Problemy z dokończeniem robót przez wykonawcę

Jaki charakter ma umowa na zabudowę kuchenną?

Umowa na wykonanie mebli kuchennych na wymiar i ich montaż najczęściej jest umową o dzieło w rozumieniu art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, ponieważ wykonawca zobowiązuje się do osiągnięcia konkretnego rezultatu, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Rezultatem jest kompletna, nadająca się do normalnego używania zabudowa kuchenna, a nie samo podejmowanie czynności.

Jeżeli w danej sprawie wykonawca dostarcza także materiały, nie zmienia to automatycznie charakteru umowy. Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego istotne jest przede wszystkim to, czy strony oczekiwały oznaczonego rezultatu. Przy meblach na wymiar takim rezultatem jest zwykle wykonana i zamontowana zabudowa zgodna z projektem, wymiarami i ustaleniami stron.

Warto zgromadzić umowę, wiadomości SMS, e-maile, potwierdzenia przelewów, zdjęcia niedokończonych lub wadliwych prac oraz dowody kosztów, które powstały przez zachowanie wykonawcy. Będzie to potrzebne zarówno do skutecznego wezwania, jak i ewentualnego sporu sądowego.

Opóźnienie wykonawcy a odstąpienie od umowy

Jeżeli wykonawca opóźnia się z rozpoczęciem albo wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, aby zdołał je ukończyć w umówionym czasie, zamawiający może odstąpić od umowy jeszcze przed upływem terminu wykonania. Wynika to z art. 635 Kodeksu cywilnego. Przepis ten nie wymaga wcześniejszego wyznaczania dodatkowego terminu, ale w praktyce pisemne wezwanie często pomaga dowodowo.

Jeżeli termin wykonania już minął, a wykonawca nadal nie kończy prac, można oprzeć działanie także na art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie będzie uprawniona do odstąpienia od umowy.

W opisanej sytuacji termin wykonania upłynął, kuchnia nie nadaje się do normalnego używania, a wykonawca od dłuższego czasu przekłada zakończenie robót. To przemawia za pisemnym wezwaniem z krótkim, ale realnym terminem końcowym, np. 7–14 dni, zależnie od zakresu pozostałych prac.

Wadliwe wykonanie prac i wykonanie zastępcze

Osobną podstawą działania jest art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie tego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

Ten przepis ma znaczenie zwłaszcza przy wadliwie wyciętym blacie, błędach montażowych, krzywo wykonanych elementach, niezgodności z projektem albo z wymiarami. W wezwaniu należy dokładnie wskazać, co jest wadliwe, czego zamawiający oczekuje i w jakim terminie. Ogólne żądanie „proszę dokończyć” może być za mało precyzyjne, jeżeli później trzeba będzie wykazywać zasadność kosztów poprawki.

Wykonanie zastępcze na podstawie art. 636 § 1 Kodeksu cywilnego jest szczególnym uprawnieniem przy wadliwym albo sprzecznym z umową wykonywaniu dzieła. Nie należy go mylić z ogólną regulacją art. 480 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika. Art. 480 § 3 Kodeksu cywilnego pozwala wykonać czynność bez upoważnienia sądu tylko w wypadkach nagłych.

Jak napisać wezwanie do wykonawcy?

Wezwanie najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania, a dodatkowo e-mailem lub SMS-em, jeżeli w ten sposób strony dotychczas się kontaktowały. Trzeba zachować dowody doręczenia i treść wiadomości. W piśmie należy wskazać numer lub datę umowy, zakres niewykonanych prac, wady, termin wykonania, podstawę prawną i zapowiadane konsekwencje.

W przypadku opisanej zabudowy kuchennej wezwanie może obejmować dwa elementy: po pierwsze żądanie dokończenia montażu, a po drugie żądanie usunięcia wad, w tym prawidłowego wykonania lub wymiany błędnie wyciętego blatu. Jeżeli blat został uszkodzony przy montażu, można żądać także zwrotu kosztów wynikających z tej szkody, o ile są udokumentowane rachunkiem, fakturą lub potwierdzeniem zapłaty.

W piśmie warto użyć jednoznacznej formuły: „wyznaczam termin 14 dni od doręczenia niniejszego pisma na dokończenie i poprawienie prac, pod rygorem skorzystania z uprawnień wynikających z art. 491 § 1, art. 636 § 1 oraz art. 471 Kodeksu cywilnego”. Termin powinien być odpowiedni, czyli realny do wykonania danego zakresu prac.

Odstąpienie od umowy – skutki i rozliczenia

Odstąpienie od umowy powinno być złożone w sposób możliwy do udowodnienia. Zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli złożone innej osobie jest skuteczne, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Dlatego samo ustne poinformowanie wykonawcy przez telefon jest słabszym dowodem niż pismo doręczone listem poleconym lub e-mail z potwierdzeniem.

Skutki odstąpienia od umowy wzajemnej określa art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego. Strona, która odstępuje od umowy, ma obowiązek zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała na mocy umowy, a druga strona ma obowiązek to przyjąć. Strona odstępująca może również żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Trzeba odróżnić odstąpienie z przyczyn leżących po stronie wykonawcy od odstąpienia „dla wygody” zamawiającego. Zgodnie z art. 644 Kodeksu cywilnego, dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili odstąpić od umowy, ale musi zapłacić umówione wynagrodzenie, odliczając to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła. Ten tryb bywa niekorzystny, jeżeli problem wynika z nierzetelności wykonawcy, dlatego w praktyce należy najpierw ocenić, czy istnieją podstawy z art. 635, art. 636 § 1 albo art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego.

Zaliczka, zadatek i wynagrodzenie za część prac

Zaliczka nie jest tym samym co zadatek. Jeżeli w umowie użyto słowa „zaliczka”, kwota podlega rozliczeniu według tego, co rzeczywiście zostało wykonane i co strony powinny sobie zwrócić po rozwiązaniu lub odstąpieniu od umowy. Przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują automatycznego „przepadku zaliczki”.

Zadatek wywołuje szczególne skutki tylko wtedy, gdy został zastrzeżony przez strony. Zgodnie z art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego, w braku odmiennego zastrzeżenia umownego lub zwyczaju, zadatek dany przy zawarciu umowy oznacza, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić i zachować zadatek, a jeżeli sama go dała – żądać sumy dwukrotnie wyższej.

Jeżeli wykonawca wykonał część prac, strony muszą je rozliczyć. Problemem bywa ustalenie, czy wykonana część ma dla zamawiającego realną wartość. Jeżeli kuchnia mimo częściowego montażu nie nadaje się do używania, a niektóre elementy wymagają demontażu lub poprawy, wynagrodzenie za tę część może być sporne. W takim przypadku przydatna jest dokumentacja zdjęciowa, kosztorys nowej ekipy albo opinia rzeczoznawcy.

Odszkodowanie za uszkodzony blat i dodatkowe koszty

Jeżeli wykonawca uszkodził blat albo błędnie go wyciął, podstawą żądania naprawienia szkody może być art. 471 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem dłużnik ma obowiązek naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Zakres odszkodowania wyznacza art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Odpowiedzialny za szkodę ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, a naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono. W praktyce można żądać np. zwrotu kosztu nowego blatu, kosztu poprawek, kosztu demontażu wadliwych elementów, a w uzasadnionych przypadkach także innych udokumentowanych wydatków.

Jeżeli po wezwaniu wykonawca nie płaci dobrowolnie, od kwot pieniężnych można żądać odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. Odsetki należą się za czas opóźnienia, chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Co zrobić krok po kroku?

W opisanej sprawie najbezpieczniej zacząć od uporządkowania dowodów i wysłania pisemnego wezwania. Należy wskazać, że umówiony termin wykonania minął, kuchnia nie nadaje się do używania, prace są nieukończone, a część elementów została wykonana wadliwie. W piśmie trzeba wyznaczyć konkretny termin oraz zapowiedzieć dalsze działania.

1. Zrób zdjęcia i nagrania pokazujące stan kuchni, braki, wady oraz utrudnienia w korzystaniu z mieszkania.
2. Przygotuj zestawienie płatności, zaliczek, kosztów materiałów i kosztów uszkodzonego lub źle wykonanego blatu.
3. Wyślij wykonawcy pisemne wezwanie do dokończenia i poprawy prac w terminie, np. 7–14 dni od doręczenia.
4. Wskaż podstawy prawne: art. 491 § 1, art. 636 § 1, art. 471 oraz w razie potrzeby art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego.
5. Po bezskutecznym upływie terminu zdecyduj, czy odstępujesz od umowy, czy korzystasz z wykonania zastępczego w zakresie dopuszczalnym przez przepisy.
6. Przed zleceniem prac kolejnej firmie uzyskaj kosztorys i zachowaj faktury lub rachunki, aby wykazać wysokość roszczenia wobec pierwszego wykonawcy.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, konieczne będzie wykazanie trzech elementów: naruszenia umowy przez wykonawcę, szkody oraz związku przyczynowego między zachowaniem wykonawcy a poniesionymi kosztami. Wynika to z art. 471 w związku z art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

FAQ

Podsumowanie

Przy niedokończonej zabudowie kuchennej nie warto ograniczać się do rozmów telefonicznych i kolejnych obietnic wykonawcy. Należy wysłać pisemne wezwanie, opisać braki oraz wady, wyznaczyć odpowiedni termin i wskazać skutki jego niedotrzymania. W zależności od sytuacji można korzystać z art. 635, art. 636 § 1 albo art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli wykonawca nadal nie reaguje, zamawiający może dochodzić rozliczenia umowy, zwrotu nadpłat, kosztów poprawek i odszkodowania. Kluczowe jest jednak zachowanie dowodów: umowy, korespondencji, zdjęć, rachunków i kosztorysów. Bez nich nawet uzasadnione roszczenie może być trudniejsze do wykazania.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 61 § 1, art. 361 § 1–2, art. 394 § 1, art. 471, art. 480 § 1 i § 3, art. 481 § 1, art. 491 § 1, art. 494 § 1, art. 627, art. 635, art. 636 § 1 oraz art. 644.