Brak dostarczenia towaru mimo zapłaty – co zrobić?

Brak dostarczenia towaru mimo zapłaty – od czego zacząć?

W opisanej sytuacji podstawowe znaczenie mają dowody. Należy zachować potwierdzenie przelewu, fakturę pro forma, potwierdzenie zamówienia, korespondencję ze sprzedawcą, numer rachunku bankowego odbiorcy, dane firmy oraz wszelkie informacje o terminie dostawy. Jeżeli rozmowy odbywały się telefonicznie, warto po takiej rozmowie wysłać e-mail z krótkim podsumowaniem ustaleń, aby utrwalić przebieg sprawy.

Trzeba też ustalić, czy kupujący występuje jako konsument, przedsiębiorca czy osoba kupująca od osoby prywatnej. Jeżeli zakup był prywatny i dokonany od przedsiębiorcy, zastosowanie mają przepisy chroniące konsumenta. Jeżeli natomiast obie strony są przedsiębiorcami albo sprzedawcą była osoba prywatna, sprawę ocenia się przede wszystkim według ogólnych zasad Kodeksu cywilnego oraz treści zawartej umowy.

Termin dostarczenia towaru przy zakupie od przedsiębiorcy

Jeżeli kupującym jest konsument, zgodnie z art. 543¹ Kodeksu cywilnego sprzedawca powinien wydać rzecz niezwłocznie, nie później niż 30 dni od dnia zawarcia umowy, chyba że umowa przewiduje inny termin. Oznacza to, że jeżeli strony ustaliły konkretną datę dostawy, należy najpierw sprawdzić ten termin. Jeżeli terminu nie ustalono, zasadą jest maksymalnie 30 dni.

W razie opóźnienia sprzedawcy kupujący może wyznaczyć mu dodatkowy termin do wydania rzeczy, a po jego bezskutecznym upływie odstąpić od umowy. W praktyce takie wezwanie powinno być wysłane w sposób pozwalający udowodnić jego treść i datę doręczenia, np. e-mailem, listem poleconym, przez formularz kontaktowy z zachowaniem potwierdzenia albo przez panel klienta, jeżeli system pozwala pobrać historię wiadomości.

Jak napisać wezwanie do dostarczenia towaru?

Wezwanie powinno być konkretne. Warto wskazać datę zakupu, numer zamówienia, zapłaconą kwotę, nazwę towaru, datę przelewu oraz dotychczasowy przebieg korespondencji. Następnie należy wyznaczyć sprzedawcy dodatkowy termin na wydanie rzeczy, np. 7 dni od otrzymania wezwania, i zapowiedzieć, że po bezskutecznym upływie tego terminu kupujący odstąpi od umowy oraz zażąda zwrotu zapłaconej ceny.

Nie ma jednego ustawowego terminu dodatkowego dobrego dla każdej sprawy. Powinien być odpowiedni, czyli realny w danych okolicznościach. Przy standardowym towarze dostępnym w sprzedaży termin 7 dni często będzie wystarczający. Przy rzeczy wykonywanej indywidualnie albo sprowadzanej z zagranicy termin może wymagać innej oceny.

Odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu pieniędzy

Jeżeli sprzedawca nie wyda towaru w dodatkowym terminie, kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Oświadczenie powinno być jednoznaczne, np. „odstępuję od umowy sprzedaży z powodu niewydania towaru w terminie i wzywam do zwrotu zapłaconej ceny”. W tym samym piśmie warto podać numer rachunku bankowego i wyznaczyć termin zwrotu pieniędzy.

Podstawą ogólną jest art. 491 Kodeksu cywilnego. Przepis ten przewiduje, że jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem odstąpienia od umowy. Po bezskutecznym upływie tego terminu może odstąpić od umowy albo nadal żądać wykonania umowy i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.

W niektórych sytuacjach odstąpienie może być możliwe bez wyznaczania dodatkowego terminu, np. gdy sprzedawca wyraźnie oświadczył, że świadczenia nie spełni, albo gdy z okoliczności wynika, że dostawa w konkretnym terminie była dla kupującego istotna i sprzedawca o tym wiedział. W praktyce jednak przy sporze o zwrot pieniędzy bezpieczniej jest mieć dowód wcześniejszego wezwania, chyba że sprawa wyraźnie mieści się w takim wyjątku.

Zwrot pieniędzy, odsetki i odszkodowanie

Po odstąpieniu od umowy strony powinny zwrócić sobie to, co otrzymały. Jeżeli kupujący zapłacił cenę, a towaru nie otrzymał, jego roszczenie dotyczy przede wszystkim zwrotu zapłaconej kwoty. W przypadku konsumenta zwrot świadczenia powinien nastąpić niezwłocznie.

Jeżeli sprzedawca nie oddaje pieniędzy po wezwaniu, można żądać odsetek ustawowych za opóźnienie. Na dzień aktualizacji artykułu odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 9,25% w stosunku rocznym. Co do zasady liczy się je od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin zapłaty wskazany w wezwaniu, chyba że z umowy albo okoliczności wynika inna data wymagalności roszczenia.

W szczególnych przypadkach można żądać także odszkodowania, np. gdy przez niedostarczenie towaru kupujący poniósł dodatkowe, możliwe do wykazania koszty. Nie wystarczy jednak samo poczucie pokrzywdzenia. Trzeba wykazać szkodę, związek przyczynowy i wysokość roszczenia.

Pozew o zapłatę przeciwko sprzedawcy

Jeżeli wezwania nie przyniosą skutku, najprostszą drogą cywilną jest pozew o zapłatę. W pozwie można żądać zwrotu ceny, odsetek ustawowych za opóźnienie oraz kosztów procesu. Przy roszczeniu w wysokości około 970–980 zł opłata od pozwu w zwykłym postępowaniu wynosi obecnie 100 zł, ponieważ sprawa mieści się w przedziale ponad 500 zł do 1500 zł.

Pozew można złożyć do sądu właściwego według zasad ogólnych, a w prostych sprawach pieniężnych możliwe jest także rozważenie elektronicznego postępowania upominawczego. EPU jest przydatne zwłaszcza wtedy, gdy roszczenie jest pieniężne, dobrze udokumentowane i nie wymaga skomplikowanego postępowania dowodowego. Jeżeli jednak sprawa wymaga załączania wielu dokumentów, przesłuchania świadków albo szczegółowego badania umowy, lepszy może być zwykły pozew.

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto sprawdzić dane pozwanego. Jeżeli sprzedawcą jest przedsiębiorca, pomocne mogą być CEIDG, KRS, regulamin sklepu, faktura, potwierdzenie przelewu oraz dane rachunku bankowego. Błąd w oznaczeniu pozwanego może utrudnić sprawę albo spowodować konieczność poprawiania pozwu.

Czy brak dostarczenia towaru jest oszustwem?

Brak dostarczenia towaru mimo zapłaty może, ale nie musi oznaczać przestępstwo. Dla odpowiedzialności karnej z art. 286 Kodeksu karnego konieczne jest wykazanie, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i doprowadził pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie go w błąd, wyzyskanie błędu albo niezdolności do należytego pojmowania działania.

Inaczej mówiąc, samo opóźnienie, problemy magazynowe czy nierzetelność sprzedawcy nie zawsze wystarczą do przypisania oszustwa. Istotne są okoliczności istniejące już w chwili zawierania umowy: czy sprzedawca miał towar, czy realnie mógł go dostarczyć, czy przyjmował pieniądze od wielu osób, czy podawał nieprawdziwe dane, czy zerwał kontakt po płatności, czy wcześniej działał podobnie wobec innych klientów.

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy sprzedawca od początku podawał nieprawdziwe informacje, nie istnieje pod wskazanym adresem, rachunek bankowy jest powiązany z podejrzaną działalnością, w internecie pojawiają się liczne podobne skargi albo kontakt został zerwany zaraz po otrzymaniu pieniędzy.

Co przygotować do zawiadomienia na policję?

Do zawiadomienia warto dołączyć wydruk zamówienia, fakturę pro forma, potwierdzenie przelewu, korespondencję, numer rachunku bankowego sprzedawcy, dane ogłoszenia lub sklepu, regulamin, zrzuty ekranu strony oraz informacje o innych osobach poszkodowanych, jeżeli są dostępne. Im lepiej opisany jest mechanizm działania sprzedawcy, tym większa szansa, że organ ścigania nie potraktuje sprawy wyłącznie jako sporu cywilnego.

W zawiadomieniu trzeba opisać chronologicznie, kiedy doszło do zakupu, jaką kwotę zapłacono, jakie zapewnienia składał sprzedawca, kiedy miał dostarczyć towar, co odpowiadał po upływie terminu i kiedy przestał reagować. Warto wyraźnie wskazać, dlaczego kupujący uważa, że mógł zostać wprowadzony w błąd już na etapie zawierania umowy.

Chargeback, bank i pomoc konsumencka

Jeżeli płatność była dokonana kartą, można zapytać bank o procedurę chargeback. Nie jest to postępowanie sądowe ani automatyczna gwarancja odzyskania pieniędzy, ale w praktyce bywa pomocne przy niedostarczeniu towaru. Przy zwykłym przelewie bank co do zasady nie cofnie płatności bez zgody odbiorcy, ale może przyjąć reklamację, pomóc w ustaleniu danych transakcji albo udzielić informacji o dalszej procedurze.

Jeżeli sprawa dotyczy konsumenta i przedsiębiorcy, można skorzystać także z pomocy rzecznika konsumentów, Inspekcji Handlowej albo bezpłatnych porad konsumenckich. W sporach z przedsiębiorcą z innego kraju UE, Norwegii lub Islandii pomocne może być Europejskie Centrum Konsumenckie.

FAQ

Podsumowanie

W przypadku niedostarczenia towaru mimo zapłaty najważniejsze jest uporządkowanie dowodów i zachowanie prawidłowej kolejności działań. Najpierw warto wezwać sprzedawcę do wydania rzeczy w dodatkowym terminie, następnie odstąpić od umowy i zażądać zwrotu pieniędzy. Jeżeli sprzedawca nadal nie reaguje, pozostaje pozew o zapłatę, a przy podejrzeniu celowego wprowadzenia w błąd również zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 491, art. 492, art. 492¹, art. 494 i art. 543¹: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w szczególności art. 286: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 kwietnia 2026 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie: Monitor Polski 2026 poz. 367.
• Informacje publiczne o pomocy dla konsumentów: gov.pl – pomoc dla konsumentów.