Jak zmienić kategorię wojskową z B na A po kwalifikacji wojskowej

Co oznacza kategoria wojskowa B i A?

Podstawę prawną stanowi art. 58 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Zgodnie z tym przepisem kategoria A oznacza zdolność do służby wojskowej, a kategoria B oznacza czasową niezdolność do służby wojskowej z powodu przemijającego stanu zdrowia albo schorzeń, które rokują poprawę w okresie do 24 miesięcy od dnia badania.

W praktyce kategoria B nie jest kategorią trwałą. Z założenia ma dotyczyć sytuacji, w której komisja uznała, że obecny stan zdrowia nie pozwala na uznanie pełnej zdolności, ale jednocześnie istnieje realna szansa poprawy.

Jak można zmienić kategorię z B na A?

Są dwie podstawowe drogi:

1. odwołanie od orzeczenia – jeśli nie minął jeszcze termin 14 dni od doręczenia orzeczenia;
2. wniosek o zmianę ostatecznego orzeczenia – jeżeli termin na odwołanie już upłynął, ale stan zdrowia istotnie się zmienił.

To rozróżnienie jest bardzo ważne. Inaczej ocenia się sprawę, gdy kwestionuje Pan pierwotne ustalenia komisji od razu po wydaniu orzeczenia, a inaczej wtedy, gdy chce Pan wykazać późniejszą poprawę zdrowia.

Odwołanie od orzeczenia komisji lekarskiej

Zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje osobie stawiającej się do kwalifikacji wojskowej oraz szefowi wojskowego centrum rekrutacji odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

Jeżeli więc od doręczenia orzeczenia nie minęło jeszcze 14 dni, najbezpieczniej złożyć odwołanie i dołączyć pełną dokumentację medyczną, w tym nowe wyniki badań, konsultacje specjalistyczne i zaświadczenie lekarza wskazujące, że nie występują już przeszkody zdrowotne do orzeczenia kategorii A.

W odwołaniu warto wskazać:

• datę i numer orzeczenia,
• jaką kategorię przyznano,
• że wnosi Pan o zmianę kategorii B na A,
• jakie okoliczności medyczne przemawiają za zmianą,
• jakie dokumenty medyczne Pan załącza.

Jeżeli termin 14 dni już upłynął, ta droga co do zasady odpada.

Wniosek o zmianę kategorii po upływie terminu

Jeżeli orzeczenie stało się ostateczne, znaczenie ma art. 64 ust. 4 i ust. 6 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Z tych przepisów wynika, że ostateczne orzeczenie powiatowej komisji lekarskiej ustalające czasową niezdolność do służby wojskowej może zostać zmienione, jeżeli stan zdrowia uległ istotnej zmianie.

Wniosek o zmianę kategorii zdolności do służby wojskowej składa się za pośrednictwem szefa wojskowego centrum rekrutacji. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie lekarskie stwierdzające zmiany w stanie zdrowia, jakie nastąpiły od dnia ostatniego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej – wynika to wprost z art. 64 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny.

To oznacza, że nie wystarczy napisać, że czuje się Pan lepiej. Trzeba wykazać zmianę dokumentami medycznymi odnoszącymi się do przyczyny, dla której przyznano kategorię B.

Jakie dokumenty warto dołączyć?

Najlepiej dołączyć dokumenty możliwie konkretne i aktualne, zwłaszcza:

• zaświadczenie lekarza specjalisty odnoszące się bezpośrednio do schorzenia wskazanego przy kwalifikacji,
• wyniki badań obrazowych, laboratoryjnych lub funkcjonalnych, jeśli mają znaczenie dla sprawy,
• kartę leczenia lub historię choroby pokazującą zakończenie leczenia albo ustąpienie dolegliwości,
• opinię lekarza, że aktualny stan zdrowia nie uzasadnia już czasowej niezdolności do służby.

W praktyce największą wartość mają dokumenty, które nie tylko potwierdzają „dobry stan zdrowia”, ale wyjaśniają, co konkretnie zmieniło się od czasu poprzedniego orzeczenia. Jeżeli poprzednia kategoria B była związana np. z urazem ortopedycznym, to najbardziej przydatna będzie aktualna dokumentacja ortopedyczna, a nie ogólne zaświadczenie od lekarza rodzinnego.

Czy prywatne badania wystarczą?

Mogą być bardzo pomocne, ale same w sobie nie przesądzają o zmianie kategorii. Ustawa nie zakazuje przedstawiania dokumentacji z prywatnego leczenia, jednak komisja lekarska samodzielnie ocenia ich wartość dowodową i może zlecić dodatkowe badania albo nie podzielić wniosków z prywatnych opinii.

Znaczenie ma przede wszystkim to, czy dokumentacja jest aktualna, spójna i odnosi się do przyczyny poprzedniego orzeczenia. Im bardziej konkretne i specjalistyczne wyniki, tym większa szansa, że komisja uzna je za przekonujące.

Czy komisja musi zmienić kategorię?

Nie. Samo złożenie wniosku nie daje gwarancji zmiany kategorii. Zgodnie z art. 64 ust. 9 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla szefów wojskowych centrów rekrutacji. Oznacza to, że dopóki komisja nie zmieni orzeczenia, WCR jest związane dotychczasową kategorią.

Komisja zmieni kategorię dopiero wtedy, gdy uzna, że istnieją podstawy medyczne do wydania nowego orzeczenia. W sprawach granicznych duże znaczenie ma konkretny stan faktyczny: rodzaj schorzenia, czas, który upłynął od badania, przebieg leczenia i wyniki kontroli.

Jak napisać wniosek o zmianę kategorii z B na A?

Wniosek powinien być prosty i rzeczowy. Warto w nim wskazać:

• dane osobowe i adresowe,
• oznaczenie szefa WCR, za którego pośrednictwem składa Pan wniosek,
• datę i numer ostatniego orzeczenia komisji,
• żądanie zmiany kategorii wojskowej z B na A,
• opis, jaka istotna zmiana stanu zdrowia nastąpiła od dnia orzeczenia,
• listę załączonych dokumentów medycznych,
• własnoręczny podpis.

W uzasadnieniu najlepiej unikać ogólników. Lepiej napisać: „po zakończeniu leczenia ortopedycznego i wykonaniu kontrolnego rezonansu magnetycznego z dnia ... lekarz specjalista stwierdził pełny powrót funkcji kończyny”, niż ograniczyć się do zdania „jestem zdrowy”.

Jak wygląda procedura po złożeniu wniosku?

Po złożeniu wniosku za pośrednictwem szefa WCR sprawa trafia do właściwej komisji lekarskiej. Komisja analizuje dokumentację i może:

• uznać, że dokumenty są wystarczające,
• wezwać Pana na dodatkowe badanie,
• zażądać uzupełnienia dokumentacji,
• utrzymać dotychczasową kategorię.

Przepisy ustawy o obronie Ojczyzny nie wprowadzają w tym miejscu jednego, prostego terminu w rodzaju „komisja musi rozpoznać wniosek w ciągu X dni”, dlatego w praktyce czas załatwienia sprawy zależy od obciążenia organu i potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań. W kwestiach proceduralnych zastosowanie mogą mieć również przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. dotyczące terminów załatwiania spraw administracyjnych, o ile charakter danej czynności na to pozwala.

Na co uważać w praktyce?

Najczęstszy problem polega na tym, że wnioskodawca przedstawia wyniki badań potwierdzające ogólnie dobry stan zdrowia, ale nie wykazuje, że zniknęła konkretna przyczyna, dla której przyznano kategorię B. Komisja ocenia właśnie tę przyczynę.

Warto też pamiętać, że kategoria B dotyczy czasowej niezdolności, więc samo upływanie czasu nie powoduje automatycznej zmiany na A. Potrzebne jest nowe rozstrzygnięcie komisji.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy szanse na zmianę kategorii są zwykle większe, a kiedy potrzebne jest dodatkowe przygotowanie dokumentacji.

FAQ

Czy po 6 miesiącach od komisji można zmienić kategorię B na A?

Tak, jest to możliwe, ale zwykle nie przez odwołanie, jeśli minął już termin 14 dni. Wtedy trzeba złożyć wniosek o zmianę kategorii i wykazać istotną zmianę stanu zdrowia od dnia poprzedniego orzeczenia.

Gdzie składa się wniosek o zmianę kategorii wojskowej?

Wniosek składa się za pośrednictwem szefa wojskowego centrum rekrutacji. Wynika to wprost z art. 64 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny.

Czy prywatny lekarz może zmienić kategorię wojskową?

Nie. Prywatny lekarz może wystawić zaświadczenie i opisać stan zdrowia, ale samej zmiany kategorii dokonuje wyłącznie właściwa komisja lekarska.

Czy trzeba mieć nowe badania?

Zwykle tak, bo trzeba wykazać zmianę stanu zdrowia od dnia ostatniego orzeczenia. Im bardziej aktualna i specjalistyczna dokumentacja, tym większa jej wartość dla komisji.

Czy kategoria B sama zmieni się na A po upływie czasu?

Nie. Potrzebne jest nowe orzeczenie komisji lekarskiej. Sam upływ kilku miesięcy nie powoduje automatycznej zmiany kategorii.

Źródła

• Ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, w szczególności art. 58 ust. 6 pkt 1 i 2 oraz art. 64 ust. 2, 4, 6 i 9.
• Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35 § 1 i § 3.
• Rozporządzenia wykonawcze dotyczące kwalifikacji wojskowej i orzekania o zdolności do służby wojskowej – stosowane odpowiednio do aktualnego stanu prawnego.