Kara za brak abonamentu RTV w pensjonacie – jak się bronić

Obowiązek abonamentu RTV w pensjonacie

W pensjonacie, hotelu, apartamentach na wynajem czy innym obiekcie noclegowym obowiązek rejestracji i opłacania abonamentu RTV wynika z art. 2 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Przepis ten stanowi, że za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, a użytkownicy odbiorników mają obowiązek ich zarejestrowania w placówce operatora wyznaczonego.

Obecnie operatorem wyznaczonym do wykonywania obowiązków związanych z rejestracją i poborem opłat jest Poczta Polska S.A., co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

W działalności gospodarczej nie działa zasada „jeden abonament za wszystkie telewizory”. Taka preferencja dotyczy gospodarstw domowych, natomiast przedsiębiorca płaci abonament co do zasady od każdego odbiornika używanego w związku z działalnością.

Zobacz również: abonamenty

Kiedy urządzenie jest odbiornikiem RTV

Kluczowe znaczenie ma definicja z art. 2 ust. 7 ustawy o opłatach abonamentowych. Odbiornikiem radiofonicznym albo telewizyjnym jest urządzenie techniczne dostosowane do odbioru programu. Dodatkowo art. 2 ust. 2 tej ustawy wprowadza domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik zdolny do natychmiastowego odbioru programu, używa go.

To oznacza, że w sporze z Pocztą Polską nie wystarczy zwykle samo twierdzenie, że telewizor „nie był oglądany”. Liczy się przede wszystkim to, czy urządzenie było technicznie gotowe do odbioru programu. Jeżeli tak, organ może przyjąć, że odbiornik podlegał rejestracji i abonamentowi.

Inaczej należy oceniać zwykły monitor, który nie ma tunera telewizyjnego ani funkcji odbioru programu i nie jest przystosowany do natychmiastowego odbioru. Taki sprzęt co do zasady nie powinien być uznany za odbiornik telewizyjny w rozumieniu ustawy. Jeżeli jednak urządzenie jest tzw. smart TV, telewizorem z tunerem albo sprzętem umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, samo nazwanie go „monitorem” nie przesądza sprawy.

Czy późniejsza rejestracja usuwa karę

Nie. Jeżeli podczas kontroli stwierdzono używanie niezarejestrowanego odbiornika, późniejsza rejestracja nie niweluje automatycznie opłaty sankcyjnej za okres wcześniejszy. Podstawą jest art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym w razie stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika pobiera się opłatę w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania tego odbiornika.

Jeżeli więc kontroler zapewniał ustnie, że „kar nie będzie”, a w protokole albo dalszej dokumentacji nie znalazło to potwierdzenia, samo takie zapewnienie zwykle nie zablokuje późniejszego naliczenia opłaty. Może jednak mieć znaczenie dowodowe przy odwołaniu, zwłaszcza jeśli sposób przeprowadzenia kontroli był wadliwy lub protokół nie odzwierciedla rzeczywistego stanu.

Ile wynosi opłata sankcyjna

Opłata za używanie niezarejestrowanego odbiornika nie jest „mandatem”, tylko szczególną należnością publicznoprawną ustalaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Wynosi ona 30-krotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu kontroli – osobno dla odbiornika radiowego albo telewizyjnego.

Jeżeli organ uzna, że w pensjonacie były używane niezarejestrowane telewizory w kilku pokojach, może policzyć opłatę sankcyjną od każdego z tych odbiorników oddzielnie. Dlatego w praktyce najważniejsze jest ustalenie, ile urządzeń rzeczywiście spełniało definicję odbiornika telewizyjnego.

Jak wygląda procedura po kontroli

Kontrola wykonywana jest na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Po stwierdzeniu używania niezarejestrowanego odbiornika sporządzany jest protokół, a następnie wszczynane jest postępowanie zakończone decyzją ustalającą opłatę.

Do takiej decyzji stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza:

• art. 7 K.p.a. – obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
• art. 77 § 1 K.p.a. – obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
• art. 80 K.p.a. – ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału,
• art. 107 § 3 K.p.a. – obowiązek należytego uzasadnienia decyzji.

Jeżeli decyzja została doręczona, należy sprawdzić pouczenie o środku zaskarżenia. W praktyce od decyzji wydawanych w sprawach abonamentu RTV wnosi się odwołanie w trybie administracyjnym, a po wyczerpaniu tego trybu możliwa jest kontrola sądowoadministracyjna.

Zobacz również: postępowanie

Jak bronić się przed decyzją o opłacie

Linia obrony zależy od stanu faktycznego. W podobnych sprawach najczęściej podnosi się następujące argumenty:

• część urządzeń nie była odbiornikami telewizyjnymi, lecz wyłącznie monitorami bez tunera,
• protokół kontroli nie oddaje rzeczywistego stanu albo zawiera nieprecyzyjne ustalenia,
• organ nie wykazał, że każde z urządzeń było zdolne do natychmiastowego odbioru programu,
• naruszono zasady postępowania dowodowego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.,
• strona została wprowadzona w błąd co do skutków podpisania dokumentów.

Warto dołączyć zdjęcia urządzeń, instrukcje techniczne, specyfikacje producenta, faktury, a w razie potrzeby także oświadczenia osób, które mogą potwierdzić faktyczny charakter sprzętu. Jeżeli rzeczywiście były tylko 3 telewizory, a pozostałe urządzenia nie umożliwiały odbioru programu, spór powinien koncentrować się właśnie na tej kwestii.

Czy można złożyć skargę na kontrolerów

Tak, można złożyć skargę na sposób przeprowadzenia kontroli do Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego. Taka skarga nie zastępuje jednak odwołania od decyzji i sama w sobie zwykle nie wstrzymuje obowiązku zapłaty. W praktyce najlepiej zrobić obie rzeczy równolegle: złożyć skargę na kontrolę oraz środek zaskarżenia od decyzji.

W skardze warto opisać konkretnie: datę kontroli, nazwiska kontrolujących, przebieg rozmowy, stan zdrowia osoby kontrolowanej, pośpiech przy podpisywaniu protokołu i twierdzenia kontrolerów dotyczące rzekomego braku kary. Jeżeli brak bezpośrednich dowodów, nadal warto złożyć skargę – choćby po to, aby utrwalić własną wersję wydarzeń w aktach sprawy.

Umorzenie lub ulga w spłacie

Nawet jeżeli decyzja okaże się trudna do podważenia, można rozważyć wniosek o ulgę. W sprawach należności z tytułu abonamentu RTV kompetencje w zakresie umarzania, odraczania terminu płatności albo rozkładania na raty mają organy wskazane w przepisach wykonawczych oraz praktyce Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, przy czym zakres właściwości zależy od rodzaju należności i etapu sprawy. W takim wniosku trzeba wykazać szczególnie trudną sytuację życiową, zdrowotną lub finansową.

Jeżeli problem dotyczy emeryta albo osoby mogącej korzystać ze szczególnych preferencji ustawowych, warto sprawdzić także zasady ustawowego zwolnienia z abonamentu. Same zwolnienia nie działają jednak automatycznie wstecz, jeżeli wcześniej nie dopełniono formalności.

Za ile odbiorników można naliczyć opłatę

Jeżeli w obiekcie były 3 telewizory i 5 zwykłych monitorów bez funkcji odbioru programu, opłata powinna dotyczyć tylko 3 telewizorów. Jeżeli jednak organ wykaże, że wszystkie 8 urządzeń były faktycznie telewizorami albo sprzętem zdolnym do natychmiastowego odbioru programu, może naliczyć należność od wszystkich 8 odbiorników.

To właśnie ustalenie liczby rzeczywistych odbiorników jest w opisanej sprawie najważniejsze. Nie ma znaczenia sama liczba pokoi, lecz liczba urządzeń spełniających ustawową definicję odbiornika.

FAQ

Czy w pensjonacie płaci się jeden abonament za cały obiekt?

Nie. W działalności gospodarczej co do zasady opłata dotyczy każdego odbiornika używanego w firmie, a nie jednego abonamentu na cały obiekt.

Czy sam monitor podlega abonamentowi RTV?

Nie, jeżeli jest to rzeczywiście monitor bez tunera i bez funkcji natychmiastowego odbioru programu. Jeżeli jednak urządzenie ma cechy telewizora, organ może uznać je za odbiornik RTV.

Czy podpisanie protokołu oznacza, że nie da się już bronić?

Nie. Protokół jest ważnym dowodem, ale można kwestionować jego treść, sposób sporządzenia i kompletność ustaleń w odwołaniu od decyzji.

Czy późniejsza rejestracja telewizora likwiduje opłatę sankcyjną?

Nie. Rejestracja na przyszłość nie usuwa automatycznie opłaty za wcześniejsze używanie niezarejestrowanego odbiornika.

Czy można prosić o umorzenie należności?

Tak, ale trzeba złożyć odrębny wniosek i wykazać szczególne okoliczności, np. ciężką chorobę, bardzo trudną sytuację finansową albo inne ważne względy. Nie jest to środek automatyczny.

Źródła

• Ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
• Ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji.
• Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
• Aktualne komunikaty Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Poczty Polskiej dotyczące rejestracji odbiorników i opłat abonamentowych.