Samochód dłużnika za granicą a egzekucja komornicza, procedury i obowiązki sprowadzenia pojazdu

Egzekucja z ruchomości, zajęcie pojazdu, zastrzeżenie w ewidencji

Skoro auto jest zarejestrowane w Polsce i posiada polskie tablice rejestracyjne, to nie podlega wyłączeniu spod egzekucji. Tylko bowiem w szczególnych przypadkach istnieją regulacje wyłączające spod egzekucji jedynie pojazdy zarejestrowane za granicą.

Zgodnie z art. 845 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.): „§ 1. Do egzekucji z ruchomości komornik przystępuje przez ich zajęcie”. Z kolei art. 854 K.p.c. wskazuje: „Na każdej zajętej ruchomości komornik umieści znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, a jeżeli to nie jest możliwe, ujawni je w inny sposób”. Aby zatem dokonać zajęcia Pańskiego samochodu, komornik musiałby:

1. Mieć wiedzę, że jest Pan właścicielem tegoż pojazdu,
2. Namierzyć pojazd.
3. Zatrzymać pojazd i go zająć oraz spisać protokół zajęcia;
4. Ogłosić licytację,
5. Sprzedać auto.

Skoro Pana auto jest zarejestrowane w Polsce, to komornik może złożyć w ewidencji pojazdów tzw. zastrzeżenie, a to utrudniłoby Panu jego zbycie, gdyby Pan miał taki zamiar. Zastrzeżenie nie jest jednak zajęciem.

Środki dyscyplinujące dłużnika, który ukrywa majątek – grzywna, areszt

Zajęcie pojazdu dłużnika dokonywane jest w istocie zdalnie, czyli nie jest tak, że komornik jeździ na podwórko dłużnika i szuka fizycznie pojazdu; wszak prawie nigdy nie mógłby zajmować skutecznie mienia, bo wystarczyłoby go przechowywać u znajomych (lub np. często zmieniać miejsce parkowania itd.). Komornik ma narzędzia do ustalenia, jaki dłużnik ma majątek, zaś w bazie CEPIK (tj. Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców) sprawdza, do kogo należy dany pojazd, a następnie wysyła do dłużnika informację o zajęciu, podając, gdzie auto należy odstawić, np. na parking strzeżony wskazany przez komornika lub do komornika, albo np. powinno stać przed domem dłużnika i to w konkretnej dacie, na konkretny czasookres. Ilekroć zaś dłużnik utrudnia zajęcie auta, ukrywa je i nie stosuje się do wezwań komornika, sąd może go przymusić do wskazania miejsca, w którym znajduje się auto, a gdy wówczas dłużnik nadal nie zastosuje się do nakazu, można nałożyć na niego grzywnę (w skrajnych przypadkach nawet do 100 tys. zł, ale to już rzadkie sytuacje, by aż taką wymierzał sąd). Nadto, wraz z grzywną sąd orzeka – na wypadek jej niezapłacenia – zamianę jej na areszt do 6 miesięcy.

Jak zatem widać, niestosowanie się do wezwań komornika co do odstawienia zajętego auta może wywołać tylko gorsze problemy. Koszty sprowadzenia mienia ponosi co do zasady Pan. Nadto, proszę też pamiętać, że gdy komornik ustali w jakiś sposób miejsce postoju auta, to wierzyciel w Polsce ma prawo wystąpić o Europejski Tytuł Egzekucyjny i skierować egzekucję do komornika kraju, w którym auto się znajduje. Tu kwestia kosztów zależeć już będzie od przepisów regulujących współpracę konkretnych dwóch państw.

Sytuacje, gdy komornik nie może zająć samochodu dłużnika, to zaś okoliczność, gdy wartość pojazdu jest niewspółmierna do długu; gdy dłużnik uregulował swoje zobowiązania przed zajęciem lub poszedł na ugodę z wierzycielem. Okoliczność, że auto jest za granicą, nie zwalnia z zajęcia.

Ugoda z wierzycielem, upadłość konsumencka

Jeśli chce Pan uniknąć zajęcia i licytacji, proszę próbować zawrzeć ugodę z wierzycielem co do spłaty albo ewentualnie rozważyć upadłość konsumencką. Wszak powoływanie się na konieczność wykorzystywania auta do zarobkowania na niewiele się zda, bo art. 829 K.p.c. wskazuje: „Nie podlegają egzekucji: 4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych”.

Nawet jeśli obecnie przepisałby Pan prawo własności auta na inną osobę lub spróbowałby je sprzedać, zostanie to uznane za próbę ukrycia majątku przed komornikiem i da prawo zastosowania tzw. skargi paulińskiej (uznanie czynności za bezskuteczną wobec wierzyciela) oraz nałożenia na Pana jako dłużnika kary grzywny.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93