Brak wypłaty z kantoru internetowego – jak odzyskać pieniądze

Od czego zacząć, gdy kantor internetowy nie wypłaca pieniędzy

Jeżeli przelew nie został zrealizowany w deklarowanym terminie, nie warto ograniczać się do samego ponaglenia infolinii. W praktyce trzeba od razu zabezpieczyć materiał dowodowy i sprawdzić podstawę prawną działania podmiotu, któremu powierzono środki.

Proszę zachować przede wszystkim: umowę lub regulamin kantoru, potwierdzenia wpłat, historię wymiany walut, dyspozycję wypłaty, wiadomości e-mail, wiadomości z panelu klienta, nagrania rozmów – jeżeli były legalnie wykonane – oraz zrzuty ekranu pokazujące saldo i status wypłaty. To później bywa ważniejsze niż samo powołanie przepisów.

Warto też ustalić, czy podmiot działał jako krajowa instytucja płatnicza, mała instytucja płatnicza, biuro usług płatniczych, agent, czy tylko jako przedsiębiorca prowadzący platformę wymiany. Ma to znaczenie dla ewentualnej reklamacji, zgłoszenia do Komisji Nadzoru Finansowego lub Rzecznika Finansowego, a także dla oceny ryzyka niewypłacalności.

Wezwanie do zapłaty przed pozwem

Przed wniesieniem pozwu najlepiej wysłać formalne wezwanie do zapłaty. Nie zawsze jest ono warunkiem procesu, ale ma duże znaczenie dowodowe i praktyczne. W wezwaniu należy wskazać: strony, podstawę żądania, numer transakcji, datę zlecenia wypłaty, żądaną kwotę, walutę, termin zapłaty oraz numer rachunku do zwrotu środków.

Jeżeli roszczenie wynika z niewykonania albo nienależytego wykonania umowy, podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej jest art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że to następstwo okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Jeśli termin spełnienia świadczenia wynikał z regulaminu albo z przyjętej dyspozycji wypłaty, po jego upływie można żądać także odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. W wezwaniu warto więc wyraźnie zaznaczyć, od jakiej daty odsetki są naliczane.

W jakiej walucie dochodzić roszczenia – w dolarach czy w złotych

Co do zasady można dochodzić roszczenia wyrażonego w walucie obcej. Wynika to z art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe albo czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.

Z kolei art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, że wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe albo czynność prawna zastrzega inaczej. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z dnia, w którym zapłata jest dokonywana – art. 358 § 3 Kodeksu cywilnego.

W praktyce wybór waluty powinien zależeć od tego, jak było określone zobowiązanie i jaki efekt jest dla Pani korzystniejszy. Jeżeli w portfelu były dolary i to one miały zostać wypłacone albo rozliczone, można rozważyć dochodzenie roszczenia w USD. Jeżeli natomiast złożona dyspozycja dotyczyła wypłaty konkretnej kwoty w PLN po przewalutowaniu, zazwyczaj bezpieczniej jest dochodzić w złotych tej kwoty, która miała trafić na rachunek, powiększonej o odsetki.

To jednak zależy od dokumentów: regulaminu, tabeli kursowej, potwierdzenia zawarcia transakcji i potwierdzenia złożenia dyspozycji wypłaty. Przy niejasnych zapisach trzeba przeanalizować, czy roszczenie dotyczy wydania środków pieniężnych, wykonania usługi płatniczej czy naprawienia szkody.

Jaką kwotę wpisać w pozwie

Jeżeli kantor miał wypłacić około 80 000 zł, to zasadniczo taka kwota będzie wartością przedmiotu sporu, o ile właśnie tyle miało zostać przelane po wymianie. Do tego można dochodzić odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wymagalności, ale zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów żądanych obok roszczenia głównego.

Jeżeli roszczenie ma być wyrażone w dolarach, w pozwie trzeba precyzyjnie opisać równowartość oraz sposób jej ustalenia. Warto też wskazać, czy dochodzi Pani zapłaty bezpośrednio w USD, czy ewentualnie w PLN według kursu wynikającego z art. 358 § 2 albo § 3 Kodeksu cywilnego.

Jaki sąd będzie właściwy rzeczowo

Przy roszczeniu o 80 000 zł sprawa co do zasady należy do właściwości sądu rejonowego. Zgodnie z art. 16 Kodeksu postępowania cywilnego sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy, z wyjątkiem spraw przekazanych do właściwości sądów okręgowych.

Natomiast zgodnie z art. 17 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 zł, z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Skoro chodzi o około 80 000 zł, pozew zasadniczo powinien trafić do sądu rejonowego.

Jaki sąd będzie właściwy miejscowo

Zasadą jest pozew przeciwko przedsiębiorcy według jego siedziby. Dla osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych zastosowanie ma art. 30 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby. Jeżeli pozwanym byłby przedsiębiorca będący osobą fizyczną, co do zasady stosuje się art. 27 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Trzeba jednak sprawdzić także możliwość skorzystania z właściwości przemiennej. Jeżeli sprawa wynika z umowy, zastosowanie może mieć art. 34 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala wytoczyć powództwo o wykonanie umowy przed sąd miejsca jej wykonania. W części spraw o usługi finansowe lub płatnicze ustalenie miejsca wykonania bywa jednak sporne, dlatego przed wyborem sądu warto przeanalizować regulamin i okoliczności wykonania przelewu.

Jeżeli występuje Pani jako konsument, mogą pojawić się dodatkowe argumenty przemawiające za korzystniejszą właściwością, ale to wymaga oceny konkretnego stanu faktycznego i statusu pozwanego.

Czy w pozwie trzeba podawać przepisy

Pozew powinien przede wszystkim zawierać dokładne przytoczenie okoliczności faktycznych i dowodów. Wymaga tego art. 187 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego oraz zawierać dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, jak również przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby również uzasadniających właściwość sądu.

Nie ma bezwzględnego obowiązku rozbudowanego wywodu prawnego. Sąd nie jest związany wskazaną przez stronę podstawą prawną, ale błędem byłoby złożenie pozwu bardzo ogólnego, bez opisania transakcji, terminu wymagalności i bez załączników. To materiał dowodowy decyduje, czy sprawa ma szansę zakończyć się szybko.

W praktyce warto mimo wszystko wskazać podstawę roszczenia, np. art. 471 Kodeksu cywilnego, a przy odsetkach art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Jeżeli dochodzi Pani wykonania zobowiązania pieniężnego wyrażonego w walucie obcej albo przeliczanego na złote, warto powołać również art. 358 § 1–3 Kodeksu cywilnego.

Czy można uzyskać nakaz zapłaty

Nie w każdej takiej sprawie uda się uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. To postępowanie jest możliwe tylko przy spełnieniu przesłanek z art. 485 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wtedy, gdy okoliczności uzasadniające roszczenie są udowodnione dokumentami wskazanymi w tym przepisie, np. dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wezwaniem do zapłaty wraz z pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu albo innymi szczególnymi dokumentami przewidzianymi przez ustawę.

W sprawie przeciwko kantorowi internetowemu częściej problem polega na tym, że wierzyciel ma historię transakcji i korespondencję, ale nie ma dokumentu uznania długu w rozumieniu art. 485 Kodeksu postępowania cywilnego. Wtedy bardziej realne jest postępowanie upominawcze na podstawie art. 498 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego albo zwykłe postępowanie procesowe.

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym może zostać wydany, jeżeli dochodzone roszczenie jest zasadne i nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego. Dla powoda oznacza to zwykle prostszy start niż w postępowaniu nakazowym, ale po wniesieniu sprzeciwu sprawa będzie toczyć się dalej w trybie zwykłym.

Jakie dowody dołączyć do pozwu

Do pozwu warto dołączyć w szczególności:

• regulamin lub umowę obowiązującą w dniu transakcji,
• potwierdzenie założenia portfela i identyfikacji użytkownika,
• historię wpłat środków i historię wymiany waluty,
• potwierdzenie złożenia dyspozycji wypłaty,
• korespondencję reklamacyjną i wezwanie do zapłaty,
• potwierdzenie nadania wezwania,
• wydruki z panelu klienta albo zrzuty ekranu z widoczną datą.

Jeżeli przedsiębiorca publikował termin realizacji wypłat, należy go także udokumentować. W sporach elektronicznych często właśnie ten element przesądza o dacie wymagalności roszczenia i początku naliczania odsetek.

Czy warto składać reklamację, zgłoszenie do KNF lub zawiadomienie do prokuratury

Tak, ale zależy to od tego, czym dokładnie jest dany podmiot i jak wygląda stan faktyczny. Jeżeli przedsiębiorca świadczy usługi płatnicze, reklamację składa się według zasad wynikających z ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych oraz z ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Zgodnie z art. 6–8 tej ustawy reklamacja co do zasady powinna być rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania, a w sprawach szczególnie skomplikowanych termin może zostać wydłużony maksymalnie do 60 dni przy spełnieniu warunków ustawowych.

Jeżeli istnieją oznaki, że środki wielu klientów nie są wypłacane, kontakt z firmą urywa się, a pieniądze mogły zostać przyjęte bez zamiaru wykonania usługi, można rozważyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny albo innego przestępstwa przeciwko mieniu. Nie w każdej sprawie brak wypłaty oznacza jednak automatycznie przestępstwo – czasem problem ma charakter czysto cywilny albo wynika z utraty płynności przez przedsiębiorcę.

Jeżeli podmiot był objęty nadzorem, warto również sprawdzić komunikaty Komisji Nadzoru Finansowego oraz możliwość złożenia zawiadomienia do właściwego organu. Taki krok nie zastępuje pozwu, ale może mieć znaczenie dowodowe i praktyczne.

Opłata od pozwu

W sprawie o zapłatę pobiera się opłatę stosunkową. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłatę stosunkową pobiera się w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł. Przy wartości przedmiotu sporu 80 000 zł zasadniczo opłata wyniesie 4 000 zł, o ile nie zachodzą podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych.

Jeżeli sytuacja majątkowa na to nie pozwala, można złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Jak może wyglądać żądanie pozwu

Treść żądania zależy od dokumentów, ale w typowej sprawie można żądać zasądzenia od pozwanego określonej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu, w którym wypłata powinna zostać wykonana, do dnia zapłaty, a także kosztów procesu według norm przepisanych.

Jeżeli roszczenie jest dochodzone w walucie obcej, żądanie trzeba sformułować jeszcze ostrożniej, z uwzględnieniem art. 358 Kodeksu cywilnego oraz danych z transakcji. Błąd w konstrukcji żądania nie zawsze przekreśla sprawę, ale może wydłużyć postępowanie.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różny może być właściwy sposób działania zależnie od dokumentów i treści dyspozycji wypłaty.

FAQ

Czy tydzień oczekiwania na wypłatę zawsze uzasadnia pozew?

Nie zawsze. Najpierw trzeba sprawdzić regulamin, termin realizacji wypłaty, ewentualne procedury bezpieczeństwa i status reklamacji. Jeżeli termin już upłynął, a przedsiębiorca nie wyjaśnia opóźnienia, można przygotowywać wezwanie do zapłaty i pozew.

Czy muszę najpierw złożyć reklamację?

Nie w każdej sprawie jest to warunek pozwu, ale zwykle warto to zrobić. Reklamacja pomaga ustalić stanowisko przedsiębiorcy i gromadzi dowody na datę zgłoszenia problemu.

Czy mogę żądać odsetek?

Tak, jeżeli świadczenie było już wymagalne. Podstawą jest art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Trzeba jednak ustalić prawidłową datę, od której kantor pozostaje w opóźnieniu.

Czy pozew przeciwko kantorowi internetowemu można złożyć elektronicznie?

Tak, technicznie jest to możliwe w niektórych trybach, ale nie każda sprawa nadaje się do elektronicznego postępowania upominawczego. Jeżeli sprawa wymaga wielu załączników i analizy dokumentów, często bezpieczniejszy jest zwykły pozew do właściwego sądu.

Czy brak wypłaty środków oznacza automatycznie oszustwo?

Nie. Może to być niewykonanie umowy, problem operacyjny, utrata płynności albo czyn zabroniony. Ocena zależy od całokształtu okoliczności, zachowania przedsiębiorcy i skali problemu.

Podsumowanie

Przy braku wypłaty środków z kantoru internetowego najważniejsze jest szybkie uporządkowanie dowodów i właściwe określenie roszczenia. W sprawie o około 80 000 zł co do zasady właściwy będzie sąd rejonowy, a wybór waluty roszczenia powinien wynikać z treści zobowiązania i dokumentów transakcyjnych. Nie każda taka sprawa nadaje się do postępowania nakazowego, dlatego przed złożeniem pozwu warto ocenić, czy dokumenty spełniają wymogi z art. 485 Kodeksu postępowania cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398
4. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych – Dz.U. 2011 nr 199 poz. 1175
5. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej – Dz.U. 2015 poz. 1348
6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553