Ugoda z wierzycielem i zawieszenie egzekucji komorniczej

Co oznacza pismo komornika o licytacji mieszkania?

Jeżeli komornik informuje o egzekucji z nieruchomości, w pierwszej kolejności trzeba ustalić trzy rzeczy: kto jest wierzycielem, jaka jest dokładna wysokość dochodzonej należności oraz na podstawie jakiego tytułu wykonawczego prowadzona jest egzekucja. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, co wynika z art. 776 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.

Informacje te powinny wynikać z zawiadomień komornika, w szczególności z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji oraz z dokumentów dotyczących zajęcia nieruchomości. Jeżeli dłużnik nie rozumie, z czego wynika dług, powinien niezwłocznie wystąpić do komornika o wgląd w akta egzekucyjne i odpisy najważniejszych pism. Uprawnienie do przeglądania akt postępowania egzekucyjnego wynika z art. 9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Przy egzekucji z nieruchomości szczególnie ważny jest moment, na którym znajduje się postępowanie. Zgodnie z art. 923 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dokonując zajęcia nieruchomości, komornik wzywa dłużnika, aby zapłacił dług w ciągu 2 tygodni pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania. Później dochodzą kolejne koszty, w tym koszty opisu i oszacowania, obwieszczeń i licytacji.

Czy ugoda z wierzycielem zatrzyma egzekucję komorniczą?

Sama ugoda podpisana z wierzycielem nie powoduje automatycznego zawieszenia egzekucji. Komornik nie może samodzielnie uznać, że skoro strony porozumiały się co do rat, to egzekucja ma zostać wstrzymana. Komornik działa w granicach wniosku egzekucyjnego i przepisów postępowania egzekucyjnego.

Najważniejszy jest art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego. Z przepisu tego wynika, że organ egzekucyjny zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela. Dlatego w praktyce ugoda powinna zawierać nie tylko harmonogram spłat, lecz także wyraźne zobowiązanie wierzyciela do złożenia do komornika wniosku o zawieszenie egzekucji, ewentualnie o ograniczenie egzekucji przez rezygnację z egzekucji z nieruchomości.

Jeżeli dług zostanie spłacony w całości albo wierzyciel zdecyduje się zakończyć sprawę, podstawą umorzenia egzekucji może być art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny umarza postępowanie w całości albo w części na wniosek wierzyciela.

Co powinno znaleźć się w ugodzie ratalnej z wierzycielem?

Ugoda powinna być możliwie precyzyjna. Zgodnie z art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego stosunku prawnego, aby uchylić niepewność co do roszczeń, zapewnić ich wykonanie albo uchylić spór istniejący lub mogący powstać. W sprawie egzekucyjnej takim ustępstwem może być zgoda wierzyciela na raty i zawieszenie egzekucji, a po stronie dłużnika zobowiązanie do regularnej spłaty.

W ugodzie warto wskazać co najmniej:

• datę i miejsce zawarcia ugody,
• pełne dane wierzyciela i dłużnika,
• sygnaturę sprawy komorniczej oraz dane komornika,
• oznaczenie tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja,
• wysokość należności głównej, odsetek, kosztów procesu i kosztów egzekucyjnych, o ile są znane,
• wysokość rat, terminy płatności i numer rachunku bankowego,
• zasadę zaliczania wpłat, na przykład w pierwszej kolejności na koszty, odsetki albo należność główną,
• zobowiązanie wierzyciela do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego,
• konsekwencje opóźnienia w zapłacie raty, na przykład możliwość cofnięcia zgody na zawieszenie egzekucji,
• postanowienie, kto ponosi koszty egzekucyjne i w jakim zakresie strony uzgadniają ich rozliczenie.

Ugoda powinna zostać podpisana przez obie strony. Jeżeli wierzycielem jest firma windykacyjna, bank, wspólnota mieszkaniowa albo inny podmiot działający przez pełnomocnika, trzeba upewnić się, że osoba podpisująca ugodę ma umocowanie do zawarcia porozumienia i złożenia wniosku do komornika.

Jak sformułować wniosek wierzyciela do komornika?

Najbezpieczniej jest, aby w ugodzie znalazł się załącznik albo gotowy projekt pisma do komornika. Wniosek powinien wskazywać komornika, sygnaturę akt egzekucyjnych, dane stron oraz jasne żądanie. W przypadku zawieszenia można użyć sformułowania: wierzyciel wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod wskazaną sygnaturą na podstawie art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli wierzyciel nie chce zawieszać całej egzekucji, ale zgadza się na odstąpienie od licytacji mieszkania, można rozważyć wniosek o ograniczenie egzekucji przez rezygnację z egzekucji z nieruchomości i pozostawienie innych sposobów egzekucji. Zakres wniosku zależy od treści porozumienia z wierzycielem i od tego, czy dłużnik realnie może spłacać raty.

Jeżeli wierzyciel złoży tylko ogólne pismo o prowadzeniu rozmów ugodowych, może to nie wystarczyć. Dla komornika znaczenie ma konkretne żądanie procesowe: zawieszenie, umorzenie, ograniczenie egzekucji albo odwołanie planowanych czynności, jeżeli przepisy i etap sprawy na to pozwalają.

Egzekucja z mieszkania służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych

Jeżeli egzekucja dotyczy mieszkania lub domu, w którym dłużnik faktycznie mieszka i które służy zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych, trzeba sprawdzić art. 952¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 952¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego termin licytacji lokalu mieszkalnego albo nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, wyznacza się na wniosek wierzyciela.

Zgodnie z art. 952¹ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wierzyciel co do zasady może złożyć taki wniosek, jeżeli wysokość egzekwowanej należności głównej stanowi co najmniej równowartość jednej dwudziestej sumy oszacowania. Przepis ten trzeba jednak stosować z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w art. 952¹ § 5 Kodeksu postępowania cywilnego, dlatego w konkretnej sprawie należy sprawdzić rodzaj egzekwowanej należności i status wierzyciela.

Nie oznacza to, że dłużnik może lekceważyć sprawę. Nawet jeśli termin licytacji wymaga dodatkowego wniosku wierzyciela, postępowanie egzekucyjne może trwać, narastać mogą koszty, a zajęcie nieruchomości pozostaje poważnym obciążeniem. W przypadku nieruchomości wspólnej albo udziału w lokalu znaczenie mogą mieć dodatkowe zasady, dlatego warto przeanalizować także sytuacje takie jak współwłasność lokalu po egzekucji.

Najważniejsze etapy egzekucji z nieruchomości

Co zrobić, gdy wierzyciel nie chce podpisać ugody?

Wierzyciel nie ma ogólnego obowiązku zgodzić się na raty. Jeżeli dysponuje tytułem wykonawczym, może co do zasady żądać prowadzenia egzekucji. Dłużnik powinien jednak przedstawić realną propozycję: wysokość pierwszej wpłaty, harmonogram rat, źródło finansowania oraz argumenty, dlaczego sprzedaż mieszkania nie jest konieczna do zaspokojenia wierzyciela.

Warto zaproponować raty, które dłużnik rzeczywiście będzie w stanie płacić. Zbyt optymistyczna ugoda może pogorszyć sytuację, bo po jednej lub dwóch niezapłaconych ratach wierzyciel zwykle wraca do pełnej egzekucji. Jeżeli dłużnik osiąga dochód z pracy, trzeba liczyć się również z egzekucją z wynagrodzenia. W takiej sytuacji pomocny może być osobny materiał o tym, kiedy możliwe jest uchylenie zajęcia wynagrodzenia.

Jeżeli sprawa dotyczy alimentów, zasady praktyczne są bardziej rygorystyczne, bo alimenty służą bieżącemu utrzymaniu osoby uprawnionej. W takich sprawach warto odrębnie przeanalizować zatrzymanie egzekucji alimentów.

Kiedy zamiast ugody potrzebne są środki prawne przeciwko egzekucji?

Ugoda jest rozwiązaniem wtedy, gdy dług zasadniczo istnieje, a problem polega na braku możliwości jednorazowej spłaty. Jeżeli natomiast dłużnik kwestionuje sam dług, przedawnienie, spłatę po wydaniu wyroku albo przejście obowiązku na inną osobę, trzeba rozważyć powództwo przeciwegzekucyjne. Podstawę takiego powództwa stanowi art. 840 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli problem dotyczy konkretnej czynności komornika, na przykład opisu i oszacowania, zawiadomienia, zajęcia albo sposobu prowadzenia egzekucji, właściwym środkiem może być skarga na czynności komornika. Podstawę skargi stanowi art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin jest krótki: zgodnie z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego skargę wnosi się co do zasady w terminie tygodnia od dnia dokonania czynności, zawiadomienia o czynności albo dowiedzenia się o niej.

Jeżeli dłużnik przebywa za granicą, nie odbiera korespondencji albo dowiedział się o egzekucji z opóźnieniem, trzeba odrębnie sprawdzić doręczenia, adresy w aktach i możliwość przywrócenia terminu. Praktyczne znaczenie może mieć wtedy temat egzekucja a pobyt za granicą.

Czy zawieszenie egzekucji usuwa zajęcia i koszty?

Zawieszenie egzekucji nie jest tym samym co umorzenie. Zawieszenie co do zasady wstrzymuje dalsze czynności egzekucyjne, ale nie oznacza automatycznego wykreślenia wpisów, zdjęcia wszystkich zajęć ani anulowania kosztów. Skutki zawieszenia zależą od treści postanowienia albo wniosku wierzyciela oraz od etapu sprawy.

Koszty egzekucyjne ustala się według ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. W praktyce ugoda powinna wskazywać, czy dłużnik spłaca także koszty egzekucyjne i w jakim terminie. Ostateczne rozliczenie opłat egzekucyjnych następuje jednak w ramach postępowania egzekucyjnego, a nie wyłącznie według prywatnych ustaleń stron.

Jeżeli celem dłużnika jest całkowite zakończenie egzekucji, trzeba dążyć do spłaty zadłużenia i wniosku wierzyciela o umorzenie egzekucji na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli celem jest tylko zyskanie czasu i ochrona mieszkania przed licytacją, wystarczające może być zawieszenie albo ograniczenie egzekucji, ale musi to jasno wynikać z pisma wierzyciela.

FAQ

Podsumowanie

W sprawie licytacji mieszkania trzeba działać szybko. Pierwszym krokiem jest ustalenie podstawy długu, wierzyciela, sygnatury sprawy i etapu egzekucji. Drugim krokiem jest przedstawienie wierzycielowi realnej propozycji spłaty ratalnej. Trzecim i najważniejszym elementem jest uzyskanie od wierzyciela konkretnego pisma do komornika: o zawieszenie egzekucji na podstawie art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego, o ograniczenie egzekucji albo o umorzenie postępowania na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli dług jest sporny, tytuł wykonawczy budzi wątpliwości albo komornik naruszył procedurę, trzeba ocenić możliwość skargi na czynności komornika z art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego albo powództwa przeciwegzekucyjnego z art. 840 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dobór działania zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów w aktach egzekucyjnych.

Źródła

• art. 9 § 1, art. 13 § 2, art. 767 § 1 i § 4, art. 776, art. 820, art. 825 pkt 1, art. 840 § 1, art. 923 § 1, art. 942 i nast., art. 952, art. 952¹, art. 965, art. 983 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
• art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
• ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych