Podejrzenie przemocy słownej wobec dziecka w żłobku, jak powinien zareagować dyrektor placówki?

Standardy Ochrony Małoletnich – podstawa działania każdej placówki

W pierwszej kolejności powinna Pani przeanalizować obowiązujące w placówce Standardy Ochrony Małoletnich i podjąć kroki zgodne z obowiązującą procedurą wewnętrzną. Obowiązek wprowadzenia takich standardów wynika z przepisów ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (dalej „ustawa”).

Proszę zwrócić uwagę na art. 22b ustawy, który stanowi, że obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich, zwanych dalej „standardami”, ma każdy:

1. organ zarządzający jednostką systemu oświaty, o której mowa w art. 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562 i 1635), oraz inną placówką oświatową, opiekuńczą, wychowawczą, resocjalizacyjną, religijną, artystyczną, medyczną, rekreacyjną, sportową lub związaną z rozwijaniem zainteresowań, do której uczęszczają albo w której przebywają lub mogą przebywać małoletni;

2. organizator działalności oświatowej, opiekuńczej, wychowawczej, resocjalizacyjnej, religijnej, artystycznej, medycznej, rekreacyjnej, sportowej lub związanej z rozwijaniem zainteresowań przez małoletnich.

Co powinno się znaleźć w Standardach?

Z kolei art. 22c ust. 1 ustawy określa, jaka powinna być treść tego dokumentu.

1. W standardach, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju placówki lub działalności, określa się w szczególności:

1) zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem placówki lub organizatora, a w szczególności zachowania niedozwolone wobec małoletnich;

2) zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego;

3) procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego oraz w przypadku instytucji, które posiadają takie uprawnienia, osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury "Niebieskie Karty";

4) zasady przeglądu i aktualizacji standardów;

5) zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu placówki lub organizatora do stosowania standardów, zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania oraz sposób dokumentowania tej czynności;

6) zasady i sposób udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym lub faktycznym oraz małoletnim standardów do zaznajomienia się z nimi i ich stosowania;

7) osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenie mu wsparcia;

8) sposób dokumentowania i zasady przechowywania ujawnionych lub zgłoszonych incydentów lub zdarzeń zagrażających dobru małoletniego.

Dodatkowo, zgodnie z ust. 2 art. 22c, w standardach należy też określić:

1. wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, w tym zachowania niedozwolone;

2. zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do Internetu;

3. procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi w sieci oraz utrwalonymi w innej formie;

4. zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia.

W pierwszej kolejności powinna Pani więc sprawdzić, jak te kwestie zostały uregulowane w Państwa Standardach, i przygotować dokumenty zgodnie z obowiązującą procedurą.

Dokumentacja – bez niej trudno o rzetelność postępowania

1. Protokół skargi – należy odebrać na piśmie treść skargi od matki, która była świadkiem zdarzenia.
2. Wyjaśnienia pracowników – należy poprosić pracownice wymienione w skardze o pisemne ustosunkowanie się do zarzutów.
3. Notatka z monitoringu – powinna Pani sporządzić notatkę z analizy nagrania, wskazując m.in., czy na nagraniu widać osobę zgłaszającą skargę.

Pomiędzy emocjami a procedurą – jak zachować równowagę?

Zasadniczo trudno zakładać, że matka innego dziecka miałaby powód do składania nieprawdziwych zeznań. Pracownice z kolei mogą – z oczywistych względów – przedstawiać sytuację w sposób łagodniejszy. Z nagrania wynika, że mogło dojść do sytuacji trudnej emocjonalnie, choć niekoniecznie naruszającej standardy.

Dlatego proponuję rozwiązanie wyważone i prewencyjne – przeprowadzenie rozmowy z całym personelem, przypomnienie zasad właściwej komunikacji z dziećmi, a także zorganizowanie szkolenia (np. zewnętrznego) z zakresu komunikacji i reagowania w sytuacjach stresowych. 

Transparentność wobec rodziców – klucz do zaufania

Matkę, która zgłosiła zdarzenie, warto poinformować o sposobie załatwienia sprawy i podjętych działaniach – tj. o analizie sytuacji, rozmowach z personelem oraz wdrożonych krokach naprawczych. Takie podejście pokazuje, że dyrektor reaguje odpowiedzialnie, chroni dobro dzieci i dba o zaufanie rodziców.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich - Dz.U. 2016 poz. 862
2. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, Dz.U. 2017 poz. 59
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141