Program Posiłek w szkole i w domu dla obywateli Ukrainy• Stan prawny na: 2026-07-08 |
|||||||||
|
Dziecko obywatela Ukrainy posiadające status PESEL UKR może korzystać z pomocy w formie posiłku w szkole lub przedszkolu, jeżeli rodzina spełnia warunki pomocy społecznej i lokalne zasady realizacji programu. Aktualnie w programie „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028 stosuje się próg 200% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. Dla osoby w rodzinie oznacza to 1646 zł miesięcznie na osobę. |
|||||||||
|
|||||||||
|
Najważniejsze:
Czy dziecko z Ukrainy może dostać dofinansowanie posiłku?Tak. Dziecko obywatela Ukrainy, które posiada PESEL ze statusem UKR i przebywa w Polsce w ramach ochrony czasowej, może korzystać z pomocy społecznej w formie posiłku, jeżeli rodzina znajduje się w trudnej sytuacji i spełnia warunki przewidziane w przepisach. Po zmianach obowiązujących od 5 marca 2026 r. pomoc dla tej grupy jest powiązana przede wszystkim z przepisami o ochronie czasowej oraz ustawą o pomocy społecznej, a nie wyłącznie z dawnymi rozwiązaniami specustawy ukraińskiej. W praktyce wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej albo centrum usług społecznych właściwym dla gminy miejsca faktycznego pobytu. W sprawach dzieci uczęszczających do przedszkola lub szkoły znaczenie ma także sposób organizacji żywienia w placówce oraz uchwały rady gminy dotyczące zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. Nie należy więc przyjmować, że samo obywatelstwo ukraińskie wyłącza dziecko z programu. Jeżeli dziecko i rodzina spełniają warunki dostępu do pomocy społecznej, a gmina realizuje program, właściwe powinno być badanie sprawy według aktualnych zasad programu i ustawy o pomocy społecznej. Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule? Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje Aktualne kryterium dochodowe w programieNajważniejsza zmiana względem starszych informacji polega na tym, że od 2024 r. obowiązuje nowa edycja programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028. Program przewiduje wsparcie dla osób spełniających warunki z ustawy o pomocy społecznej oraz kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium z art. 8 tej ustawy. Od 1 stycznia 2025 r. podstawowe kryteria dochodowe w pomocy społecznej wynoszą:
W przypadku dziecka mieszkającego z rodziną zwykle bada się dochód na osobę w rodzinie. Jeżeli więc ośrodek pomocy społecznej stosuje wyłącznie próg 823 zł na osobę, warto zażądać pisemnego wskazania podstawy prawnej takiego stanowiska. Dla pomocy realizowanej w ramach programu zasadniczy próg wynosi bowiem 200% kryterium, czyli obecnie 1646 zł na osobę w rodzinie. Ważne: W praktyce o wyniku sprawy często decyduje nie tylko sam dochód, lecz także forma pomocy, uchwała rady gminy, dokumenty przedstawione przez rodzinę oraz to, czy sprawa dotyczy posiłku w szkole, przedszkolu czy szerszego wyżywienia całodziennego.
Program a zwykła pomoc społecznaTrzeba odróżnić dwie rzeczy: ogólne prawo do pomocy społecznej oraz dofinansowanie realizowane w ramach programu „Posiłek w szkole i w domu”. Ogólne kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej wynosi obecnie 1010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie. Program podwyższa próg do 200% tych kwot. Nie oznacza to jednak, że każda rodzina automatycznie otrzyma dokładnie taką samą pomoc. Ośrodek bada dochód, sytuację rodzinną, miejsce pobytu, status pobytowy, zakres potrzeb dziecka i lokalne zasady finansowania posiłków. W przypadku cudzoziemców znaczenie ma również to, czy osoba posiada status uprawniający do korzystania z określonych form pomocy. Więcej zagadnień dotyczących świadczeń i wsparcia socjalnego opisujemy w dziale pomoc społeczna, a kwestie pobytowe obywateli innych państw omawiamy w dziale prawo cudzoziemców i wizy. Posiłek w szkole, przedszkolu i dofinansowanie wyżywieniaProgram obejmuje m.in. dzieci do czasu rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej oraz uczniów do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Dlatego co do zasady może dotyczyć także dziecka uczęszczającego do przedszkola, jeżeli spełnione są warunki programu i gmina realizuje pomoc w tej formule. Pomoc może przybrać różne formy: posiłek, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności albo świadczenie rzeczowe w postaci produktów żywnościowych. W przypadku placówek oświatowych najczęściej chodzi o finansowanie posiłków wydawanych przez stołówkę lub zakup posiłku dla dziecka. Osobno działa prawo oświatowe dotyczące odpłatności za korzystanie z posiłków w stołówce szkolnej lub przedszkolnej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest także zwolnienie z opłat na zasadach przewidzianych przez organ prowadzący. Dlatego w konkretnej sprawie trzeba sprawdzić, czy rodzic wnioskuje o świadczenie z pomocy społecznej, o zwolnienie z opłaty za wyżywienie, czy o jedno i drugie. Pomoc doraźna bez decyzjiUstawa o pomocy społecznej przewiduje, że pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie dla dzieci i młodzieży może być udzielona bez rodzinnego wywiadu środowiskowego i bez decyzji administracyjnej, jeżeli chodzi o pomoc doraźną. Taka ścieżka ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy dziecko wymaga szybkiego wsparcia, a formalna procedura trwa. Nie zastępuje to jednak normalnego postępowania, gdy rodzina ubiega się o stałe finansowanie posiłków albo zasiłek celowy. Wtedy ośrodek może wymagać dokumentów dotyczących dochodu, sytuacji rodzinnej, miejsca pobytu i statusu PESEL UKR. Co zrobić, gdy MOPS odmawia zastosowania progu 200%?Ustna informacja pracownika ośrodka nie jest decyzją administracyjną i nie daje realnej możliwości odwołania. Najbezpieczniej złożyć pisemny wniosek o przyznanie pomocy w formie posiłku lub pokrycia kosztów posiłków dziecka, wskazując, że chodzi o pomoc realizowaną w ramach programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028. We wniosku warto powołać się na aktualny próg 200% kryterium dochodowego oraz dołączyć dokumenty potwierdzające skład rodziny, dochody, status PESEL UKR, miejsce pobytu i uczęszczanie dziecka do przedszkola lub szkoły. Jeżeli ośrodek wyda decyzję odmowną, odwołanie składa się za pośrednictwem tego ośrodka do samorządowego kolegium odwoławczego, zasadniczo w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Przy okazji można poprosić placówkę, do której uczęszcza dziecko, o pisemne potwierdzenie kosztów wyżywienia oraz potrzeb dziecka. W praktyce taki dokument bywa pomocny, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy dofinansowania posiłków w przedszkolu. Zobacz również:
PrzykładyPoniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce może wyglądać ocena prawa do dofinansowania posiłków dla dzieci z Ukrainy. PRZYKŁAD 1
Matka z Ukrainy mieszka w Polsce z dwojgiem dzieci i posiada PESEL UKR. Jedno dziecko chodzi do przedszkola, drugie do szkoły podstawowej. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 1450 zł. Ponieważ jest to mniej niż 1646 zł, rodzina mieści się w progu 200% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie. W takiej sytuacji ośrodek powinien rozpoznać wniosek z uwzględnieniem zasad programu, a nie poprzestać na podstawowym progu 823 zł. PRZYKŁAD 2
Rodzina z Ukrainy ma dochód 1750 zł na osobę. To przekracza próg 200% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie. Nie oznacza to automatycznie, że każda forma pomocy jest wykluczona, ale ośrodek może odmówić finansowania w ramach programu. Warto wtedy sprawdzić lokalne uchwały gminy, możliwość częściowej odpłatności albo inne formy wsparcia, np. zasiłek celowy w szczególnie uzasadnionej sytuacji. PRZYKŁAD 3
Dyrektor szkoły zauważa, że dziecko przychodzi na zajęcia bez śniadania i nie korzysta ze stołówki, mimo że sytuacja rodziny jest trudna. W takim przypadku możliwa jest szybka pomoc doraźna w formie posiłku, a następnie wszczęcie zwykłej procedury w ośrodku pomocy społecznej, jeżeli wsparcie ma być udzielane przez dłuższy czas. FAQCzy dziecko z Ukrainy w przedszkolu może dostać darmowe wyżywienie?Może, ale nie wynika to automatycznie z samego faktu uczęszczania do przedszkola. Trzeba zbadać status pobytowy, dochód rodziny, lokalne zasady gminy i formę pomocy. Program obejmuje dzieci do czasu rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej, więc przedszkolak może mieścić się w zakresie programu. Jakie kryterium dochodowe stosuje się obecnie?Dla programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028 stosuje się 200% kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej. Obecnie jest to 2020 zł dla osoby samotnie gospodarującej oraz 1646 zł na osobę w rodzinie. Czy MOPS może stosować tylko zwykłe kryterium 823 zł na osobę?Przy zwykłych świadczeniach z pomocy społecznej tak, ale przy pomocy realizowanej w ramach programu należy uwzględnić podwyższony próg 200%, jeżeli rodzina spełnia pozostałe warunki programu i lokalnych przepisów. W razie wątpliwości warto żądać pisemnej decyzji i uzasadnienia. Czy potrzebny jest rodzinny wywiad środowiskowy?Przy standardowym postępowaniu o świadczenie ośrodek może badać sytuację rodziny i żądać dokumentów. Natomiast doraźna pomoc w postaci posiłku dla dziecka lub młodzieży może być udzielona bez wywiadu i bez decyzji administracyjnej, jeżeli zachodzą warunki przewidziane w ustawie. Co zrobić po odmowie?Jeżeli odmowa jest tylko ustna, należy złożyć pisemny wniosek. Jeżeli wydano decyzję odmowną, można wnieść odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem ośrodka pomocy społecznej, zwykle w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. PodsumowanieDziecko obywatela Ukrainy posiadające PESEL UKR może zostać objęte pomocą w formie posiłku, jeżeli spełnione są warunki z ustawy o pomocy społecznej, programu „Posiłek w szkole i w domu” oraz lokalnych zasad obowiązujących w danej gminie. Aktualnie w programie stosuje się próg 200% kryterium dochodowego, a więc 1646 zł na osobę w rodzinie. Jeżeli ośrodek pomocy społecznej stosuje wyłącznie niższy próg podstawowy, warto wystąpić o pisemną decyzję i sprawdzić jej uzasadnienie. W razie odmowy można skorzystać z drogi odwoławczej. Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie? Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny Źródła
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Adam Dąbrowski Prawnik z wieloletnim doświadczeniem. Specjalizuje się głównie w prawie handlowym (spółki kapitałowe, zwłaszcza spółki z o.o. – odpowiedzialność członków spółek, operacje na udziałach spółek), prawie spadkowym ,... >> więcej informacji |
|
|