Zwrot pieniędzy za niezrealizowane zamówienie w sklepie

Gdy sklep nie wydaje zamówionego towaru – jakie masz prawa?

W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma to, że została zawarta umowa sprzedaży konkretnego towaru, a na dokumencie sprzedaży wskazano jego istotne cechy, w tym kolor. Jeżeli sprzedawca przyjął zamówienie i pobrał znaczną część ceny, nie może jednostronnie uznać, że zamiast zamówionego towaru wyda inny wariant albo w ogóle nie odda rzeczy bez rozliczenia z klientem.

Zgodnie z art. 535 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Jeżeli więc przedmiot sprzedaży został oznaczony co do cech uzgodnionych przez strony, sprzedawca powinien wydać właśnie taki towar.

Jeżeli sklep nie wykonuje umowy w uzgodnionym terminie, konsument nie musi bez końca czekać. W praktyce są dwa podstawowe warianty działania: żądanie wykonania umowy albo odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu pieniędzy.

Wyznaczenie dodatkowego terminu i odstąpienie od umowy

Najbezpieczniejszą podstawą prawną w takiej sytuacji jest art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie tego terminu odstąpi od umowy. Osobnym, ale powiązanym problemem jest brak wydania towaru po opłaceniu faktury.

W praktyce oznacza to, że warto wysłać do sprzedawcy pisemne wezwanie, w którym:

• wskażesz datę zawarcia umowy i dane towaru,
• opiszesz, że towar nie został wydany zgodnie z umową,
• wyznaczysz dodatkowy termin na wydanie rzeczy, np. 7 dni,
• zaznaczysz, że po bezskutecznym upływie tego terminu odstąpisz od umowy,
• zażądasz zwrotu wpłaconej kwoty po odstąpieniu od umowy.

W niektórych stanach faktycznych można rozważać odstąpienie bez wyznaczania dodatkowego terminu, zwłaszcza gdy z oświadczeń sprzedawcy jednoznacznie wynika, że nie wykona umowy. Jednak z punktu widzenia dowodowego najbezpieczniej najpierw wyznaczyć krótki, dodatkowy termin na realizację zamówienia.

Jeżeli chcesz lepiej ocenić, czy roszczenie nie jest zagrożone upływem czasu, pomocny może być materiał o przedawnieniu roszczeń cywilnych.

Zwrot wpłaty po odstąpieniu od umowy

Po skutecznym odstąpieniu od umowy zastosowanie ma art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona jest obowiązana to przyjąć. Jednocześnie strona odstępująca może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz także naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

W opisanym przypadku oznacza to, że po odstąpieniu od umowy możesz żądać zwrotu całej wpłaconej kwoty 8 000 zł. Jeżeli pozostała część ceny nie została zapłacona, oczywiście nie musisz jej już dopłacać.

Jeżeli sprzedawca twierdzi, że zwróci pieniądze później albo uzależnia zwrot od swojej sytuacji magazynowej czy rozliczeń z dostawcą, nie ma to znaczenia dla Twojego roszczenia wobec sklepu. To sklep jest stroną umowy z konsumentem i to on odpowiada za jej wykonanie albo zwrot pieniędzy po odstąpieniu od umowy.

Czy można żądać odsetek i odszkodowania?

Tak, ale są to dwa różne roszczenia.

Odsetki za opóźnienie – jeżeli po odstąpieniu od umowy sprzedawca nie zwraca pieniędzy w wyznaczonym terminie, możesz żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. W piśmie warto wskazać konkretny termin zwrotu, np. 7 dni od doręczenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Odszkodowanie – jeżeli z powodu niewykonania umowy poniosłeś szkodę, możesz powołać się na art. 471 Kodeksu cywilnego. Trzeba jednak wykazać:

• niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy przez sprzedawcę,
• powstanie szkody,
• związek przyczynowy między niewykonaniem umowy a szkodą.

Przykładowo szkoda może polegać na konieczności pilnego kupna odpowiednika po wyższej cenie. Sam dyskomfort czy stres zwykle nie wystarczą do zasądzenia odszkodowania w sprawie o charakterze majątkowym.

Jakie pismo wysłać do sprzedawcy?

Najlepiej działać dwuetapowo:

Pisma najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo e-mailem, jeżeli sklep stale posługuje się tym kanałem i można wykazać doręczenie. Najmocniejszy dowodowo jest jednak list polecony oraz zachowanie kopii pisma.

Jeżeli sprzedawca nadal nie reaguje, możesz rozważyć dochodzenie należności na drodze sądowej albo skorzystanie z pomocy rzecznika konsumentów. W sprawach o odzyskanie pieniędzy przydatne mogą być też informacje o postępowaniu cywilnym i dochodzeniu roszczeń przed sądem.

Czy znaczenie ma to, że zakup był w sklepie stacjonarnym?

Tak. W sklepie stacjonarnym co do zasady nie ma ogólnego, ustawowego prawa do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni bez podawania przyczyny. Takie uprawnienie wynika z art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, ale dotyczy umów zawieranych na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa.

W Twojej sprawie podstawą nie jest więc „zwrot konsumencki bez przyczyny”, lecz niewykonanie umowy przez sprzedawcę. To ważna różnica, bo roszczenie opiera się przede wszystkim na art. 491 § 1, art. 494 § 1 oraz ewentualnie art. 471 Kodeksu cywilnego.

Co zrobić, gdy sklep proponuje inny towar?

Jeżeli na fakturze lub zamówieniu wskazano konkretny kolor, model albo konfigurację zestawu, nie musisz zgadzać się na jednostronnie narzuconą zamianę. Zmiana przedmiotu świadczenia wymaga zgody obu stron. Sam fakt, że sklep ma „podobny” towar, nie oznacza jeszcze prawidłowego wykonania umowy.

Oczywiście, jeśli proponowany zamiennik realnie Ci odpowiada, możesz zawrzeć ze sprzedawcą porozumienie zmieniające umowę, najlepiej na piśmie. Jeżeli jednak zależało Ci na konkretnym wariancie i to właśnie z tego powodu wybrałeś dany sklep, możesz odmówić i domagać się realizacji pierwotnej umowy albo po spełnieniu przesłanek odstąpić od niej.

Co, jeśli sprzedawca nie odda pieniędzy dobrowolnie?

Wtedy warto przejść do formalnego wezwania do zapłaty, a następnie do pozwu o zapłatę. W pozwie można dochodzić:

• zwrotu wpłaconej kwoty,
• odsetek ustawowych za opóźnienie,
• ewentualnie odszkodowania, jeśli da się je udowodnić.

Jeżeli roszczenie jest udokumentowane fakturą, potwierdzeniem wpłaty i korespondencją, sprawa zwykle jest dowodowo dość przejrzysta. Wcześniej warto też zwrócić się do miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów, który może pomóc w sporządzeniu pisma interwencyjnego.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce zastosować przepisy o niewykonaniu umowy, odstąpieniu od umowy i zwrocie wpłaty.

FAQ

Czy sklep może zatrzymać zaliczkę, jeśli nie dostarczył towaru?

Co do zasady nie. Jeżeli to sprzedawca nie wykonał umowy, po skutecznym odstąpieniu powinien zwrócić to, co otrzymał, zgodnie z art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy trzeba najpierw wysłać wezwanie do wydania towaru?

Najbezpieczniej tak zrobić. Art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje wyznaczenie dodatkowego terminu z zagrożeniem odstąpienia od umowy. To zwykle wzmacnia Twoją pozycję dowodową.

Ile czasu dać sprzedawcy na wykonanie umowy?

Przepisy nie wskazują sztywnego terminu. Powinien to być termin odpowiedni do okoliczności. W sprawie gotowego towaru albo towaru, który miał być już dostępny, 7 dni zwykle jest terminem racjonalnym.

Czy mogę żądać zwrotu pieniędzy i odsetek?

Tak. Zwrotu wpłaty możesz żądać po odstąpieniu od umowy na podstawie art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego, a odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli sprzedawca nie zwróci pieniędzy w terminie.

Czy ma znaczenie, że towar miał być w konkretnym kolorze?

Tak, jeżeli kolor był elementem uzgodnionej treści umowy. Wtedy wydanie innego wariantu bez Twojej zgody nie jest prawidłowym wykonaniem zobowiązania.

Podsumowanie

Jeżeli sklep nie realizuje zamówienia zgodnie z umową, nie musisz akceptować niekończących się przesunięć terminu ani jednostronnie narzuconego zamiennika. Najczęściej właściwa droga to wyznaczenie dodatkowego terminu na wykonanie umowy na podstawie art. 491 § 1 Kodeksu cywilnego, a po jego bezskutecznym upływie – odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu całej wpłaty na podstawie art. 494 § 1 Kodeksu cywilnego. Gdy sprzedawca zwleka ze zwrotem, możesz doliczyć odsetki, a w uzasadnionych przypadkach także dochodzić odszkodowania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP.

2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – ISAP.