Sprzedaż markowej odzieży w sklepie internetowym

Handel towarami oznaczonymi znakami towarowymi — czy potrzebna jest licencja?

Handel oryginalnymi towarami oznaczonymi cudzym znakiem towarowym, w tym markową odzieżą, nie jest w Polsce działalnością koncesjonowaną. Przedsiębiorca prowadzący sklep internetowy nie musi co do zasady uzyskiwać licencji tylko dlatego, że sprzedaje ubrania znanych marek. Licencja jest potrzebna wtedy, gdy przedsiębiorca chce używać cudzego znaku w sposób szerszy niż zwykła informacja o sprzedawanym produkcie, np. jako element nazwy sklepu, domeny, reklamy, layoutu strony lub komunikacji sugerującej oficjalną współpracę z marką.

Podstawową zasadą jest tzw. wyczerpanie prawa do znaku towarowego. Jeżeli odzież została legalnie wprowadzona do obrotu w Polsce albo w innym państwie Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez właściciela znaku lub za jego zgodą, właściciel znaku co do zasady nie może zakazać dalszej sprzedaży tych konkretnych egzemplarzy towaru. Sprzedawca może więc odsprzedawać oryginalne produkty, ale powinien móc wykazać ich legalne pochodzenie.

Inaczej należy ocenić towary sprowadzone spoza EOG, np. z USA, Azji albo Wielkiej Brytanii, jeżeli właściciel znaku nie wyraził zgody na wprowadzenie ich do obrotu na rynku EOG. W takim przypadku samo to, że produkt jest oryginalny, nie zawsze wystarczy. Brak wyczerpania prawa do znaku może powodować ryzyko zarzutu naruszenia praw do znaku towarowego, zwłaszcza przy imporcie równoległym spoza EOG.

Legalne pochodzenie towaru i dokumenty sprzedaży

W praktyce największe znaczenie ma to, czy sprzedawana odzież jest oryginalna i czy została nabyta z legalnego źródła. Faktura VAT od hurtowni, dystrybutora lub innego sprzedawcy jest ważnym dowodem, ale nie zawsze rozwiązuje wszystkie problemy. Przy większej skali sprzedaży warto gromadzić także korespondencję z dostawcą, potwierdzenia zamówień, dokumenty transportowe, opisy partii towaru, informacje o kraju pochodzenia oraz ewentualne oświadczenia dostawcy o oryginalności i legalnym pochodzeniu produktów.

Sprzedawca powinien zachować szczególną ostrożność, jeżeli cena zakupu jest rażąco niska, towar pochodzi z niejasnego źródła, dostawca nie chce ujawnić pochodzenia produktów albo oferuje „repliki”, „produkty inspirowane” lub „towar jak oryginał”. W takich sytuacjach ryzyko odpowiedzialności rośnie, nawet jeżeli sprzedawca działa przez internet i posiada dokument księgowy zakupu. W razie sporu to przedsiębiorca będzie musiał wykazać, że nie handlował podróbkami i nie naruszył cudzych praw.

Jeżeli pojawia się wątpliwość, czy dany produkt jest oryginałem, czy niedozwoloną imitacją, warto sprawdzić granicę oryginał vs replika, ponieważ „replika” oznaczona cudzym znakiem towarowym bardzo często nie jest bezpiecznym prawnie zamiennikiem, lecz towarem mogącym naruszać prawa właściciela marki.

Posługiwanie się cudzym znakiem towarowym w sklepie internetowym

Znak towarowy może mieć formę słowną, graficzną, słowno-graficzną, przestrzenną, dźwiękową lub inną, jeżeli pozwala odróżnić towary jednego przedsiębiorcy od towarów innego przedsiębiorcy i można go przedstawić w rejestrze w sposób umożliwiający jednoznaczne ustalenie przedmiotu ochrony. W praktyce dla sklepu z odzieżą najważniejsze są nazwy marek oraz ich logo.

Sprzedawca może używać cudzej nazwy marki w zakresie koniecznym do rzetelnego poinformowania klienta, jaki towar jest oferowany. Przykładowo dopuszczalne jest oznaczenie produktu jako „kurtka marki X”, „spodnie marki Y” albo „oryginalna sukienka marki Z”, jeżeli rzeczywiście chodzi o oryginalny produkt tej marki. Takie użycie ma charakter informacyjny i służy opisowi przedmiotu sprzedaży.

Granice dozwolonego użycia wyznacza art. 156 Prawa własności przemysłowej. Używanie oznaczeń opisowych lub cudzego znaku jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest zgodne z uczciwymi praktykami w przemyśle i handlu. W szczególności nie powinno sugerować powiązań gospodarczych z właścicielem znaku, wykorzystywać renomy marki w sposób nieuzasadniony ani szkodzić odróżniającemu charakterowi lub renomie znaku. Więcej praktycznych wyjaśnień daje zagadnienie wskazanie przeznaczenia towaru, które pokazuje, kiedy odwołanie do cudzego oznaczenia jest rzeczywiście potrzebne.

Kiedy używanie logo marki jest ryzykowne?

Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy logo znanej marki jest używane nie jako element opisu konkretnego produktu, lecz jako element identyfikacji sklepu. Chodzi zwłaszcza o umieszczenie dużego logo w nagłówku strony, banerze reklamowym, domenie, nazwie sklepu, profilu w mediach społecznościowych albo w reklamach płatnych w sposób sugerujący, że sklep jest oficjalnym partnerem, dystrybutorem lub przedstawicielem danej marki.

Ryzykowne są także sformułowania takie jak „oficjalny sklep”, „autoryzowany dystrybutor”, „bezpośredni przedstawiciel marki” albo „sklep partnerski”, jeżeli przedsiębiorca nie ma odpowiedniej umowy lub zgody uprawnionego. Jeżeli sklep jedynie kupuje towar od hurtowni albo innego sprzedawcy, powinien pisać o tym precyzyjnie i nie tworzyć wrażenia, że działa w strukturze sprzedaży danej marki.

Co do zasady bezpieczniejszy jest opis tekstowy niż wykorzystywanie znaków graficznych. Jeżeli sprzedawca chce używać logo marek w celach reklamowych, na stronie głównej, w katalogu marek albo w kampaniach marketingowych, powinien uzyskać zgodę właściciela znaku albo sprawdzić warunki współpracy z dostawcą. Zgoda hurtowni na sprzedaż towaru nie zawsze oznacza zgodę właściciela marki na posługiwanie się logo.

Nazwa sklepu, domena i określenia typu outlet lub importer

Nie należy używać cudzego znaku towarowego jako dominującego elementu nazwy sklepu, domeny internetowej lub profilu sprzedażowego, jeżeli przedsiębiorca nie ma zgody uprawnionego. Nazwa w rodzaju „X outlet”, „X sklep” albo „X Polska”, gdzie „X” jest znaną marką, może wprowadzać klientów w błąd i sugerować, że sklep należy do właściciela marki albo działa w jego autoryzowanej sieci.

Słowa takie jak „outlet”, „końcówki kolekcji”, „odzież powyprzedażowa”, „importer” albo „bezpośredni importer” można stosować tylko wtedy, gdy odpowiadają rzeczywistości. Jeżeli towar pochodzi z końcówek kolekcji, należy zadbać o prawdziwy opis oferty. Jeżeli sprzedawca nie kupuje towaru bezpośrednio za granicą, nie powinien przedstawiać się jako bezpośredni importer. Jeżeli nie ma autoryzacji marki, nie powinien używać określeń sugerujących autoryzację.

W sklepie internetowym trzeba także jasno informować klienta, czy odzież jest nowa, używana, outletowa, z wadą, z ekspozycji, pochodząca ze zwrotów, bez metek, z niepełną rozmiarówką albo z końcówek kolekcji. Ma to znaczenie nie tylko dla prawa znaków towarowych, ale również dla odpowiedzialności sprzedawcy wobec konsumentów.

Zdjęcia produktów i materiały od hurtowni

Legalność sprzedaży odzieży nie oznacza automatycznie prawa do używania każdego zdjęcia produktu, zdjęcia modelki, grafiki katalogowej lub opisu producenta. Fotografie i opisy mogą być chronione prawem autorskim, a logo i layout materiałów reklamowych mogą być dodatkowo związane z ochroną znaków towarowych oraz zasadami dystrybucji danej marki.

Jeżeli sprzedawca korzysta ze zdjęć otrzymanych od hurtowni, powinien sprawdzić, czy hurtownia rzeczywiście ma prawo udzielić mu zgody na ich użycie w sklepie internetowym, na platformach sprzedażowych i w reklamach. Przy sporach o prawa do zdjęć produktów sama sprzedaż oryginalnego towaru nie chroni przed roszczeniami autora fotografii lub właściciela materiałów marketingowych.

Sprzedaż podróbek i odpowiedzialność karna

Najpoważniejsze konsekwencje wiążą się ze sprzedażą podróbek. Zgodnie z art. 305 Prawa własności przemysłowej odpowiedzialność karna grozi osobie, która w celu wprowadzenia do obrotu oznacza towary podrobionym znakiem towarowym, zarejestrowanym znakiem, którego nie ma prawa używać, albo dokonuje obrotu takimi towarami. Sankcją może być grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do 2 lat, a w razie uczynienia z takiego procederu stałego źródła dochodu albo przy towarze znacznej wartości — kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat.

Odpowiedzialność może powstać nie tylko wtedy, gdy przedsiębiorca sam produkuje podróbki. Ryzykowny jest także obrót towarem oznaczonym podrobionym znakiem, jeżeli sprzedawca powinien był mieć wątpliwości co do legalności źródła, jakości dokumentów albo ceny zakupu. Dlatego przy sprzedaży markowej odzieży należy zachować standard należytej staranności właściwy dla profesjonalnego sprzedawcy.

Naruszenie znaku towarowego i czyny nieuczciwej konkurencji

Właściciel znaku może dochodzić roszczeń cywilnych, jeżeli przedsiębiorca bezprawnie używa w obrocie gospodarczym znaku identycznego lub podobnego do zarejestrowanego znaku towarowego w sposób powodujący ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Szczególna ochrona dotyczy znaków renomowanych — ich użycie może być bezprawne także wtedy, gdy przynosi sprzedawcy nienależną korzyść albo szkodzi renomie lub odróżniającemu charakterowi znaku.

W zależności od okoliczności właściciel znaku może żądać m.in. zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, naprawienia szkody, publikacji orzeczenia lub innych środków przewidzianych w Prawie własności przemysłowej. Jeżeli działanie sklepu wprowadza klientów w błąd, może jednocześnie stanowić czyn nieuczciwej konkurencji.

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji może mieć zastosowanie zwłaszcza wtedy, gdy przedsiębiorca oznacza sklep, towary lub usługi w sposób mylący, rozpowszechnia nieprawdziwe informacje o współpracy z marką albo prowadzi reklamę mogącą wpłynąć na decyzję klienta. Dotyczy to np. fałszywych komunikatów o autoryzacji, oficjalnej dystrybucji, bezpośredniej współpracy z producentem albo gwarancjach udzielanych przez markę.

Czy trzeba zawrzeć umowę licencyjną?

Umowa licencyjna jest potrzebna wtedy, gdy przedsiębiorca chce korzystać ze znaku towarowego w zakresie zastrzeżonym dla uprawnionego, np. używać logo w reklamie, oznaczać nim sklep, budować kampanię marketingową wokół cudzego znaku albo występować jako autoryzowany sprzedawca. Licencja na znak towarowy powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Licencja może być pełna albo ograniczona, wyłączna albo niewyłączna. Może określać terytorium, kanały sprzedaży, sposób prezentacji logo, zasady reklamy, obowiązek informowania o licencji, standardy jakości oraz warunki dalszej dystrybucji. Jeżeli sprzedawca nie ma takiej umowy, powinien ograniczyć się do rzetelnego opisu sprzedawanych produktów i unikać oznaczeń sugerujących oficjalny status.

FAQ

Podsumowanie

Sprzedaż markowej odzieży w sklepie internetowym jest dopuszczalna bez koncesji i zwykle bez licencji, jeżeli sprzedawca handluje oryginalnym towarem legalnie wprowadzonym do obrotu w Polsce lub EOG. Kluczowe jest jednak zachowanie dokumentów potwierdzających pochodzenie produktów, unikanie podróbek i ostrożne posługiwanie się cudzymi znakami towarowymi.

Najbezpieczniej używać nazw marek wyłącznie informacyjnie, w opisach konkretnych produktów. Bez zgody właściciela znaku nie należy tworzyć nazwy sklepu, domeny, banerów ani reklam, które mogą sugerować oficjalny status sprzedawcy. W razie importu spoza EOG, sprzedaży towaru outletowego, używania logo albo korzystania ze zdjęć producenta warto wcześniej ocenić ryzyko prawne.

Źródła

• Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. — Prawo własności przemysłowej, w szczególności art. 120, 155, 156, 163, 296 i 305 — tekst aktu w ISAP.
• Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w szczególności art. 5, 10, 14, 16 i 18 — tekst aktu w ISAP.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 27 października 2004 r., III CK 410/03 — użycie cudzego znaku towarowego w celu informacyjnym i reklamowym jest dopuszczalne, jeżeli nie prowadzi do mylącego wrażenia o istnieniu powiązań gospodarczych.