Wymeldowanie osób przebywających za granicą

Czy można wymeldować osobę, która od lat przebywa za granicą?

Tak, ale nie następuje to przez samo oświadczenie właściciela. Jeżeli osoba zameldowana opuściła miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie wymeldowała się sama, właściciel mieszkania lub inny podmiot mający tytuł prawny do lokalu może złożyć wniosek o wydanie decyzji w sprawie wymeldowania.

Podstawą jest art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Przepis dotyczy sytuacji, w której osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Jeżeli siostra i jej syn mieszkają na stałe poza Polską od wielu lat, jest to silny argument za wszczęciem postępowania o wymeldowanie. Trzeba jednak pamiętać, że organ gminy bada konkretny stan faktyczny, a nie tylko wpis w ewidencji.

Wniosek składa się do urzędu gminy lub miasta właściwego dla położenia lokalu, czyli dla dotychczasowego miejsca pobytu osoby zameldowanej. Do wniosku warto dołączyć dokument potwierdzający własność mieszkania, np. odpis z księgi wieczystej, akt notarialny albo inny dokument wykazujący tytuł prawny do lokalu.

Czy zameldowanie jest wadą prawną mieszkania przy sprzedaży?

Co do zasady samo zameldowanie osoby trzeciej w mieszkaniu nie jest wadą prawną nieruchomości w rozumieniu przepisów o rękojmi za wady prawne. Meldunek ma charakter ewidencyjny i potwierdza określony wpis administracyjny, ale sam przez się nie tworzy prawa własności, najmu, służebności ani innego prawa do lokalu.

Nie oznacza to jednak, że problem można całkowicie zignorować. Kupujący może pytać o osoby zameldowane, bank może wymagać wyjaśnień przy kredycie, a notariusz może odnotować oświadczenia stron dotyczące stanu faktycznego. Dlatego przed sprzedażą warto złożyć wniosek o wymeldowanie i zebrać dokumenty potwierdzające, że osoby zameldowane od dawna nie mieszkają w lokalu.

Jeżeli osoba zameldowana faktycznie nadal mieszka w lokalu albo ma skuteczne prawo do korzystania z mieszkania, sama procedura meldunkowa nie rozwiąże problemu. Wtedy trzeba osobno ocenić tytuł prawny tej osoby do lokalu oraz ewentualną potrzebę postępowania cywilnego, np. o opróżnienie lokalu.

Obowiązek wymeldowania przy wyjeździe za granicę

Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, ma obowiązek się wymeldować. Jeżeli wyjeżdża z Polski z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, powinna zgłosić wyjazd. Zgłoszenie takiego wyjazdu skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego.

Jeżeli wyjazd za granicę nie ma charakteru stałego, ale ma trwać dłużej niż 6 miesięcy, obywatel polski również ma obowiązek zgłosić wyjazd oraz późniejszy powrót. W praktyce wiele osób tego nie robi, dlatego ustawa przewiduje możliwość wydania decyzji o wymeldowaniu na wniosek właściciela lokalu.

Jeżeli znany jest aktualny adres osoby za granicą, warto podać go we wniosku. Ułatwia to organowi doręczenia i może skrócić postępowanie. Brak aktualnego adresu nie przekreśla jednak sprawy, ponieważ urząd powinien samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak złożyć wniosek o wymeldowanie osoby mieszkającej za granicą?

Wniosek powinien być konkretny i opisywać, od kiedy dana osoba nie mieszka w lokalu, gdzie według wiedzy właściciela przebywa, czy pozostawiła rzeczy w mieszkaniu, czy korzysta z lokalu i czy podejmowała próby powrotu. Warto wskazać wszystkich świadków, którzy mogą potwierdzić, że dana osoba od lat nie przebywa pod adresem zameldowania.

Do wniosku można dołączyć w szczególności:

• dokument potwierdzający tytuł prawny do mieszkania, np. odpis księgi wieczystej albo akt notarialny,
• korespondencję z osobą zameldowaną, z której wynika jej pobyt za granicą,
• informacje o zagranicznym adresie, pracy, szkole dzieci albo centrum życiowym za granicą,
• oświadczenia sąsiadów lub innych osób, które wiedzą, że zameldowany od dawna nie mieszka w lokalu,
• dowody, że osoba nie korzysta z mieszkania, nie ma w nim rzeczy osobistych i nie ponosi kosztów jego utrzymania.

Nie trzeba wskazywać nowego adresu zameldowania tej osoby ani zapewniać jej innego lokalu. Postępowanie meldunkowe ma charakter ewidencyjny i służy ustaleniu, czy wpis w rejestrze odpowiada rzeczywistemu miejscu pobytu.

Co bada urząd w postępowaniu o wymeldowanie?

Urząd nie rozstrzyga o własności mieszkania ani o tym, czy ktoś może odzyskać posiadanie lokalu. Bada przede wszystkim, czy osoba zameldowana faktycznie opuściła lokal i czy opuszczenie ma charakter trwały. W orzecznictwie administracyjnym podkreśla się, że chodzi o rzeczywiste przeniesienie centrum życiowego poza lokal, a nie tylko krótką nieobecność.

Znaczenie ma także dobrowolność opuszczenia lokalu. Jeżeli osoba wyjechała z własnej woli, od lat mieszka za granicą, tam pracuje, prowadzi gospodarstwo domowe i nie wykazuje realnej woli powrotu do mieszkania, przesłanki wymeldowania są zwykle mocniejsze. Inaczej może być, gdy osoba została bezprawnie pozbawiona dostępu do lokalu albo wyjechała tylko czasowo i nadal utrzymuje z lokalem realny związek.

Ile trwa wymeldowanie w drodze decyzji?

Sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Jeżeli sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego, zasadniczy termin wynosi do miesiąca, a przy sprawie szczególnie skomplikowanej do dwóch miesięcy. W praktyce postępowanie o wymeldowanie może potrwać dłużej, zwłaszcza gdy organ musi ustalić adres osoby za granicą, przesłuchać świadków albo ponawiać doręczenia.

Po wydaniu decyzji stronom przysługuje odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Dopiero ostateczna decyzja stanowi podstawę do usunięcia nieaktualnego wpisu meldunkowego z ewidencji.

Sprzedaż mieszkania przed zakończeniem sprawy meldunkowej

Można sprzedać mieszkanie, w którym nadal jest ktoś zameldowany, ponieważ meldunek nie jest samodzielnym prawem do lokalu. Trzeba jednak liczyć się z tym, że kupujący może żądać wcześniejszego wymeldowania takich osób albo odpowiednich oświadczeń w akcie notarialnym.

Najbezpieczniej jest przed sprzedażą złożyć wniosek o wymeldowanie i przedstawić kupującemu dokumenty z urzędu. Jeżeli termin sprzedaży jest bliski, można ustalić z kupującym, czy akceptuje nabycie lokalu z toczącym się postępowaniem administracyjnym. Takie rozwiązanie warto opisać w umowie przedwstępnej albo w akcie notarialnym, aby uniknąć późniejszych sporów.

FAQ

Czy właściciel może sam wymeldować osobę z mieszkania?

Właściciel może złożyć wniosek o wymeldowanie, ale o wykreśleniu wpisu decyduje organ gminy w postępowaniu administracyjnym. Właściciel nie może samodzielnie usunąć osoby z ewidencji.

Czy trzeba znać adres osoby przebywającej za granicą?

Nie jest to bezwzględny warunek, ale podanie adresu, kraju pobytu, numeru telefonu lub adresu e-mail może przyspieszyć sprawę. Organ musi zapewnić stronie udział w postępowaniu, dlatego doręczenia są istotnym elementem procedury.

Czy meldunek daje prawo do mieszkania?

Nie. Meldunek jest wpisem ewidencyjnym i sam w sobie nie tworzy prawa własności, najmu ani prawa do zamieszkiwania. Jeżeli osoba ma odrębny tytuł prawny do lokalu, trzeba ocenić go niezależnie od meldunku.

Czy można wymeldować osobę, która mówi, że kiedyś wróci?

Sama deklaracja chęci powrotu nie zawsze wystarczy, aby zablokować wymeldowanie. Organ oceni fakty: jak długo osoba nie mieszka w lokalu, gdzie znajduje się jej centrum życiowe, czy ma w lokalu rzeczy, czy ponosi koszty i czy realnie korzysta z mieszkania.

Czy wymeldowanie zastępuje eksmisję?

Nie. Wymeldowanie dotyczy ewidencji ludności. Jeżeli osoba faktycznie mieszka w lokalu i nie chce go opuścić, konieczne może być odrębne postępowanie cywilne dotyczące wydania albo opróżnienia lokalu.

Czy sprzedaż mieszkania z osobą zameldowaną jest nieważna?

Nie, sama obecność osoby zameldowanej nie powoduje nieważności sprzedaży. Może jednak utrudnić transakcję organizacyjnie, dlatego warto wcześniej wyjaśnić sytuację kupującemu i rozpocząć procedurę wymeldowania.

Ile kosztuje wniosek o wymeldowanie decyzją administracyjną?

W praktyce urzędy pobierają opłatę skarbową za wydanie decyzji administracyjnej, zwykle 10 zł za każdą decyzję, a przy pełnomocniku może dojść opłata 17 zł od pełnomocnictwa, z ustawowymi wyjątkami. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić kartę usługi w konkretnym urzędzie gminy.

Źródła

• Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w szczególności art. 33, art. 35 i art. 36: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35, art. 37, art. 129 i art. 130: ISAP.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 556³: ISAP.
• Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej: ISAP.