Odbiór dziecka z zajęć pozalekcyjnych a zakaz wejścia do szkoły

Czy szkoła może zakazać rodzicom wejścia do budynku?

Co do zasady tak – dyrektor szkoły może wprowadzać zasady porządkowe i organizacyjne dotyczące przebywania osób trzecich na terenie placówki. Wynika to z art. 68 ust. 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, zgodnie z którym dyrektor kieruje działalnością szkoły oraz wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę.

Nie oznacza to jednak, że szkoła może wprowadzić dowolny, całkowicie bezwzględny zakaz wejścia, jeżeli w praktyce utrudnia on bezpieczny odbiór dziecka albo pomija potrzeby ucznia wymagającego wsparcia. Zasady bezpieczeństwa muszą być racjonalne, proporcjonalne i możliwe do wykonania.

W praktyce szkoła może np. wyznaczyć miejsce odbioru przy wejściu, w holu albo przy portierni, prowadzić listę osób upoważnionych czy wymagać zgłoszenia wejścia. Problem pojawia się wtedy, gdy dziecko po zajęciach ma samodzielnie opuścić budynek, choć wiek, pora, miejsce albo stan zdrowia przemawiają za przekazaniem go rodzicowi bezpośrednio.

Kto odpowiada za dziecko po zajęciach – szkoła czy organizator?

To zależy od tego, kto organizuje zajęcia.

Jeżeli są to zajęcia organizowane przez szkołę, odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczniów wynika bezpośrednio z art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo oświatowe oraz z ogólnego obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.

Jeżeli natomiast zajęcia prowadzi podmiot zewnętrzny, np. szkółka pływacka, fundacja albo klub sportowy, to zakres odpowiedzialności powinien wynikać z umowy zawartej ze szkołą oraz z regulaminu zajęć. W takim układzie to organizator zwykle odpowiada za dziecko od chwili przejęcia go na zajęcia do chwili prawidłowego zakończenia zajęć i przekazania dziecka osobie uprawnionej albo zwolnienia go zgodnie z przyjętymi zasadami.

Dlatego najpierw trzeba ustalić trzy rzeczy:

• kto formalnie organizuje zajęcia,
• czy istnieje regulamin odbioru dzieci,
• czy rodzice składali zgodę na samodzielne wyjście dziecka po zajęciach.

Bez takich ustaleń samo wywieszenie kartki „rodzice nie wchodzą” nie rozstrzyga jeszcze, kto i na jakich zasadach ma odebrać dziecko.

Czy rodzic ma prawo wejść po dziecko pod szatnię?

Nie ma przepisu, który dawałby rodzicowi zawsze i bezwarunkowo prawo wejścia do każdej części budynku szkoły. Z drugiej strony nie ma też przepisu, który pozwalałby szkole ignorować realne potrzeby małoletniego i organizować odbiór w sposób niebezpieczny albo dyskryminujący.

Jeżeli dziecko jest małe, zajęcia kończą się wieczorem, przebieralnie lub szatnie znajdują się w głębi budynku, a dziecko ma trudność z samodzielnym poruszaniem się lub wymaga pomocy po wyjściu z basenu, to odmowa wejścia rodzica „z zasady” może być nieprawidłowa. Szkoła i organizator powinni wtedy wypracować rozwiązanie pośrednie: wejście rodzica do określonej strefy, odbiór przez instruktora, przekazanie dziecka pracownikowi szkoły, wydanie przepustki albo stałe upoważnienie do wejścia.

Przydatny bywa także regulamin precyzujący zwalnianie ucznia i odbiór po zajęciach. W praktyce brak jasnych zasad najczęściej powoduje spory między rodzicami, szkołą i podmiotem prowadzącym zajęcia.

Dziecko z niepełnosprawnością – czy szkoła musi uwzględnić szczególne potrzeby?

Tak, i to jest w tej sprawie bardzo ważne. Jeżeli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, szkoła nie powinna stosować wobec niego mechanicznie takich samych zasad jak wobec wszystkich innych uczniów, jeżeli prowadziłoby to do faktycznego pozbawienia go bezpiecznego dostępu do zajęć albo bezpiecznego odbioru.

Podstawą jest art. 1 pkt 5 i 6 ustawy – Prawo oświatowe, który nakazuje systemowi oświaty dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów oraz zapewnienie możliwości pobierania nauki dzieciom i młodzieży niepełnosprawnym. Dodatkowo art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy – Prawo oświatowe stanowi, że dyrektor odpowiada za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia.

Jeżeli niepełnosprawność dziecka powoduje potrzebę pomocy przy przebieraniu się, poruszaniu, orientacji w budynku albo bezpiecznym opuszczeniu obiektu, szkoła oraz organizator zajęć powinni to uwzględnić organizacyjnie. Znaczenie ma też art. 6 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, który zobowiązuje podmioty publiczne do zapewniania dostępności, w tym przez odpowiednie rozwiązania organizacyjne.

Nie w każdym stanie faktycznym będzie to oznaczało swobodny wstęp rodzica do całego budynku, ale powinno oznaczać realne i bezpieczne rozwiązanie, a nie samą odmowę.

Czy woźny lub pracownik szkoły może krzyczeć na rodzica i samodzielnie egzekwować zakaz?

Pracownik szkoły może wykonywać polecenia porządkowe wynikające z zasad obowiązujących na terenie placówki, ale powinien robić to w sposób spokojny i adekwatny. Sam fakt istnienia wewnętrznej zasady nie usprawiedliwia agresywnego zachowania wobec rodzica.

Jeżeli dochodzi do niestosownego traktowania, warto zgłosić sprawę dyrektorowi szkoły na piśmie i opisać konkretną sytuację: datę, godzinę, miejsce, przebieg zdarzenia i ewentualnych świadków. Jeżeli problem się powtarza, można wnioskować o pisemne wskazanie obowiązujących zasad wejścia i odbioru dzieci.

Jakie rozwiązanie jest zgodne z prawem i praktyczne?

Najlepsze rozwiązanie to nie spór o „prawo wejścia zawsze”, lecz ustalenie procedury bezpiecznego odbioru. W piśmie do szkoły i organizatora warto zażądać jednego z poniższych wariantów:

• wydawania dziecka rodzicowi przy wejściu do budynku przez instruktora lub innego opiekuna,
• umożliwienia wejścia jednemu upoważnionemu rodzicowi do wyznaczonej strefy, np. szatni lub holu,
• wydania stałej zgody na wejście z uwagi na niepełnosprawność dziecka,
• zapewnienia pracownika wspierającego dziecko do chwili przekazania go opiekunowi.

Jeżeli szkoła odmawia, poproś o odpowiedź na piśmie z podaniem podstawy faktycznej i organizacyjnej. Sama ogólna formuła „takie są zasady” zwykle nie wystarcza.

Co napisać do szkoły lub organizatora?

W piśmie warto wskazać:

• dane dziecka i rodzica,
• jakie zajęcia i gdzie się odbywają,
• na czym polega problem przy odbiorze,
• czy dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności lub inne szczególne potrzeby,
• jakiego rozwiązania Państwo żądają,
• powołanie na art. 68 ust. 1 pkt 6 i pkt 10 ustawy – Prawo oświatowe oraz, w zależności od sytuacji, na art. 1 pkt 5 i 6 tej ustawy i art. 6 ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Jeśli dziecko chodzi na basen lub inne zajęcia sportowe organizowane przez firmę zewnętrzną, pismo najlepiej wysłać jednocześnie do dyrektora szkoły i do organizatora zajęć. Wtedy żadna ze stron nie będzie mogła przerzucać odpowiedzialności wyłącznie na drugą.

Co zrobić, jeśli szkoła nadal odmawia?

Jeżeli po złożeniu pisma nie ma reakcji albo odpowiedź jest pozorna, można:

• złożyć skargę do dyrektora szkoły, a gdy to nie pomoże – do organu prowadzącego szkołę, czyli najczęściej gminy lub powiatu,
• w przypadku szkoły publicznej zawiadomić także kuratora oświaty o problemie organizacyjnym dotyczącym bezpieczeństwa ucznia,
• gdy sprawa dotyczy nieuwzględnienia potrzeb dziecka z niepełnosprawnością – rozważyć również skargę opartą na braku zapewnienia dostępności.

Jeżeli stan faktyczny wskazuje na realne zagrożenie dla dziecka, nie warto poprzestawać na ustnych rozmowach. W takich sprawach liczy się ślad pisemny.

Tabela: kiedy zakaz wejścia rodzica może być dopuszczalny, a kiedy problematyczny?

FAQ

Czy szkoła może całkowicie zabronić rodzicom wejścia do budynku?

Może ograniczyć wejście osób trzecich, ale nie powinna robić tego w sposób, który uniemożliwia bezpieczny odbiór dziecka albo ignoruje jego szczególne potrzeby.

Czy przy dziecku z niepełnosprawnością rodzic ma silniejsze argumenty?

Tak. Szkoła musi uwzględniać szczególne potrzeby ucznia i organizować warunki pobytu oraz odbioru w sposób dostępny i bezpieczny. Nie wystarcza powołanie się na ogólny zakaz.

Czy trzeba godzić się na ustne polecenia woźnego?

Warto ich nie ignorować na miejscu, aby nie eskalować konfliktu, ale jednocześnie należy zażądać od dyrektora pisemnej informacji o obowiązujących zasadach i sposobie odbioru dzieci.

Do kogo złożyć pismo – do szkoły czy do organizatora zajęć?

Najlepiej do obu podmiotów jednocześnie, zwłaszcza gdy zajęcia prowadzi firma zewnętrzna w budynku szkoły.

Czy rodzic może żądać wejścia aż pod samą szatnię?

Nie zawsze. Zależy to od wieku dziecka, organizacji zajęć, zasad bezpieczeństwa i szczególnych potrzeb ucznia. Często wystarczające jest wejście do wyznaczonej strefy albo osobiste przekazanie dziecka przez opiekuna.

Źródła

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59, w szczególności art. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 68 ust. 1 pkt 1, 6 i 10.

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, w szczególności § 2.

3. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w szczególności art. 6.