Brak towaru po zakupie na OLX od firmy – jak odzyskać pieniądze?

Co zrobić, gdy firma z OLX nie wysłała opłaconego towaru?

W opisanej sytuacji nie trzeba ograniczać się do jednego sposobu działania. Najczęściej zasadne są dwie ścieżki prowadzone równolegle:

• cywilna – czyli wezwanie do wykonania umowy albo zwrotu pieniędzy, a następnie dochodzenie zapłaty,
• karna – jeżeli okoliczności wskazują, że sprzedawca od początku działał w celu wyłudzenia pieniędzy.

Jeżeli sprzedawcą była firma, najpierw warto ustalić jej pełne dane rejestrowe i status. Pomocne bywa też porównanie tej sprawy z innymi przypadkami opisanymi w serwisie, np. brak przesyłki z e-sklepu – jak odzyskać pieniądze.

Jakie dowody zabezpieczyć na początku?

Zanim wyślesz wezwanie albo zgłosisz sprawę na policję czy do prokuratury, zbierz i zapisz:

• ogłoszenie z OLX lub jego zrzuty ekranu,
• potwierdzenie zamówienia,
• fakturę lub proformę,
• potwierdzenie przelewu, płatności kartą albo BLIK,
• korespondencję e-mail, SMS, przez OLX lub komunikatory,
• informację o uzgodnionym terminie dostawy,
• dane przedsiębiorcy z faktury, CEIDG lub KRS,
• informacje o próbach kontaktu ze sprzedawcą.

To ważne zarówno dla sprawy cywilnej, jak i karnej. Im lepiej udokumentujesz przebieg transakcji, tym łatwiej wykazać niewykonanie umowy i wysokość żądania.

Kiedy można żądać wykonania umowy albo zwrotu pieniędzy?

Jeżeli sprzedawca nie wydał towaru, mamy do czynienia z niewykonaniem zobowiązania. Zgodnie z art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że to następstwo okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi.

W relacji przedsiębiorca–konsument istotny jest też art. 5431 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę konsumentowi, wydanie rzeczy powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż 30 dni od zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej.

Jeżeli termin dostawy był oznaczony w ofercie, wiadomości albo regulaminie, sprzedawca powinien go dotrzymać. Jeżeli termin nie był jasno określony, konsument może powołać się właśnie na art. 5431 § 1 Kodeksu cywilnego.

Odstąpienie od umowy z powodu braku dostawy

Co do zasady, gdy jedna strona dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie będzie uprawniona do odstąpienia od umowy – art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego.

W praktyce najlepiej zrobić to pisemnie albo e-mailem, jeżeli taki kanał był używany przy zawieraniu transakcji. W piśmie warto:

• opisać transakcję,
• wskazać datę zapłaty i kwotę,
• wyznaczyć dodatkowy termin na dostawę, np. 7 dni,
• napisać, że po bezskutecznym upływie terminu odstępujesz od umowy,
• zażądać zwrotu pieniędzy na wskazany rachunek.

Jeżeli z okoliczności wynika, że dostawa utraciła dla kupującego znaczenie albo sprzedawca wyraźnie odmawia wykonania umowy, ocena prawna może być inna i zależy od konkretnego stanu faktycznego. Wtedy warto przeanalizować treść korespondencji i warunki oferty.

Jak napisać wezwanie do zwrotu pieniędzy?

Po bezskutecznym upływie dodatkowego terminu możesz złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy i wezwać do zwrotu całej zapłaconej kwoty. W piśmie wskaż:

• swoje dane i dane sprzedawcy,
• numer faktury lub zamówienia,
• datę zawarcia umowy i zapłaty,
• podstawę niewykonania umowy,
• informację o uprzednim wyznaczeniu dodatkowego terminu,
• oświadczenie o odstąpieniu od umowy na podstawie art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego,
• wezwanie do zapłaty w określonym terminie, np. 7 dni,
• numer rachunku bankowego do zwrotu środków.

Takie wezwanie dobrze wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania oraz dodatkowo e-mailem. Jeżeli przedsiębiorca nie zwróci pieniędzy, kolejnym krokiem może być pozew o zapłatę.

Zobacz również:

zwrot pieniędzy za niezrealizowane zamówienie w sklepie

Czy można skorzystać z prawa odstąpienia konsumenckiego w 14 dni?

Jeżeli umowa została zawarta na odległość z przedsiębiorcą, konsument co do zasady ma prawo odstąpić od umowy bez podawania przyczyny w terminie 14 dni – art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Termin ten co do zasady biegnie od objęcia rzeczy w posiadanie przez konsumenta lub wskazaną przez niego osobę trzecią inną niż przewoźnik – art. 28 pkt 1 tej ustawy.

Jeżeli towar w ogóle nie został dostarczony, w praktyce częściej korzysta się z mechanizmu niewykonania umowy i odstąpienia na podstawie art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego, a nie z typowego 14-dniowego odstąpienia „bez powodu”. Nie wyklucza to jednak analizy obu podstaw, jeżeli stan faktyczny jest bardziej złożony.

Czy można zgłosić sprawę jako oszustwo?

Tak, ale nie każdy brak dostawy automatycznie oznacza przestępstwo. Aby mówić o oszustwie z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, trzeba wykazać, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez:

• wprowadzenie w błąd,
• wyzyskanie błędu, albo
• wyzyskanie niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Samo niewykonanie umowy jeszcze nie przesądza o odpowiedzialności karnej. Znaczenie mają m.in. takie okoliczności jak:

• podanie fałszywych danych firmy,
• sprzedaż towaru, którego sprzedawca nie posiadał,
• natychmiastowe zerwanie kontaktu po wpłacie,
• wielokrotne analogiczne skargi innych klientów,
• wystawienie faktury mimo braku realnego zamiaru wykonania umowy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wprowadzenie w błąd może nastąpić zarówno przez działanie, jak i przez zaniechanie. Nadal aktualne pozostają w tym zakresie m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 19.07.2007 r., sygn. akt V KK 384/06, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 15.06.2007 r., sygn. akt I KZP 13/07.

Jak złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa?

Zawiadomienie możesz złożyć na policji albo w prokuraturze. Nie musisz kierować go wyłącznie według siedziby sprzedawcy – możesz zgłosić sprawę w jednostce właściwej dla miejsca ujawnienia czynu lub swojego miejsca zamieszkania, a organ przekaże ją dalej, jeżeli będzie to konieczne.

W zawiadomieniu opisz:

• kiedy i gdzie doszło do transakcji,
• jakie dane podał sprzedawca,
• ile zapłaciłeś i w jaki sposób,
• jaki termin dostawy ustalono,
• jak wyglądał późniejszy kontakt albo jego brak,
• jakie dowody załączasz.

Warto wprost wskazać, że podejrzewasz popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, ale nie jest to warunek skuteczności zawiadomienia. Najważniejsze są fakty i dowody.

Czy można odzyskać pieniądze z banku lub od operatora płatności?

To zależy od sposobu zapłaty:

Nie wynika to z jednego uniwersalnego przepisu dla wszystkich metod płatności, lecz z regulaminów organizacji płatniczych, banków i operatorów. Dlatego tu duże znaczenie ma konkretny stan faktyczny.

Pozew o zapłatę przeciwko sprzedawcy

Jeżeli wezwanie nie przyniesie skutku, możesz dochodzić zwrotu ceny przed sądem cywilnym. Podstawą żądania może być niewykonanie umowy i obowiązek zwrotu świadczenia po odstąpieniu od niej. W zależności od sprawy można też dochodzić odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

W pozwie zwykle żąda się:

• zwrotu zapłaconej ceny,
• odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wskazanego w wezwaniu,
• zwrotu kosztów procesu.

Jeżeli potrzebujesz dalszych informacji o formalnym dochodzeniu należności, pomocny może być też materiał: jak odzyskać dług bez umowy.

Czy faktura pomaga w odzyskaniu pieniędzy?

Tak. Faktura nie gwarantuje odzyskania pieniędzy, ale jest bardzo istotnym dowodem zawarcia transakcji, danych sprzedawcy i wysokości świadczenia. Jeżeli faktura zawiera nieprawdziwe dane, może to dodatkowo wzmacniać podejrzenie celowego wprowadzenia w błąd.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różne mogą być podstawy działania mimo podobnego problemu z niedostarczonym towarem.

FAQ

Czy brak dostawy zawsze oznacza oszustwo?

Nie. Brak dostawy może oznaczać zwykłe niewykonanie umowy, ale może też świadczyć o oszustwie. O kwalifikacji karnej decydują okoliczności wskazujące, że sprzedawca od początku działał z zamiarem wyłudzenia pieniędzy.

Ile czasu dać sprzedawcy w dodatkowym terminie?

Przepisy nie wskazują jednej sztywnej liczby dni. Termin powinien być odpowiedni do rodzaju towaru i sposobu dostawy. W prostych sprawach konsumenci często wyznaczają 7 dni.

Czy mogę iść od razu do sądu bez wezwania?

Formalnie bywa to możliwe, ale wezwanie do wykonania umowy albo do zapłaty jest praktycznie bardzo ważne. Porządkuje dowody, wyznacza termin wymagalności roszczenia i może ograniczyć spór co do odsetek.

Czy zgłoszenie na policję zwróci mi automatycznie pieniądze?

Nie. Postępowanie karne służy ściganiu sprawcy. Zwrot pieniędzy może nastąpić w jego toku, ale często potrzebne są także działania cywilne albo reklamacyjne wobec banku.

Czy OLX odpowiada za niedostarczenie towaru?

Zwykle stroną umowy sprzedaży jest sprzedawca, a nie platforma ogłoszeniowa. Zakres odpowiedzialności OLX zależy od modelu transakcji i regulaminu usługi, więc trzeba ocenić konkretny przypadek.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

3. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – Dz.U. 2014 poz. 827

4. Postanowienie Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I KZP 13/07

5. Wyrok Sądu Najwyższego z 19 lipca 2007 r., sygn. akt V KK 384/06