Wymeldowanie osoby, która dobrowolnie opuściła dom

Wymeldowanie osoby, która wyprowadziła się z domu

Jeżeli synowa wraz z dziećmi rzeczywiście wyprowadziła się z Państwa domu i nie mieszka tam już na stałe, mogą Państwo złożyć wniosek o wymeldowanie. Podstawą jest art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela albo innego podmiotu wskazanego w ustawie decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania.

W praktyce urząd bada nie to, kto ma rację w sporze rodzinnym, lecz to, czy dana osoba faktycznie przestała mieszkać pod danym adresem. Meldunek ma charakter ewidencyjny, a nie „mieszkaniowy” czy własnościowy. Nie daje prawa do lokalu i samo wymeldowanie też nikogo nie pozbawia prawa do lokalu, jeśli takie prawo wynika z innego tytułu prawnego.

Takie podejście potwierdza orzecznictwo. W wyroku WSA w Łodzi z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 485/23, sąd podkreślił, że postępowanie meldunkowe służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego i nie rozstrzyga o prawie do lokalu.

Czy trzeba podać nowy adres albo zapewnić lokal zastępczy?

Nie. W postępowaniu o wymeldowanie nie ma przepisu, który nakazywałby właścicielowi wskazanie nowego adresu osoby wymeldowywanej albo zapewnienie jej lokalu zastępczego. Ustawa o ewidencji ludności tego nie wymaga.

Obowiązek zapewnienia lokalu zastępczego może pojawiać się w sprawach o eksmisję albo w innych postępowaniach dotyczących korzystania z lokalu, ale nie w zwykłej sprawie meldunkowej. To dwa różne zagadnienia prawne. Wymeldowanie nie jest usunięciem z lokalu, lecz jedynie uporządkowaniem danych ewidencyjnych.

Jeżeli urzędnik twierdzi inaczej, warto złożyć formalny wniosek na piśmie i domagać się prowadzenia sprawy zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zakończenia jej decyzją administracyjną zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Co urząd musi ustalić w sprawie o wymeldowanie?

W sprawie o wymeldowanie urząd powinien ustalić przede wszystkim, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w sposób trwały i dobrowolny. Tę linię potwierdzają m.in. wyroki WSA w Gliwicach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1430/23, oraz WSA w Kielcach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 512/23.

W praktyce znaczenie mają zwłaszcza takie okoliczności jak:

• czy dana osoba zabrała swoje rzeczy osobiste,
• czy faktycznie śpi, je, pracuje i prowadzi codzienne życie w innym miejscu,
• czy pod dotychczasowym adresem już nie bywa albo pojawia się tylko sporadycznie,
• czy przeniosła dzieci do innej szkoły, przedszkola lub lekarza,
• czy ma zamiar wrócić, czy raczej urządziła już stałe centrum życiowe gdzie indziej.

Samo krótkotrwałe opuszczenie domu, konflikt rodzinny albo czasowe przebywanie u kogoś innego nie zawsze wystarczy do wymeldowania. Jeżeli stan faktyczny jest sporny, wynik sprawy zależy od dowodów.

Jakie dowody warto dołączyć do wniosku?

Ustawa nie zamyka katalogu dowodów. Zgodnie z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dlatego do wniosku warto dołączyć lub wskazać:

• oświadczenia właścicieli domu,
• dane świadków, np. sąsiadów lub członków rodziny,
• informację od sołtysa, administratora lub zarządcy, jeśli ją można uzyskać,
• korespondencję potwierdzającą wyprowadzkę,
• informacje o nowym miejscu pobytu, jeżeli są znane, ale nie są obowiązkowe,
• dokumenty pokazujące, że dzieci uczęszczają do placówek w innej miejscowości,
• dowody, że rzeczy osobiste zostały zabrane lub że lokal nie jest już używany przez tę osobę.

Organ może też przeprowadzić oględziny, przesłuchać strony i świadków oraz żądać wyjaśnień na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak złożyć wniosek o wymeldowanie?

Wniosek składa się do organu gminy właściwego dla miejsca położenia lokalu. Wynika to z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Właściciel lokalu może wystąpić z takim wnioskiem na podstawie art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

We wniosku warto podać:

• dane osoby, która ma zostać wymeldowana,
• adres lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie,
• opis, od kiedy osoba tam nie mieszka,
• krótkie uzasadnienie, że wyprowadzka miała charakter trwały i dobrowolny,
• wnioski dowodowe, np. o przesłuchanie świadków.

Nie ma przeszkód, aby wskazać również dzieci, jeżeli one także faktycznie przestały mieszkać pod tym adresem. Trzeba jednak pamiętać, że urząd ocenia sytuację każdego meldunku na tle konkretnego stanu faktycznego.

W sprawach, gdy osoba jest nieobecna po latach, warto szczególnie dobrze opisać, od kiedy lokal został opuszczony i jakie dowody to potwierdzają.

Co z wymeldowaniem dzieci?

Dzieci nie są „automatycznie” wymeldowywane tylko dlatego, że wymeldowywany jest rodzic. Organ powinien ustalić, czy dzieci rzeczywiście opuściły dane miejsce pobytu. Znaczenie mają m.in. to, z kim mieszkają na co dzień, gdzie chodzą do szkoły lub przedszkola i gdzie znajduje się ich centrum życiowe.

Jeżeli dzieci wyprowadziły się razem z matką do innego lokalu przyznanego przez gminę i stale tam mieszkają, co do zasady istnieją podstawy do ich wymeldowania z poprzedniego adresu. Gdy jednak między rodzicami istnieje spór co do miejsca pobytu dzieci, urząd może badać sprawę dokładniej, a czasem znaczenie będą miały także orzeczenia rodzinne.

Jak przebiega postępowanie i ile trwa?

Po złożeniu wniosku urząd wszczyna postępowanie administracyjne. Następnie zawiadamia strony, zbiera dowody i wydaje decyzję. Zastosowanie mają tu ogólne zasady z Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1 K.p.a. (czynny udział strony), art. 73 § 1 K.p.a. (wgląd do akt) oraz art. 104 § 1 K.p.a. (decyzja administracyjna).

Terminy załatwienia sprawy wynikają z art. 35 § 1, § 2 i § 3 K.p.a. Sprawa powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki, a sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego co do zasady w ciągu miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana w ciągu dwóch miesięcy. W praktyce sprawy meldunkowe często trwają dłużej, jeśli są sporne lub trudno doręczyć pisma drugiej stronie.

Jeżeli urząd pozostaje bezczynny albo przewleka sprawę, można złożyć ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 K.p.a.

Czy urząd może odmówić wymeldowania?

Tak. Jeżeli organ uzna, że nie wykazano trwałego opuszczenia lokalu albo że wyprowadzka nie miała charakteru dobrowolnego, może wydać decyzję odmowną. Dzieje się tak np. wtedy, gdy osoba nadal regularnie mieszka pod adresem, przechowuje tam główne rzeczy, wraca do lokalu i nie stworzyła stałego ośrodka życiowego gdzie indziej.

Od decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta przysługuje odwołanie do wojewody na podstawie art. 127 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 129 § 1 i 2 K.p.a., w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli także decyzja organu odwoławczego będzie niekorzystna, można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Praktyczny wniosek w Państwa sprawie

Skoro synowa wyprowadziła się z własnej woli wraz z dziećmi do innego lokalu i tam faktycznie mieszka, mogą Państwo złożyć wniosek o wymeldowanie jej i dzieci z Państwa domu. Nie mają Państwo obowiązku:

• zapewniać lokalu zastępczego,
• znać nowego adresu pobytu,
• uzyskiwać zgody osoby wymeldowywanej.

Najważniejsze jest rzetelne wykazanie, że dotychczasowy adres został przez nią realnie opuszczony. Jeśli urząd ustnie odmawia przyjęcia takiej interpretacji, najlepiej złożyć wniosek na piśmie, żądać wszczęcia postępowania i wydania formalnej decyzji.

FAQ

Czy meldunek daje prawo do mieszkania w domu?

Nie. Meldunek potwierdza stan ewidencyjny, a nie prawo do lokalu. Sam fakt zameldowania nie tworzy tytułu prawnego do mieszkania.

Czy bez nowego adresu urząd nie może nikogo wymeldować?

Nie. Nowy adres może pomóc w ustaleniu stanu faktycznego lub doręczeniach, ale nie jest warunkiem koniecznym do wymeldowania.

Czy trzeba najpierw przeprowadzić eksmisję?

Nie zawsze. Jeżeli osoba już się wyprowadziła i nie mieszka w lokalu, sprawa dotyczy wymeldowania, a nie eksmisji. Eksmisja jest potrzebna wtedy, gdy ktoś nadal zajmuje lokal mimo braku prawa.

Czy dzieci można wymeldować razem z matką?

Tak, ale tylko wtedy, gdy dzieci również faktycznie opuściły lokal. Urząd powinien ocenić ich rzeczywiste miejsce pobytu.

Co zrobić, gdy urząd ustnie odmawia?

Należy złożyć wniosek na piśmie i żądać formalnego rozpoznania sprawy. Ustna informacja urzędnika nie zastępuje decyzji administracyjnej.

Źródła

1. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności – tekst jednolity: Dz.U. 2010 nr 217 poz. 1427.
2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jednolity: Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168.
3. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270.
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 485/23.
5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1430/23.
6. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 512/23.