Wymeldowanie bez zgody zameldowanego

Kiedy można wymeldować osobę bez jej zgody?

Obowiązek meldunkowy w Polsce nadal obowiązuje. Wynika on z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którymi obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wykonuje obowiązek meldunkowy m.in. przez zameldowanie się oraz wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego albo czasowego.

Osoba zameldowana powinna sama wymeldować się, gdy opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu. Taki obowiązek wynika wprost z art. 33 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Jeżeli zameldowany tego nie zrobił, właściciel albo inna osoba mająca tytuł prawny do lokalu może uruchomić procedurę administracyjną. Podstawą jest art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje z urzędu albo na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 tej ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W opisanej sytuacji istotne jest więc nie to, czy siostrzenica zgadza się na wymeldowanie, ale to, czy od ponad 10 lat faktycznie nie mieszka w nieruchomości i czy jej wyjazd ma charakter trwały. Jeżeli osoba wyjechała za granicę, nie nocuje w lokalu, nie przechowuje tam rzeczy osobistych i nie korzysta z nieruchomości jako centrum życiowego, urząd ma podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu.

Podobne zasady stosuje się, gdy trzeba wymeldować osobę bez zgody, bo sama odmawia złożenia zgłoszenia w urzędzie.

Czy meldunek daje prawo do nieruchomości?

Nie. Meldunek nie tworzy prawa własności, prawa najmu, prawa do korzystania z lokalu ani uprawnienia do dziedziczenia nieruchomości. Ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności reguluje obowiązek ewidencyjny, a nie prawa rzeczowe lub obligacyjne do lokalu. Z art. 25 ust. 1 tej ustawy wynika, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Meldunek ma więc odzwierciedlać stan faktyczny, czyli rzeczywiste zamieszkiwanie.

Jeżeli dana osoba jest tylko formalnie zameldowana, ale od lat przebywa za granicą i nie korzysta z nieruchomości, meldunek nie powinien pozostawać w ewidencji jako fikcyjny. Właściciel ma interes w uporządkowaniu ewidencji, zwłaszcza gdy meldunek utrudnia załatwianie spraw administracyjnych, sprzedaż lokalu albo rozliczenia z instytucjami.

Gdzie złożyć wniosek o wymeldowanie?

Wniosek składa się do organu gminy właściwego dla adresu zameldowania, czyli do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Wynika to z art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Wniosek może złożyć każdy współwłaściciel nieruchomości. W praktyce dobrze jest dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, np. wydruk z księgi wieczystej, akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli wniosek składa pełnomocnik, należy dołączyć pełnomocnictwo. Opłata skarbowa od złożenia dokumentu pełnomocnictwa wynosi co do zasady 17 zł na podstawie części IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, z zastrzeżeniem zwolnień przewidzianych w tej ustawie.

Jak wygląda postępowanie administracyjne o wymeldowanie?

Po złożeniu wniosku organ gminy prowadzi postępowanie na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ powinien podjąć czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zgodnie z art. 77 § 1 tego kodeksu powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Wynika to z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach meldunkowych urząd może przesłuchać świadków, wezwać strony do złożenia wyjaśnień, sprawdzić informacje w ewidencjach oraz podjąć próbę ustalenia miejsca pobytu osoby, która ma zostać wymeldowana.

W praktyce urząd bada przede wszystkim, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne i trwałe. Jeżeli osoba została bezprawnie pozbawiona dostępu do mieszkania, np. przez wymianę zamków, a chce wrócić i nadal traktuje lokal jako swoje centrum życiowe, sprawa może być oceniona inaczej. Wymeldowanie nie może służyć obejściu sporów cywilnych o prawo do lokalu.

Jeżeli zameldowanym jest lokator, trzeba dodatkowo odróżnić sprawę meldunkową od sprawy o eksmisję lub rozwiązanie umowy najmu. Wymeldowanie nie zastępuje eksmisji i nie rozstrzyga, czy dana osoba ma tytuł prawny do lokalu.

Co powinien zawierać wniosek o wymeldowanie?

Wniosek powinien być konkretny i opisywać fakty, a nie tylko żądanie usunięcia meldunku. Najlepiej wskazać:

• dane wnioskodawcy oraz jego tytuł prawny do nieruchomości,
• dane osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie,
• adres, z którego osoba ma zostać wymeldowana,
• od kiedy osoba faktycznie nie mieszka pod tym adresem,
• czy zabrała rzeczy osobiste i czy ma dostęp do lokalu,
• gdzie prawdopodobnie przebywa obecnie, jeżeli jest to znane,
• jakie dowody potwierdzają opuszczenie lokalu,
• listę świadków z adresami do doręczeń, jeżeli są dostępne.

Nie trzeba znać dokładnego zagranicznego adresu osoby zameldowanej, ale jego podanie może przyspieszyć sprawę, ponieważ organ będzie mógł skuteczniej doręczać pisma. Jeżeli adres nie jest znany, należy to wyraźnie napisać i wskazać ostatnie znane dane kontaktowe.

Osoby zainteresowane szczegółowym przebiegiem sprawy mogą przeczytać także omówienie postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie.

Wyjazd za granicę a obowiązek meldunkowy

Jeżeli obywatel polski wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, powinien zgłosić wyjazd. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności zgłoszenie takiego wyjazdu skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego.

Jeżeli obywatel polski wyjeżdża za granicę bez zamiaru stałego pobytu, ale na okres dłuższy niż 6 miesięcy, ma obowiązek zgłosić wyjazd oraz powrót. Wynika to z art. 36 ust. 2 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

W opisanej sprawie fakt, że siostrzenica przebywa za granicą od ponad 10 lat, ma istotne znaczenie dowodowe. Sam wyjazd nie zawsze automatycznie przesądza o trwałym opuszczeniu lokalu, ale tak długi okres niezamieszkiwania zwykle przemawia za tym, że meldunek nie odpowiada rzeczywistości. Urząd oceni jednak całokształt okoliczności: czy osoba miała zamiar wrócić, czy utrzymywała realny związek z lokalem, czy przechowywała w nim rzeczy, czy korzystała z niego podczas pobytów w Polsce.

Decyzja o wymeldowaniu i odwołanie

Sprawa kończy się decyzją administracyjną. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania, wyda decyzję o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Od decyzji przysługuje odwołanie. Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie do organu wyższego stopnia, którym w sprawach gminnych jest co do zasady samorządowe kolegium odwoławcze. Na podstawie art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzja samorządowego kolegium odwoławczego może zostać zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podstawą kontroli sądowej decyzji administracyjnych jest art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jeżeli sprawa dotyczy osoby z rodziny, warto pamiętać, że urząd nie ocenia konfliktu rodzinnego, lecz faktyczne zamieszkiwanie. Praktyczne znaczenie ma więc to, czy członek rodziny rzeczywiście opuścił nieruchomość. Szerzej omawiamy to w materiale o tym, kiedy możliwe jest wymeldowanie członka rodziny, który nie mieszka w domu.

FAQ

Źródła

• Art. 24, art. 25, art. 28, art. 33, art. 35 i art. 36 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności: ISAP.
• Art. 7, art. 35, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego: ISAP.
• Część IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej: ISAP.
• Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: ISAP.