albo ucznia, w szczególności w domu rodzinnym, choć w określonych przypadkach mogą być prowadzone także w szkole.

To oznacza, że w praktyce nauczyciel może otrzymać od dyrektora polecenie prowadzenia zajęć poza budynkiem szkoły. Sam fakt, że jest to nauczanie indywidualne, nie przesądza jednak jeszcze, że każdy przejazd będzie rozliczony tak samo jak delegacja. Najpierw trzeba ustalić, jakie jest miejsce pracy nauczyciela i czy wyjazd do ucznia następuje poza tym miejscem.

Czy Karta Nauczyciela przewiduje zwrot kosztów dojazdu?

W Karcie Nauczyciela nie ma przepisu, który wprost przyznawałby nauczycielowi ryczałt albo zwrot kosztów paliwa za dojazd do domu ucznia objętego nauczaniem indywidualnym. Nie oznacza to jednak, że pracodawca zawsze może odmówić rozliczenia kosztów.

Karta Nauczyciela odsyła w sprawach ze stosunku pracy nieuregulowanych w tej ustawie do Kodeksu pracy. Dlatego w sporze o dojazdy trzeba zbadać przede wszystkim przepisy o miejscu pracy, podróży służbowej, zasadach używania prywatnego pojazdu do celów służbowych oraz lokalne regulacje płacowe obowiązujące w danej szkole lub u organu prowadzącego.

Osobną kwestią jest dodatek za warunki pracy. Nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach przysługuje dodatek za warunki pracy, jeżeli spełnione są przesłanki określone w przepisach płacowych i regulaminie wynagradzania. Ten dodatek nie jest jednak tym samym co zwrot kosztów paliwa czy kilometrówka. Przy ustalaniu innych składników płacy pomocne może być także omówienie dotyczące tego, jak liczy się wynagrodzenie nauczyciela.

Miejsce pracy w umowie albo akcie mianowania

Zgodnie z Kartą Nauczyciela umowa o pracę i akt mianowania powinny określać m.in. stanowisko i miejsce pracy nauczyciela. Również Kodeks pracy wymaga wskazania miejsca wykonywania pracy w umowie o pracę.

To właśnie miejsce pracy ma zasadnicze znaczenie. Jeżeli miejscem pracy jest szkoła albo konkretna miejscowość, a nauczyciel otrzymuje polecenie prowadzenia zajęć w domu ucznia w innej miejscowości, łatwiej argumentować, że wykonuje zadanie poza stałym miejscem pracy. Jeżeli jednak w dokumentach lub w praktycznie uzgodnionym zakresie obowiązków wskazano kilka miejsc wykonywania pracy, sprawa może być bardziej sporna.

Warto sprawdzić również arkusz organizacyjny, przydział czynności, plan zajęć, polecenia dyrektora i korespondencję dotyczącą dojazdów. W sporze z pracodawcą te dokumenty mogą mieć większe znaczenie niż ogólne twierdzenie, że uczeń mieszka poza miejscowością szkoły.

Kiedy dojazd do ucznia jest podróżą służbową?

Podróż służbowa występuje wtedy, gdy pracownik na polecenie pracodawcy wykonuje zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, albo poza stałym miejscem pracy. W takiej sytuacji przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.

W przypadku nauczyciela prowadzącego nauczanie indywidualne trzeba więc odpowiedzieć na trzy pytania:

1. czy dyrektor wydał polecenie prowadzenia zajęć w domu ucznia albo w innej miejscowości;
2. czy miejsce prowadzenia tych zajęć znajduje się poza miejscowością szkoły lub poza stałym miejscem pracy nauczyciela;
3. czy wyjazd ma charakter zadania służbowego, a nie stałego, odrębnie uzgodnionego miejsca wykonywania pracy.

Jeżeli odpowiedzi przemawiają za podróżą służbową, nauczyciel może żądać rozliczenia kosztów przejazdu. Jeżeli natomiast wyjazdy do kilku miejsc są stałym elementem pracy, a miejsca te zostały prawidłowo ustalone jako miejsce pracy, pracodawca może twierdzić, że nie jest to delegacja. Nawet wtedy pozostaje jednak kwestia rozliczenia używania prywatnego samochodu, jeżeli pracodawca faktycznie wymaga takiego sposobu dojazdu.

Prywatny samochód i kilometrówka

Pracodawca może wyrazić zgodę na przejazd w podróży służbowej samochodem osobowym, motocyklem albo motorowerem niebędącym własnością pracodawcy. Wtedy zwrot kosztów przejazdu oblicza się zasadniczo jako iloczyn przejechanych kilometrów i stawki za jeden kilometr przebiegu pojazdu.

Aktualne maksymalne stawki kilometrówki wynoszą:

• 0,89 zł za 1 km dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika do 900 cm³,
• 1,15 zł za 1 km dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm³,
• 0,69 zł za 1 km dla motocykla,
• 0,42 zł za 1 km dla motoroweru.

W przypadku opisanym w pytaniu nauczyciel pokonuje 10 km w jedną stronę, czyli 20 km w obie strony. Przy dwóch wyjazdach tygodniowo daje to 40 km tygodniowo. Jeżeli samochód ma silnik powyżej 900 cm³, orientacyjne rozliczenie według maksymalnej stawki wynosi 46 zł tygodniowo. Ostateczna kwota zależy jednak od liczby faktycznie odbytych wyjazdów, zatwierdzonej stawki i dokumentacji przebiegu pojazdu.

Jak wystąpić o zwrot kosztów dojazdu?

Najlepiej zacząć od pisemnego wniosku do dyrektora szkoły. Wniosek powinien wskazywać, że nauczyciel wykonuje polecone zajęcia poza szkołą, że dojazd odbywa się prywatnym samochodem oraz że brak jest realnej możliwości dojazdu komunikacją publiczną.

Do wniosku warto dołączyć:

• zestawienie dat zajęć i tras przejazdu,
• liczbę kilometrów w obie strony,
• informację o pojemności silnika pojazdu,
• plan zajęć albo polecenia dyrektora dotyczące nauczania indywidualnego,
• wniosek o wyrażenie zgody na używanie prywatnego samochodu do celów służbowych i rozliczanie przejazdów według kilometrówki.

Warto też poprosić dyrektora o pisemne stanowisko. Sama ustna odmowa bywa później trudna do udowodnienia. Jeżeli dyrektor wskazuje, że zwrot kosztów wymaga zgody organu prowadzącego, należy zażądać przekazania sprawy do organu prowadzącego albo wskazania podstawy odmowy.

Co zrobić, gdy dyrektor odmawia zapłaty?

Jeżeli dyrektor odmawia zwrotu kosztów, nauczyciel powinien najpierw zebrać dokumenty: umowę lub akt mianowania, zakres obowiązków, polecenia prowadzenia zajęć, plan lekcji, zestawienie przejazdów, ewentualne rachunki i korespondencję z pracodawcą. Następnie można złożyć wezwanie do zapłaty zaległych należności.

W wezwaniu warto wskazać, czy żądanie opiera się na przepisach o podróży służbowej, czy na poleconym używaniu prywatnego pojazdu do celów służbowych. Jeżeli sprawa dotyczy szkoły publicznej prowadzonej przez gminę lub powiat, w praktyce pomocne może być także wystąpienie do organu prowadzącego o wyjaśnienie zasad finansowania dojazdów nauczycieli realizujących nauczanie indywidualne.

Nauczyciel może również zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP kontroluje m.in. przestrzeganie przepisów o wynagrodzeniu i innych świadczeniach wynikających ze stosunku pracy. Jeżeli spór nie zostanie rozwiązany, pozostaje pozew do sądu pracy.

Pozew do sądu pracy o zwrot kosztów

W pozwie do sądu pracy trzeba dokładnie określić żądanie, czyli kwotę dochodzonego zwrotu kosztów wraz z ewentualnymi odsetkami. Należy opisać okoliczności faktyczne: kiedy i na czyje polecenie nauczyciel jeździł do ucznia, jaka była trasa, ile kilometrów przejechał oraz dlaczego przejazdy powinny być rozliczone przez pracodawcę.

Do pozwu warto dołączyć dowody, w szczególności:

• umowę o pracę albo akt mianowania,
• zakres obowiązków i dokumenty wskazujące miejsce pracy,
• plan zajęć nauczania indywidualnego,
• korespondencję z dyrektorem,
• zestawienie przejazdów i wyliczenie należności,
• dowody potwierdzające brak komunikacji publicznej albo konieczność użycia samochodu,
• wnioski o przesłuchanie świadków, jeżeli mogą potwierdzić wyjazdy i polecenia służbowe.

Sprawy o roszczenia ze stosunku pracy nauczycieli rozpoznają sądy pracy. Pracownik działający bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić powództwo ustnie do protokołu w sądzie, ale w praktyce lepiej przygotować krótkie pismo z wyliczeniem żądanej kwoty.

Koszty postępowania w sprawie pracowniczej

Co do zasady pracownik wnoszący pozew do sądu pracy korzysta ze zwolnienia od opłaty od pozwu. Trzeba jednak pamiętać, że zasady kosztów mogą mieć znaczenie na dalszym etapie postępowania, zwłaszcza przy środkach zaskarżenia i wysokiej wartości przedmiotu sporu.

W typowej sprawie o zwrot kosztów dojazdów na nauczanie indywidualne wartość roszczenia nie będzie wysoka, ale mimo to należy dokładnie policzyć kwotę żądania. Nieprecyzyjne wyliczenie utrudnia dochodzenie należności i może przedłużyć postępowanie.

FAQ

Czy nauczyciel zawsze dostaje zwrot kosztów dojazdu do ucznia?

Nie. Zwrot kosztów nie wynika automatycznie z samego prowadzenia nauczania indywidualnego. Trzeba ustalić, czy wyjazd jest podróżą służbową, czy pracodawca polecił użycie prywatnego samochodu oraz jakie zasady obowiązują u danego pracodawcy.

Czy dyrektor może kazać jeździć prywatnym samochodem bez zwrotu kosztów?

Pracodawca nie powinien przerzucać na pracownika kosztów wykonywania poleconych zadań służbowych. Jeżeli szkoła oczekuje używania prywatnego samochodu, nauczyciel powinien żądać pisemnej zgody i ustalenia zasad rozliczania przejazdów.

Jak liczyć kilometrówkę dla nauczyciela?

Najczęściej mnoży się liczbę faktycznie przejechanych kilometrów przez stawkę za 1 km przebiegu pojazdu, z uwzględnieniem pojemności silnika samochodu i zasad przyjętych przez pracodawcę. Stawki ustawowe określają maksymalny pułap rozliczenia według kilometrówki.

Czy brak autobusu do miejscowości ucznia ma znaczenie?

Tak, może mieć znaczenie dowodowe i praktyczne. Jeżeli nie ma komunikacji publicznej, łatwiej wykazać, że użycie prywatnego samochodu było konieczne do wykonania polecenia pracodawcy.

Czy można iść z taką sprawą do sądu pracy?

Tak. Jeżeli nauczyciel dochodzi świadczenia wynikającego ze stosunku pracy, spór rozpoznaje sąd pracy. Przed pozwem warto jednak złożyć pisemny wniosek do dyrektora, wezwanie do zapłaty i przygotować dokładne wyliczenie roszczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 14, art. 34 i art. 91c.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 29 i art. 77⁵.
• Rozporządzenie w sprawie należności z tytułu podróży służbowej.
• Rozporządzenie w sprawie zwrotu kosztów używania prywatnych pojazdów do celów służbowych oraz nowelizacja stawek kilometrówki z 2023 r..
• Rozporządzenie w sprawie indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.