Pół etatu przed emeryturą, jakie prawa ma nauczyciel religii po zmianach MEN?

Ograniczenie etatu z przyczyn organizacyjnych – kiedy i jak?

Zgodnie z Kartą Nauczyciela (KN) stosunek pracy nauczyciela mianowanego może być nawiązany w pełnym lub niepełnym wymiarze zajęć (art. 22 ust. 2).

W przypadku zmian organizacyjnych skutkujących zmniejszeniem liczby oddziałów lub modyfikacji planu nauczania dyrektor szkoły ma prawo do rozwiązania stosunku pracy, przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny lub ograniczenia zatrudnienia za jego zgodą do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć (art. 20 ust. 1 pkt 2). W przypadku ograniczenia etatu dyrektor powinien uwzględnić przepisy dotyczące racjonalizacji zatrudnienia, a także priorytetowe zatrudnianie nauczycieli posiadających dodatkowe kwalifikacje umożliwiające prowadzenie innych zajęć dydaktycznych. Może to obejmować np. możliwość rozszerzenia zakresu obowiązków nauczyciela o prowadzenie zajęć z etyki lub innych przedmiotów, jeśli posiada on odpowiednie uprawnienia.

Wcześniejsza emerytura nauczycielska – warunki i konsekwencje

Przepisy emerytalne, w szczególności art. 88a Karty Nauczyciela, przewidują możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę dla nauczycieli, którzy posiadają co najmniej 30-letni okres składkowy, w tym 20 lat pracy nauczycielskiej, pod warunkiem rozpoczęcia pracy przed 1 stycznia 1999 r.

Warto również podkreślić, że zmniejszenie etatu może mieć wpływ na wysokość przyszłego świadczenia emerytalnego, gdyż podstawę wymiaru emerytury stanowi średnie wynagrodzenie z wybranych lat pracy. W związku z tym powinna Pani rozważyć skutki finansowe ograniczenia wymiaru czasu pracy, a także ewentualne możliwości uzupełnienia składek emerytalnych w celu zabezpieczenia przyszłych dochodów.

Czy dyrektor musi zaproponować pół etatu? Decyduje organizacja szkoły

Ograniczenie liczby godzin religii do jednej tygodniowo od września 2025 r. spowoduje konieczność redukcji etatów nauczycieli tego przedmiotu. Dyrektor szkoły może, ale nie ma obowiązku, zaproponować zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin, jeśli organizacja szkoły na to pozwala. Decyzja w tej sprawie zależy od możliwości kadrowych i potrzeb placówki. Pod uwagę brane będą również zasady racjonalizacji zatrudnienia oraz konieczność zapewnienia pełnych etatów innym nauczycielom, którzy prowadzą zajęcia z większą liczbą godzin.

Oczywiście może Pani wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia do 1/2 etatu, co pozwoli na kontynuowanie pracy do momentu przejścia na emeryturę. Warto także rozważyć możliwość uzupełnienia etatu poprzez prowadzenie dodatkowych zajęć, takich jak etyka, wychowanie do życia w rodzinie lub inne zajęcia edukacyjne, pod warunkiem posiadania odpowiednich kwalifikacji.

Praca w obniżonym wymiarze godzin nie wpłynie na Pani prawo do emerytury, ponieważ kluczowy jest łączny staż pracy i okresy składkowe. Niemniej jednak wysokość przyszłego świadczenia może zależeć od wynagrodzenia w ostatnich latach zatrudnienia, ponieważ podstawa wymiaru emerytury jest obliczana na podstawie średniego wynagrodzenia z wybranych lat. Dlatego zalecam dokonanie analizy finansowej, aby upewnić się, że zmniejszenie wymiaru etatu nie wpłynie negatywnie na wysokość przyszłej emerytury.

Czy warto przyjąć pół etatu? Wpływ na przyszłą emeryturę

Zatem dyrektor szkoły ma prawo Panią zatrudnić w obniżonym wymiarze godzin (1/2 etatu) w tym nadchodzącym roku szkolnym oraz przyszłym, skoro wyraża Pani na to zgodę. Takie rozwiązanie jest korzystne, ponieważ umożliwia Pani kontynuację zatrudnienia aż do momentu przejścia na emeryturę bez negatywnego wpływu na uprawnienia emerytalne.

Jeśli satysfakcjonuje Panią obniżony wymiar godzin pracy, rekomenduję wyrazić pisemną zgodę na ograniczenie zatrudnienia do 1/2 etatu, aby uniknąć rozwiązania stosunku pracy lub przeniesienia w stan nieczynny. Jednocześnie warto, aby przeanalizowała Pani możliwość podjęcia dodatkowych zajęć dydaktycznych w celu uzupełnienia godzin pracy, co mogłoby pozytywnie wpłynąć na wynagrodzenie oraz podstawę wymiaru emerytury. Warto porozmawiać z dyrektorem w tym zakresie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach - Dz.U. 2025 poz. 66