Jak wymeldować osobę, która nie mieszka w lokalu?

Na czym polega wymeldowanie i kiedy jest możliwe?

Zameldowanie na pobyt stały albo czasowy ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Wynika to wprost z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Meldunek nie daje prawa do lokalu, nie potwierdza tytułu prawnego i nie rozstrzyga, kto może mieszkać w mieszkaniu.

Podstawą wymeldowania jest art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje z urzędu albo na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania.

W praktyce najważniejsze jest więc nie to, kto jest zameldowany, lecz to, czy dana osoba rzeczywiście tam mieszka. Jeżeli syn od wielu lat mieszka w innej miejscowości, a dzieci nigdy nie mieszkały w odziedziczonym mieszkaniu, co do zasady istnieją podstawy do złożenia wniosku o ich wymeldowanie.

W podobnych sprawach pomocne mogą być także materiały o wymeldowaniu członka rodziny oraz o wymeldowaniu osoby bez zgody.

Jakie warunki musi spełniać sprawa o wymeldowanie?

Samo czasowe niewchodzenie do mieszkania nie zawsze wystarczy. W orzecznictwie i praktyce organów bada się przede wszystkim, czy doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu jako miejsca pobytu. W sprawach meldunkowych kluczowy jest stan faktyczny: gdzie dana osoba śpi, przechowuje rzeczy, odbiera korespondencję, prowadzi codzienne życie i gdzie koncentrują się jej sprawy osobiste.

Jeżeli ktoś wyprowadził się wiele lat temu i urządził swoje centrum życiowe gdzie indziej, zwykle przemawia to za wymeldowaniem. Jeżeli jednak osoba twierdzi, że pobyt poza lokalem jest tylko przejściowy, organ będzie dokładniej badał dowody.

W przypadku dzieci małoletnich organ ocenia ich faktyczne miejsce pobytu razem z rodzicem albo opiekunem. Jeżeli dzieci nigdy nie mieszkały pod wskazanym adresem, ich wymeldowanie jest co do zasady dopuszczalne na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Kto może złożyć wniosek i gdzie się go składa?

Wniosek składa się do organu gminy właściwego dla położenia lokalu. Obecnie sprawy te prowadzi co do zasady wójt, burmistrz albo prezydent miasta jako organ gminy.

Uprawnienie do złożenia wniosku wynika wprost z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Może to zrobić właściciel lokalu albo inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. W opisanej sytuacji właścicielka odziedziczonego mieszkania ma interes prawny do wszczęcia takiego postępowania.

Wniosek można zwykle złożyć osobiście w urzędzie, pocztą albo przez ePUAP, jeżeli dana gmina dopuszcza taką formę dla tego rodzaju spraw. Warto dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu, np. akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, akt notarialny lub odpis księgi wieczystej.

Jakie dowody warto dołączyć do wniosku?

W postępowaniu meldunkowym obowiązuje zasada prawdy obiektywnej z art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Organ ma obowiązek wyjaśnić sprawę i zebrać materiał dowodowy, ale wnioskodawca powinien wskazać dowody, które potwierdzają opuszczenie lokalu.

Najczęściej przydatne są:

• oświadczenia lub zeznania sąsiadów,
• informacja, że dana osoba mieszka i pracuje w innej miejscowości,
• dane o miejscu nauki dzieci, przedszkolu lub szkole,
• korespondencja kierowana pod inny adres,
• umowa najmu innego mieszkania, jeśli jest dostępna,
• informacje o braku rzeczy osobistych w lokalu,
• rachunki i zużycie mediów, o ile pomagają wykazać brak pobytu.

Organ może również przesłuchać strony i świadków, przeprowadzić oględziny lub wywiad środowiskowy. Podstawą dopuszczenia dowodów jest art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

Jeżeli chcesz zobaczyć, jak wygląda takie postępowanie administracyjne o wymeldowanie, warto porównać przebieg sprawy z innymi decyzjami meldunkowymi.

Jak przebiega postępowanie administracyjne?

Po złożeniu wniosku organ wszczyna postępowanie administracyjne. Stroną jest zarówno wnioskodawca, jak i osoba, która ma zostać wymeldowana, ponieważ jej obowiązku dotyczy sprawa w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ zawiadamia strony o wszczęciu postępowania, umożliwia składanie wyjaśnień i wniosków dowodowych oraz przeprowadza potrzebne czynności. Przed wydaniem decyzji strony powinny mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na końcu organ wydaje decyzję administracyjną: o wymeldowaniu albo o odmowie wymeldowania. Jeżeli sprawa jest nieskomplikowana, powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, a terminy ogólne wynikają z art. 35 § 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W praktyce sprawy meldunkowe często trwają dłużej, gdy trzeba przesłuchać świadków lub ustalać miejsce pobytu stron.

Czy można wymeldować osobę bez jej zgody?

Tak. Zgoda osoby zameldowanej nie jest warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu. Jeżeli organ ustali, że dana osoba faktycznie opuściła lokal i nie mieszka tam na stałe ani czasowo, może wydać decyzję także wbrew jej stanowisku. Wynika to bezpośrednio z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W praktyce wymeldowanie osoby, która nie mieszka w lokalu wymaga wykazania, że dana osoba faktycznie i trwale opuściła miejsce pobytu. Trzeba jednak odróżnić wymeldowanie od eksmisji. Wymeldowanie nie służy usuwaniu osoby, która nadal mieszka w lokalu. Jeżeli ktoś faktycznie w lokalu przebywa, a spór dotyczy prawa do zajmowania mieszkania, sama procedura meldunkowa nie zastąpi postępowania cywilnego o wydanie lokalu.

Przydatny może być też materiał o sytuacji, gdy opuszczenie lokalu było dobrowolne.

Małoletnie dzieci a wymeldowanie

W przypadku dzieci urząd bada przede wszystkim ich rzeczywiste miejsce pobytu. Jeżeli małoletni mieszkają z ojcem w innej miejscowości i tam koncentruje się ich życie rodzinne, edukacyjne i codzienne, to ich meldunek pod dawnym adresem nie odpowiada stanowi faktycznemu.

Dzieci nie decydują samodzielnie o miejscu pobytu w taki sposób jak osoba pełnoletnia, dlatego w praktyce organ ustala, gdzie rzeczywiście przebywają pod pieczą rodzica lub opiekuna. Jeżeli nigdy nie mieszkały w danym lokalu, jest to szczególnie mocny argument za wymeldowaniem.

Co jeśli urząd odmówi wymeldowania?

Od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Jeżeli także decyzja organu odwoławczego będzie niekorzystna, możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach wynikających z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taki krok warto rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy organ pominął ważne dowody albo błędnie ustalił stan faktyczny.

Czego wymeldowanie nie załatwia?

Wymeldowanie nie rozstrzyga o własności, prawie najmu, prawie do korzystania z lokalu ani o obowiązku jego opuszczenia. Jeżeli osoba nadal zajmuje mieszkanie, a nie ma podstaw do meldunku, sprawa może wymagać odrębnych działań cywilnych. Z kolei jeśli ktoś już nie mieszka, samo pozostawanie w ewidencji ludności nie daje mu prawa powrotu do lokalu.

FAQ

Czy jako właściciel mogę sam wymeldować syna z mieszkania?

Nie samodzielnie. Może Pani złożyć wniosek, ale wymeldowania dokonuje organ gminy w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Czy meldunek daje prawo do mieszkania w lokalu?

Nie. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności meldunek służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie tworzy prawa do lokalu.

Czy można wymeldować dzieci razem z rodzicem?

Tak, jeżeli dzieci faktycznie nie mieszkają pod danym adresem. Organ bada ich rzeczywiste miejsce pobytu i może orzec wymeldowanie również wobec małoletnich.

Czy potrzebna jest zgoda osoby wymeldowywanej?

Nie. Jeżeli organ ustali spełnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, może wydać decyzję także bez zgody tej osoby.

Ile jest czasu na odwołanie od decyzji?

Co do zasady 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, w szczególności art. 24, art. 28 ust. 4 i art. 35 – ISAP
2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 10 § 1, art. 28, art. 35 § 1-3, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 127 i art. 129 – ISAP
3. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ISAP