Przepakowanie towaru i sprzedaż pod własną marką – kiedy jest legalne?

Czy można kupić gotowy produkt i sprzedać go w swoim opakowaniu?

W opisanym modelu nie chodzi o zwykłą odsprzedaż towaru, lecz o wzięcie cudzego gotowego produktu, usunięcie jego opakowania lub oznaczeń i przedstawienie go klientowi jako produktu własnego. Taka operacja może naruszać prawa do znaku towarowego, przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz przepisy dotyczące informacji o produkcie, a w przypadku żywności także regulacje sanitarne i etykietowe.

Co do zasady przedsiębiorca może kupować i odsprzedawać oryginalne towary, jeżeli zostały legalnie wprowadzone do obrotu w Europejskim Obszarze Gospodarczym przez właściciela znaku albo za jego zgodą. To jest jednak inna sytuacja niż usunięcie oryginalnej marki, przepakowanie produktu i zaoferowanie go jako własnego. W tym drugim przypadku klient nie widzi już rzeczywistego pochodzenia produktu, a właściciel marki traci kontrolę nad sposobem prezentacji towaru.

Debranding i rebranding cudzego produktu

Debranding polega na usunięciu z towaru oznaczeń pierwotnego producenta lub właściciela marki. Rebranding w tym kontekście oznacza zastąpienie tych oznaczeń własną etykietą albo własnym znakiem. Jeżeli dzieje się to bez zgody uprawnionego, może zostać potraktowane jako ingerencja w funkcje znaku towarowego: funkcję pochodzenia, jakościową, reklamową i inwestycyjną.

Istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-129/17 Mitsubishi. Trybunał uznał, że właściciel znaku może sprzeciwić się usunięciu przez osobę trzecią oznaczeń identycznych ze znakiem towarowym i umieszczeniu nowych oznaczeń na towarach w celu ich importu lub wprowadzenia do obrotu w EOG. Chodziło o sytuację, w której działanie osoby trzeciej utrudniało właścicielowi znaku kontrolę nad pierwszym wprowadzeniem towarów do obrotu w EOG.

W praktyce oznacza to, że nie można bezpiecznie założyć, iż wystarczy kupić cudzy produkt i zdjąć z niego etykietę. Jeśli produkt ma być sprzedawany jako własny, należy ustalić, czy producent lub właściciel marki wyraził na to zgodę, czy towar został już legalnie wprowadzony do obrotu w EOG, czy nie dochodzi do zmiany stanu produktu i czy odbiorcy nie zostaną wprowadzeni w błąd.

Wyczerpanie prawa do znaku towarowego nie zawsze chroni przepakowującego

W prawie znaków towarowych funkcjonuje zasada wyczerpania prawa. W uproszczeniu: gdy towar został wprowadzony do obrotu w EOG przez właściciela znaku lub za jego zgodą, właściciel co do zasady nie może zakazać dalszego obrotu tym konkretnym egzemplarzem towaru. Nie oznacza to jednak swobody usuwania marki, przepakowywania produktu, zmiany etykiety albo sugerowania, że towar został wytworzony przez inny podmiot.

Właściciel znaku może mieć uzasadnione powody, aby sprzeciwić się dalszemu obrotowi, zwłaszcza gdy po wprowadzeniu do obrotu zmieniono lub pogorszono stan towaru. W przypadku żywności samo otwarcie oryginalnego opakowania, przesypanie lub przełożenie produktu i nadanie mu nowej etykiety może mieć znaczenie dla jakości, daty trwałości, partii, alergenów, warunków przechowywania i odpowiedzialności za produkt.

Czyn nieuczciwej konkurencji i wprowadzenie klientów w błąd

Poza prawem znaków towarowych należy uwzględnić ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Czynem nieuczciwej konkurencji może być m.in. takie oznaczenie towarów albo jego brak, które może wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia, ilości, jakości, składników, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania lub innych istotnych cech produktu.

Jeżeli przedsiębiorca sprzedaje pod własną marką towar, który w rzeczywistości jest gotowym produktem innego producenta, ryzyko wprowadzenia w błąd jest bardzo realne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy odbiorcy zakładają, że produkt został wytworzony według własnej receptury, w zakładzie przedsiębiorcy albo pod jego bieżącą kontrolą jakości.

Roszczenia właściciela znaku i konkurenta

Właściciel znaku towarowego albo przedsiębiorca, którego interes został naruszony, może żądać m.in. zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, naprawienia szkody oraz złożenia odpowiedniego oświadczenia. W sprawach znaków towarowych znaczenie ma w szczególności art. 296 ustawy Prawo własności przemysłowej, a w sprawach nieuczciwej konkurencji art. 18 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Ryzyko nie ogranicza się do procesu sądowego. W praktyce przedsiębiorca może otrzymać wezwanie do natychmiastowego zaprzestania sprzedaży, żądanie wycofania towaru z rynku, żądanie ujawnienia skali sprzedaży, presję kontrahentów oraz zarzut utraty zaufania do własnej marki.

Produkty spożywcze: dodatkowe obowiązki przy przepakowaniu

Jeżeli przedmiotem sprawy jest produkt spożywczy, trzeba oddzielnie ocenić przepisy żywnościowe. Podmiot, pod którego nazwą lub firmą żywność jest wprowadzana do obrotu, odpowiada za informacje o żywności. Etykieta musi być prawdziwa, kompletna i nie może wprowadzać konsumenta w błąd.

Przy przepakowaniu żywności należy zweryfikować w szczególności: nazwę produktu, wykaz składników, alergeny, ilość netto, datę minimalnej trwałości albo termin przydatności do spożycia, warunki przechowywania, dane podmiotu odpowiedzialnego, numer partii, kraj lub miejsce pochodzenia, jeżeli jest wymagane, oraz ewentualne oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne. Nie wolno automatycznie przenosić danych z cudzej etykiety bez sprawdzenia, czy po przepakowaniu nadal są prawidłowe.

Trzeba też zachować identyfikowalność produktu, czyli możliwość ustalenia, od kogo dana partia pochodzi i komu została sprzedana. W przypadku otwierania opakowań, przesypywania, mieszania partii albo zmiany opakowania dochodzą obowiązki higieniczne, ryzyko zanieczyszczenia, ryzyko krzyżowego kontaktu z alergenami i konieczność posiadania odpowiednich procedur. Taka działalność może wymagać właściwego zgłoszenia albo rejestracji zakładu w organach sanitarnych, zależnie od rodzaju i skali działalności.

Kiedy sprzedaż pod własną marką może być legalna?

Najbezpieczniejszy model to zakup produktu od producenta na podstawie umowy private label, umowy konfekcjonowania albo innej wyraźnej zgody na sprzedaż pod marką nabywcy. Taka umowa powinna określać co najmniej: prawo do używania własnej marki, zasady pakowania, odpowiedzialność za jakość i etykietę, recepturę albo specyfikację produktu, dokumenty jakościowe, procedurę reklamacji, zasady kontroli partii i zakaz używania cudzych oznaczeń bez zgody.

Legalna może być również sprzedaż produktu zakupionego luzem lub w opakowaniach zbiorczych, jeżeli z umowy, faktury, specyfikacji albo praktyki handlowej wynika, że jest on przeznaczony do dalszego konfekcjonowania pod marką odbiorcy. W takim przypadku nadal trzeba spełnić wymagania dotyczące etykietowania, bezpieczeństwa, identyfikowalności i jakości.

Najbardziej ryzykowny jest natomiast model polegający na zakupie gotowych, detalicznych paczek konkurencyjnego produktu, zdjęciu etykiet, przesypaniu zawartości do własnych torebek i sprzedaży jako produktu własnego. Bez zgody producenta albo właściciela znaku taki model powinien być oceniany jako niedopuszczalny albo co najmniej bardzo ryzykowny prawnie.

FAQ

Czy mogę kupić produkt konkurencji i sprzedać go pod własną marką?

Co do zasady nie powinno się tego robić bez wyraźnej zgody producenta albo właściciela znaku towarowego. Sam zakup produktu nie przenosi prawa do usunięcia cudzej marki i przedstawienia towaru jako własnego.

Czy odsprzedaż oryginalnego towaru jest legalna?

Zwykła odsprzedaż oryginalnego towaru w niezmienionym opakowaniu może być dopuszczalna, jeżeli towar został legalnie wprowadzony do obrotu w EOG. Trzeba jednak uważać, aby nie sugerować nieistniejącej autoryzacji, partnerstwa albo statusu oficjalnego dystrybutora.

Czy mogę usunąć cudzą etykietę i nakleić własną?

To bardzo ryzykowne. Usunięcie cudzego oznaczenia i zastąpienie go własnym może zostać uznane za naruszenie praw do znaku towarowego, czyn nieuczciwej konkurencji albo wprowadzenie klientów w błąd.

Czy zgoda hurtowni wystarczy?

Niekoniecznie. Hurtownia może być tylko sprzedawcą albo dystrybutorem i nie zawsze ma prawo zezwalać na rebranding produktu. Najbezpieczniej uzyskać zgodę producenta lub podmiotu uprawnionego do znaku towarowego i sprawdzić zakres tej zgody w umowie.

Co zmienia fakt, że chodzi o żywność?

Przy żywności dochodzą obowiązki dotyczące bezpieczeństwa, higieny, etykietowania i identyfikowalności. Podmiot sprzedający produkt pod własną nazwą odpowiada za prawidłowość informacji na etykiecie i za zgodność produktu z przepisami żywnościowymi.

Czy można legalnie sprzedawać cudzy produkt jako private label?

Tak, ale powinno to wynikać z umowy albo wyraźnej zgody producenta. Umowa powinna regulować markę, opakowanie, specyfikację, etykietę, odpowiedzialność za jakość, dokumentację partii i zasady reklamacji.

Podsumowanie

Zakup gotowego produktu u konkurencji, w hurtowni lub w markecie, a następnie przepakowanie go do własnych torebek i sprzedaż pod własną marką jest co do zasady niedopuszczalne albo bardzo ryzykowne bez zgody producenta lub właściciela znaku. Taki model może naruszać prawo znaków towarowych, przepisy o nieuczciwej konkurencji oraz obowiązki informacyjne wobec klientów.

W przypadku żywności ryzyka są jeszcze większe, ponieważ przedsiębiorca wprowadzający produkt pod własną nazwą bierze odpowiedzialność za etykietę, bezpieczeństwo, identyfikowalność i warunki przepakowania. Jeżeli celem jest utrzymanie ciągłości dostaw, najbezpieczniej zawrzeć umowę private label albo umowę konfekcjonowania z producentem, zamiast samodzielnie przepakowywać gotowe produkty detaliczne.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - Dz.U. 2023 poz. 1170
2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst aktu w ISAP
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej - EUR-Lex
4. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 lipca 2018 r., C-129/17, Mitsubishi Shoji Kaisha Ltd i Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe BV przeciwko Duma Forklifts NV i G.S. International BVBA - EUR-Lex
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności - EUR-Lex
6. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego - EUR-Lex
7. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych - EUR-Lex