Zakup podróbki telefonu na OLX – jak odzyskać pieniądze?

Telefon z OLX okazał się podróbką – od czego zacząć?

W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozdzielenie dwóch spraw: odzyskania pieniędzy od sprzedawcy oraz ewentualnej odpowiedzialności karnej za sprzedaż podróbki. Zgłoszenie sprawy na policję może być zasadne, ale nie zastępuje automatycznie cywilnego żądania zwrotu ceny. Jeżeli zależy Panu przede wszystkim na odzyskaniu pieniędzy, trzeba równolegle przygotować roszczenie wobec sprzedawcy.

Na początku należy zabezpieczyć wszystkie dowody. W praktyce przy zakupie podrobionego telefonu szczególne znaczenie mają: zrzuty ekranu ogłoszenia, opis telefonu, cena, dane profilu sprzedawcy, korespondencja w OLX lub SMS, potwierdzenie przelewu, potwierdzenie nadania paczki, zdjęcia telefonu i opakowania, numer IMEI, a także informacja z serwisu potwierdzająca, że urządzenie nie jest oryginalne. Jeżeli serwis, np. autoryzowany punkt lub specjalistyczny serwis Apple, może wystawić choćby krótką pisemną opinię albo mailowe potwierdzenie, warto je uzyskać.

Kto odpowiada za sprzedaż podróbki – OLX czy sprzedawca?

Co do zasady stroną umowy sprzedaży jest sprzedawca, który wystawił ogłoszenie, oraz kupujący. OLX jest operatorem platformy ogłoszeniowej i zwykle nie staje się sprzedawcą telefonu. Dlatego podstawowe żądanie zwrotu pieniędzy kieruje się do osoby albo firmy, która sprzedała telefon.

Nie oznacza to jednak, że zgłoszenie sprawy do OLX jest bez znaczenia. Warto zgłosić ogłoszenie, profil sprzedawcy i podejrzenie sprzedaży podróbki. Operator platformy może podjąć działania wobec konta, zabezpieczyć informacje istotne dla sporu, a w określonych przypadkach przewidzianych regulaminem lub mechanizmem ochrony transakcji może mieć znaczenie także procedura platformowa. Przy takim zgłoszeniu przydatna jest także analiza, jaką rola platformy w sporze może odgrywać w sprawach dotyczących kont, ogłoszeń i transakcji internetowych.

Zakup od osoby prywatnej – rękojmia za wadę rzeczy

Jeżeli sprzedawcą była osoba prywatna, podstawą roszczeń kupującego jest przede wszystkim rękojmia za wady rzeczy z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. Art. 556¹ Kodeksu cywilnego wskazuje, że wada polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową, w szczególności wtedy, gdy rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego.

Telefon sprzedany jako oryginalny iPhone, który w rzeczywistości jest podróbką, nie ma zasadniczej właściwości, o której zapewniał sprzedawca. Nie jest to drobna różnica techniczna ani zwykły ślad używania. Oryginalność telefonu decyduje o wartości, bezpieczeństwie, możliwości serwisowania, aktualizacji, odsprzedaży i legalnym korzystaniu z oznaczeń producenta. Taka wada co do zasady uzasadnia żądanie odstąpienia od umowy i zwrotu ceny.

Przy sprzedaży między osobami prywatnymi trzeba jednak sprawdzić, czy sprzedawca nie próbował wyłączyć rękojmi. Zgodnie z art. 558 Kodeksu cywilnego strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi ograniczyć albo wyłączyć, ale wyłączenie lub ograniczenie jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Jeżeli więc sprzedawca wiedział, że telefon jest podróbką, a mimo to zapewniał, że jest oryginalny, nie powinien móc skutecznie powoływać się na takie wyłączenie.

Zakup od przedsiębiorcy – niezgodność towaru z umową

Jeżeli sprzedawcą był przedsiębiorca, a kupujący występował jako konsument, podstawą roszczeń są obecnie przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące niezgodności towaru z umową. Przy zakupach konsumenckich dokonanych od 1 stycznia 2023 r. klasyczna rękojmia konsumencka została zastąpiona tym reżimem.

Zasadą jest, że konsument może najpierw żądać naprawy albo wymiany towaru. W przypadku podróbki telefonu naprawa zwykle nie ma sensu, bo nie da się naprawą uczynić podrabianego urządzenia oryginalnym produktem. Jeżeli brak zgodności jest istotny, przedsiębiorca odmawia doprowadzenia towaru do zgodności z umową albo z okoliczności wynika, że tego nie zrobi, konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy. Ustawa przewiduje też, że w razie odstąpienia przedsiębiorca zwraca cenę nie później niż w terminie 14 dni od otrzymania towaru albo dowodu jego odesłania.

W praktyce przy podrobionym telefonie najczęściej należy żądać odstąpienia od umowy i zwrotu pełnej ceny, ponieważ towar nie odpowiada podstawowej cesze, dla której został kupiony.

Jak napisać do sprzedawcy i czego żądać?

Do sprzedawcy warto wysłać jednoznaczne pismo lub wiadomość, najlepiej w formie pozwalającej zachować dowód doręczenia. W treści należy wskazać, że telefon został sprzedany jako oryginalny, a po sprawdzeniu okazał się podróbką, dlatego kupujący odstępuje od umowy i żąda zwrotu zapłaconej ceny oraz uzasadnionych kosztów, np. kosztu przesyłki. Dobrze wyznaczyć konkretny termin, np. 7 albo 14 dni, oraz podać numer rachunku bankowego.

Jeżeli telefon został już odesłany, trzeba zachować potwierdzenie nadania i numer przesyłki. Jeżeli sprzedawca nie odbierze paczki, nie oznacza to automatycznie, że kupujący traci roszczenie. Trzeba udokumentować próbę zwrotu rzeczy i dalszą korespondencję. W przypadku sporu sądowego znaczenie będzie miało to, czy kupujący jasno złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy i czy był gotów zwrócić wadliwy towar.

Nie należy natomiast odsyłać rzeczy bez żadnego pisma i bez zachowania dowodów. Samo wysłanie paczki może później utrudnić wykazanie, jakie dokładnie roszczenie zostało zgłoszone i z jakiej podstawy prawnej.

Co zrobić, jeśli sprzedawca nie odda pieniędzy?

Jeżeli sprzedawca nie zwróci pieniędzy dobrowolnie, kolejnym krokiem jest przedsądowe wezwanie do zapłaty, a następnie pozew o zapłatę. W pozwie można żądać zwrotu ceny, kosztów przesyłki i odsetek ustawowych za opóźnienie. Przy niewielkiej wartości sprawa może trafić do postępowania uproszczonego, ale zawsze trzeba prawidłowo oznaczyć pozwanego i przedstawić dowody.

Największy praktyczny problem w transakcjach z OLX polega często na ustaleniu pełnych danych sprzedawcy. Jeżeli kupujący ma tylko imię, numer telefonu, numer rachunku albo dane z etykiety przesyłki, warto zebrać je w jednym miejscu. W sprawie karnej organy ścigania mogą uzyskać dodatkowe dane od operatora platformy, banku lub firmy kurierskiej, ale w sprawie cywilnej kupujący co do zasady musi wskazać pozwanego.

Czy sprzedaż podrobionego telefonu jest przestępstwem?

Sprzedaż podrobionego telefonu może mieć także wymiar karny. Po pierwsze, art. 305 ustawy Prawo własności przemysłowej przewiduje odpowiedzialność za oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym w celu wprowadzenia do obrotu albo za dokonywanie obrotu towarami oznaczonymi takimi znakami. W podstawowym typie czyn ten jest zagrożony grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, a gdy sprawca uczynił sobie z tego stałe źródło dochodu albo chodzi o towar znacznej wartości – od 6 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Po drugie, jeżeli sprzedawca świadomie wprowadził kupującego w błąd co do oryginalności telefonu w celu uzyskania pieniędzy, można rozważać zawiadomienie o podejrzeniu oszustwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Dla kupującego jest to często bardziej praktyczny kierunek zawiadomienia, bo pokrzywdzonym oszustwem jest osoba, która zapłaciła za towar pod wpływem błędu.

Po trzecie, jeżeli sprzedający działał w ramach działalności gospodarczej, większej skali albo w sposób naruszający interesy innych przedsiębiorców lub klientów, znaczenie mogą mieć także przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W podobnych sprawach warto znać również odpowiedzialność sprzedawcy podróbek, zwłaszcza gdy ogłoszenie dotyczy replik, imitacji albo towarów oznaczonych cudzym znakiem.

Czy zgłoszenie na policję pomoże odzyskać pieniądze?

Zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa może pomóc w ustaleniu sprawcy i zabezpieczeniu dowodów, ale nie zawsze prowadzi szybko do zwrotu pieniędzy. W postępowaniu karnym można zgłosić, że kupujący działa jako pokrzywdzony, i domagać się naprawienia szkody. Jeżeli sprawa zakończy się wyrokiem skazującym, sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody, co w praktyce może ułatwić odzyskanie pieniędzy.

Nie należy jednak czekać biernie wyłącznie na wynik sprawy karnej. Jeżeli dane sprzedawcy są znane, zwykle warto równolegle rozważyć wezwanie do zapłaty i pozew cywilny. Decyzja zależy od wartości telefonu, jakości dowodów, danych sprzedawcy i tego, czy sprawca działał jednorazowo, czy w szerszym schemacie sprzedaży podróbek.

Co z odesłanym telefonem, jeżeli sprzedawca go nie odbierze?

Jeżeli kupujący odesłał telefon po odstąpieniu od umowy, a sprzedawca odmawia odbioru albo nie podejmuje paczki, należy zachować całą dokumentację przesyłki. W razie zwrotu paczki do nadawcy nie należy jej wyrzucać ani przekazywać osobom trzecim. Telefon jest ważnym dowodem w sprawie i może być potrzebny w sądzie, na policji albo do dodatkowej opinii serwisu.

W korespondencji ze sprzedawcą warto wskazać, że rzecz została mu udostępniona do odbioru lub odesłana, a odmowa przyjęcia przesyłki nie zmienia żądania zwrotu ceny. Przy zakupie od przedsiębiorcy ustawa o prawach konsumenta wyraźnie przewiduje, że w razie odstąpienia konsument zwraca towar przedsiębiorcy na jego koszt, a przedsiębiorca zwraca cenę po otrzymaniu towaru albo dowodu jego odesłania. Przy sprzedaży prywatnej podobny skutek wynika z zasad odstąpienia od umowy i zwrotu świadczeń.

Jakie kroki wykonać w praktyce?

1. Zrób zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu sprzedawcy i korespondencji.
2. Zabezpiecz dowód zapłaty, numer przesyłki, dane z etykiety i zdjęcia telefonu.
3. Uzyskaj potwierdzenie z serwisu, że telefon nie jest oryginalny.
4. Wyślij do sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy i wezwanie do zwrotu pieniędzy.
5. Zgłoś sprawę do OLX, opisując, że przedmiot jest podróbką i załączając dowody.
6. Jeżeli sprzedawca nie zwróci pieniędzy, rozważ zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa oraz pozew o zapłatę.

FAQ

Czy mogę od razu żądać zwrotu pieniędzy za podrobiony telefon?

Najczęściej tak, zwłaszcza gdy telefon został sprzedany jako oryginalny, a w rzeczywistości jest podróbką. Przy zakupie od przedsiębiorcy trzeba uwzględnić przepisy o niezgodności towaru z umową, ale istotny charakter wady może uzasadniać odstąpienie od umowy. Przy zakupie od osoby prywatnej podstawą jest rękojmia.

Czy OLX musi oddać mi pieniądze?

Zwykle nie, bo OLX nie jest sprzedawcą telefonu. Należy jednak zgłosić sprawę do platformy, zwłaszcza jeśli ogłoszenie dotyczy podróbki albo istnieje podejrzenie oszustwa. Wyjątki mogą wynikać z konkretnej usługi ochrony transakcji, regulaminu lub sposobu płatności.

Czy sprzedawca może odmówić przyjęcia zwrotu?

Sprzedawca może faktycznie nie odebrać paczki, ale nie oznacza to, że kupujący traci roszczenie. Trzeba udokumentować próbę zwrotu i zachować telefon, jeśli paczka wróci. W sporze istotne będzie złożenie jasnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy i dowód, że rzecz została sprzedawcy udostępniona albo odesłana.

Czy sprzedaż jednej podróbki też może być karalna?

Może być. Jeżeli sprzedawca świadomie oferuje podrobiony towar jako oryginalny, w grę może wchodzić oszustwo, a także przepisy dotyczące obrotu towarami oznaczonymi podrobionym znakiem towarowym. Ocena zależy od dowodów, zamiaru sprzedawcy i okoliczności transakcji.

Czy potrzebuję opinii biegłego?

Na etapie wezwania do zapłaty często wystarczy dokumentacja z serwisu, zdjęcia, numer IMEI i korespondencja. W sądzie lub postępowaniu karnym może pojawić się potrzeba opinii biegłego, jeżeli sprzedawca będzie kwestionował, że telefon jest podróbką.

Czy mogę zatrzymać telefon i żądać obniżenia ceny?

Teoretycznie przy wadzie rzeczy można żądać obniżenia ceny, ale przy podróbce trzeba zachować ostrożność. Korzystanie z podrobionego towaru lub jego dalsza sprzedaż może rodzić dodatkowe ryzyka. Jeżeli telefon został kupiony jako oryginalny, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zwykle odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu pieniędzy.

Co zrobić, jeśli znam tylko numer telefonu albo rachunek bankowy sprzedawcy?

Należy zachować wszystkie dane, jakimi Pan dysponuje, i zgłosić sprawę OLX oraz ewentualnie policji. Organy ścigania mogą ustalać dane na podstawie informacji od platformy, banku lub operatorów usług. W sprawie cywilnej do pozwu potrzebne są dane pozwanego, dlatego ich ustalenie bywa najtrudniejszym etapem.

Podsumowanie

Zakup podrobionego telefonu na OLX nie powinien być traktowany jak zwykłe rozczarowanie jakością towaru. Jeżeli telefon był oferowany jako oryginalny, a okazał się podróbką, kupujący ma podstawy do żądania zwrotu pieniędzy. Najpierw trzeba zgromadzić dowody, złożyć sprzedawcy jednoznaczne oświadczenie i wezwać go do zapłaty. Jeżeli to nie przyniesie skutku, pozostaje zgłoszenie sprawy platformie, zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa oraz pozew o zapłatę.

Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie ogłoszenia i korespondencji, bo po usunięciu konta lub oferty odtworzenie przebiegu transakcji może być znacznie trudniejsze.

Źródła

• Kodeks cywilny, w szczególności art. 494, art. 556, art. 556¹, art. 558, art. 560, art. 561 i art. 561⁴: tekst jednolity w bazie aktów prawnych Sejmu.
• Ustawa o prawach konsumenta, w szczególności art. 43d i art. 43e: tekst jednolity w bazie aktów prawnych Sejmu.
• Ustawa Prawo własności przemysłowej, w szczególności art. 305 i art. 310: tekst jednolity w bazie aktów prawnych Sejmu.
• Kodeks karny, w szczególności art. 286: tekst jednolity w systemie ELI.
• Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w szczególności art. 13 i art. 24: tekst jednolity w bazie aktów prawnych Sejmu.
• UOKiK, informacje dla konsumentów o reklamacji i niezgodności towaru z umową: prawakonsumenta.uokik.gov.pl.
• Centrum Pomocy OLX: pomoc.olx.pl.