Zwrot pieniędzy za kurs niespełniający programu

Kiedy można żądać zwrotu pieniędzy za kurs?

Zwrot pieniędzy za kurs jest możliwy przede wszystkim wtedy, gdy organizator nie wykonał umowy zgodnie z jej treścią. Dla oceny sprawy najważniejsze są dokumenty i informacje, które kursant otrzymał przed zapłatą: program zajęć, regulamin, opis na stronie internetowej, korespondencja, faktura, potwierdzenie zapisu, reklama kursu oraz ewentualne zapewnienia dotyczące poziomu grupy lub efektów nauki.

Jeżeli kurs miał obejmować konkretne zagadnienia, a prowadzący ich nie omówił, nie jest to wyłącznie kwestia niezadowolenia uczestnika. Może to oznaczać nienależyte wykonanie zobowiązania w rozumieniu art. 471 Kodeksu cywilnego. Dłużnik, czyli organizator kursu, odpowiada za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności.

W praktyce kursy stacjonarne i szkolenia najczęściej ocenia się jako umowy o świadczenie usług, do których odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, albo jako umowy mieszane. Jeżeli jednak umowa ma prowadzić do konkretnego, oznaczonego rezultatu, może być traktowana jako umowa o dzieło. Dlatego w reklamacji lepiej nie opierać się wyłącznie na nazwie umowy, ale opisać konkretnie, które elementy świadczenia nie zostały wykonane.

Reklamacja kursu przeprowadzonego niezgodnie z programem

W opisanej sytuacji podstawowe znaczenie ma to, że zagadnienia ważne dla kursanta były ujęte w programie, ale nie zostały omówione z powodu zbyt niskiego poziomu grupy. Organizator nie może dowolnie zmieniać zakresu kursu tylko dlatego, że część uczestników wymaga powtórzenia podstaw. Jeżeli sprzedawał kurs o określonym poziomie i programie, powinien tak zorganizować zajęcia, aby program został zrealizowany.

Reklamacja powinna być konkretna. Warto wskazać daty zajęć, pominięte tematy, fragmenty oferty lub programu, z których wynikał obowiązek ich omówienia, oraz żądanie. Żądaniem może być na przykład przeprowadzenie dodatkowych zajęć bez dopłat, proporcjonalne obniżenie ceny, zwrot części zapłaconej kwoty albo odstąpienie od umowy, jeżeli uchybienia były istotne.

Jeżeli organizator proponuje udział w jednym dniu zajęć kolejnej edycji, trzeba ocenić, czy taka propozycja rzeczywiście usuwa wadę świadczenia. Może być niewystarczająca, gdy wymaga ponownego organizowania dojazdów, opieki nad dziećmi, urlopu albo gdy nie daje gwarancji, że brakujące zagadnienia zostaną omówione. Kursant nie powinien ponosić dodatkowych kosztów tylko dlatego, że przedsiębiorca pierwotnie nie wykonał usługi prawidłowo.

Obniżenie ceny, częściowy zwrot opłaty albo odstąpienie od umowy

Przy wadliwym wykonaniu kursu najczęściej praktycznym roszczeniem jest częściowy zwrot opłaty, czyli obniżenie wynagrodzenia za niewykonaną albo nienależycie wykonaną część programu. Wysokość żądania powinna być uzasadniona proporcją brakujących zajęć, znaczeniem pominiętych tematów, liczbą godzin oraz tym, czy kursant otrzymał realną możliwość uzupełnienia braków bez dodatkowych kosztów.

Odstąpienie od całej umowy jest dalej idącym środkiem. Może być uzasadnione, gdy uchybienia były istotne, na przykład kurs miał dotyczyć poziomu zaawansowanego, a w praktyce obejmował wyłącznie podstawy, albo gdy główny cel kursu nie mógł zostać osiągnięty. Przy drobniejszych brakach bezpieczniejsze bywa żądanie obniżenia ceny.

Jeżeli kurs jest kwalifikowany jako umowa o dzieło, znaczenie mogą mieć art. 636 i art. 638 Kodeksu cywilnego. Art. 636 pozwala zamawiającemu wezwać wykonawcę do zmiany sposobu wykonania dzieła i wyznaczyć odpowiedni termin. Art. 638 odsyła w zakresie odpowiedzialności za wady dzieła do przepisów o rękojmi przy sprzedaży, stosowanych odpowiednio. Dawny art. 637 Kodeksu cywilnego, na który często powoływano się w starszych opracowaniach, został uchylony, dlatego obecnie nie powinien być podstawą reklamacji.

Jak przygotować żądanie zwrotu części pieniędzy za kurs?

Najlepiej wysłać do organizatora pisemną reklamację na trwałym nośniku, na przykład e-mailem lub listem poleconym. W piśmie należy wskazać numer umowy lub zamówienia, nazwę kursu, termin zajęć, zapłaconą kwotę oraz dokładnie opisać, które elementy programu nie zostały wykonane.

W reklamacji warto zażądać określonej kwoty, a nie samego ogólnego zwrotu. Przykładowo można napisać, że z uwagi na pominięcie istotnych modułów programu uczestnik żąda zwrotu 30% ceny kursu w terminie 7 dni. Jeżeli organizator chce usuwać wady przez dodatkowe zajęcia, należy wskazać, że powinny odbyć się w rozsądnym terminie, bez dodatkowych kosztów dla kursanta i w sposób rzeczywiście obejmujący pominięte zagadnienia.

W sprawach konsumenckich przedsiębiorca powinien udzielić odpowiedzi na reklamację w terminie 14 dni od jej otrzymania, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innego terminu. Brak odpowiedzi w tym terminie co do zasady oznacza uznanie reklamacji. Odpowiedź powinna zostać przekazana na papierze lub innym trwałym nośniku.

Co zrobić, gdy organizator kursu odmawia zwrotu?

Jeżeli organizator odmawia zwrotu pieniędzy, należy zebrać dowody: ofertę kursu, program, regulamin, potwierdzenia płatności, korespondencję z prowadzącym, notatki z zajęć i ewentualne oświadczenia innych uczestników. Przydatne może być także wskazanie, które tematy były objęte programem, a faktycznie nie zostały zrealizowane.

Następnie można skierować sprawę do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Rzecznik może pomóc w sformułowaniu pisma, wystąpić do przedsiębiorcy albo wskazać dalszą drogę działania. W wielu sporach wystarcza dobrze przygotowane wezwanie do zapłaty z powołaniem się na program kursu i konkretne uchybienia.

Jeżeli sprawa nie zakończy się polubownie, pozostaje droga sądowa. W pozwie trzeba wykazać, że umowa miała określoną treść, organizator wykonał ją nienależycie oraz że żądana kwota pozostaje w rozsądnej proporcji do niewykonanej lub wadliwej części kursu.

Podsumowanie

Jeżeli kurs nie został przeprowadzony zgodnie z programem, ofertą albo uzgodnionym poziomem, uczestnik może domagać się ochrony prawnej. Najczęściej będzie to żądanie uzupełnienia zajęć bez dodatkowych kosztów, obniżenia ceny albo zwrotu części opłaty. W poważniejszych przypadkach możliwe jest odstąpienie od umowy, zwłaszcza gdy uchybienia uniemożliwiły osiągnięcie zasadniczego celu kursu. Kluczowe jest zebranie dowodów i precyzyjne wskazanie, które elementy umowy nie zostały wykonane.

FAQ

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 471, art. 636, art. 638 i art. 750.
2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta - Dz.U. 2014 poz. 827, w szczególności art. 7a oraz przepisy dotyczące umów zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa.
3. UOKiK, Prawa konsumenta - reklamacja i polubowne rozwiązywanie sporów - prawakonsumenta.uokik.gov.pl.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1998 r., I CKN 520/97.
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1999 r., I CKN 957/97.