Stara polisa PZU z 1991 r. – ile dziś warte jest 5 mln zł?

Co dziś oznacza 5 milionów złotych z polisy z 1991 roku?

Jeżeli w polisie z 1991 r. wpisano sumę 5 000 000 zł, chodzi o tzw. stare złote. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U. 1994 nr 84 poz. 386) od 1 stycznia 1995 r. 10 000 starych złotych przeliczono na 1 nowy złoty. W prostym przeliczeniu 5 000 000 starych zł odpowiada więc 500 zł.

To jednak dopiero punkt wyjścia. Sama denominacja nie odpowiada na pytanie, czy w danej umowie przewidziano dodatkowe podwyższenie świadczenia, udział w zyskach, indeksację składki albo waloryzację sumy ubezpieczenia. Jeżeli takich zapisów nie było, świadczenie bywa dziś symboliczne.

W praktyce o realnej wartości polisy decyduje nie tylko nominalna suma z dokumentu, ale przede wszystkim treść umowy i ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązujących przy jej zawarciu.

Kto może żądać wypłaty ze starej polisy?

To zależy od rodzaju ubezpieczenia i od tego, jakie zdarzenie miało uruchamiać wypłatę. Zgodnie z art. 805 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93) przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku.

Jeżeli była to klasyczna polisa na życie z osobą uposażoną, to po śmierci ubezpieczonego świadczenie przysługuje uposażonemu. Wynika to z art. 831 § 1 Kodeksu cywilnego, który pozwala wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia w razie śmierci osoby ubezpieczonej. Co ważne, zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego suma należna uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.

Jeżeli natomiast była to polisa na dożycie, posagowa lub mieszana, świadczenie mogło przysługiwać samemu ubezpieczonemu po zakończeniu okresu ubezpieczenia, a nie osobie uposażonej. Dlatego bez sprawdzenia rodzaju umowy nie da się przesądzić, kto dziś ma skuteczne roszczenie.

Od czego zależy faktyczna wartość dawnej polisy PZU?

Najczęściej znaczenie mają cztery kwestie:

W starych polisach bardzo często problemem nie jest samo przeliczenie starych złotych, lecz brak pełnej dokumentacji. Jeśli zachowała się tylko polisa bez OWU, warto zwrócić się do PZU Życie S.A. o odtworzenie danych z archiwum i podanie podstawy wyliczenia świadczenia.

Jeżeli zakład ubezpieczeń wskaże, że świadczenie już wypłacono, warto poprosić o datę wypłaty, jej wysokość i osobę, na rzecz której ją zrealizowano. Pozwala to sprawdzić, czy sprawa rzeczywiście została zakończona.

Czy stare roszczenie z polisy może być przedawnione?

Co do zasady tak, ale ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem 3 lat. Termin ten nie zawsze biegnie od daty zawarcia umowy – znaczenie ma chwila wymagalności konkretnego świadczenia, np. śmierć ubezpieczonego albo koniec okresu ubezpieczenia.

Trzeba też pamiętać o art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Jeżeli więc dotąd w ogóle nie zgłaszano roszczenia albo nie wiadomo, kiedy nastąpiło zdarzenie ubezpieczeniowe, nie należy z góry zakładać, że sprawa jest definitywnie zamknięta. Najpierw trzeba ustalić fakty.

Jak sprawdzić status polisy w PZU Życie S.A.?

Najbezpieczniej wystąpić pisemnie o:

• potwierdzenie, czy polisa nadal istnieje w ewidencji,
• ustalenie rodzaju umowy i okresu ochrony,
• wskazanie, czy i kiedy powstało prawo do świadczenia,
• podanie, czy świadczenie było już wypłacone,
• wyjaśnienie sposobu wyliczenia świadczenia po denominacji i ewentualnej waloryzacji.

Podstawą żądania jasnej informacji o sposobie likwidacji roszczenia są również obowiązki informacyjne zakładu ubezpieczeń wynikające z przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w szczególności z ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2015 poz. 1844).

Jeśli odpowiedź będzie niepełna albo niezrozumiała, można złożyć reklamację, żądając dokładnego wskazania podstawy prawnej i umownej wyliczenia. W bardziej spornych przypadkach możliwe jest także wystąpienie do Rzecznika Finansowego, ale zwykle najpierw warto wyczerpać procedurę reklamacyjną u ubezpieczyciela.

Jakie dokumenty przygotować?

Zakres dokumentów zależy od tego, czy pyta Pan tylko o status polisy, czy od razu zgłasza roszczenie o wypłatę. Najczęściej przydają się:

• numer polisy i kopia dokumentu polisy,
• dane ubezpieczonego,
• dokument tożsamości osoby występującej z wnioskiem,
• odpis aktu zgonu – jeżeli roszczenie wynika ze śmierci ubezpieczonego,
• dokumenty potwierdzające umocowanie lub następstwo prawne, jeśli żądanie składa inna osoba.

Jeżeli mama żyje, a umowa była np. polisą na dożycie, to sam fakt wpisania Pana jako uposażonego nie musi jeszcze dawać prawa do żądania wypłaty. W takim wariancie najpierw trzeba ustalić, komu świadczenie miało przysługiwać po zakończeniu umowy.

Wzór pisma do PZU Życie S.A.

Poniżej prosty wzór pierwszego pisma informacyjnego:

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce różni się ocena podobnych z pozoru polis.

FAQ

Czy 5 milionów z polisy z 1991 r. zawsze oznacza dziś tylko 500 zł?

Nie zawsze, ale najczęściej tak wygląda samo przeliczenie po denominacji. Wyższa kwota jest możliwa tylko wtedy, gdy umowa lub OWU przewidywały dodatkową waloryzację, indeksację albo inne mechanizmy podwyższające świadczenie.

Czy uposażony dziedziczy pieniądze z polisy?

Nie na zasadach spadkowych. Zgodnie z art. 831 § 3 Kodeksu cywilnego suma ubezpieczenia należna uprawnionemu nie wchodzi do spadku po ubezpieczonym.

Czy można żądać od PZU wyjaśnienia sposobu wyliczenia świadczenia?

Tak. Warto poprosić o pisemne wskazanie rodzaju umowy, podstawy umownej wyliczenia, wpływu denominacji i informacji o ewentualnej waloryzacji oraz wcześniejszych wypłatach.

Czy brak oryginału polisy przekreśla sprawę?

Niekoniecznie. Kopia polisy, numer umowy albo dane ubezpieczonego często wystarczą do rozpoczęcia weryfikacji archiwalnej, choć ubezpieczyciel może później poprosić o dodatkowe dokumenty.

Czy roszczenie z takiej polisy może być przedawnione?

Tak, ponieważ zgodnie z art. 819 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenia z umowy ubezpieczenia co do zasady przedawniają się po 3 latach. Ocena wymaga jednak ustalenia, od kiedy świadczenie było wymagalne i czy bieg przedawnienia został przerwany.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najbardziej prawdopodobny wariant jest taki, że 5 000 000 starych zł z 1991 r. odpowiada dziś 500 zł. Nie można jednak opierać się wyłącznie na tym prostym przeliczeniu, bo ostateczna kwota zależy od treści konkretnej umowy, rodzaju polisy, ewentualnej waloryzacji i historii wypłat.

Dlatego przed formułowaniem definitywnych wniosków warto uzyskać od PZU Życie S.A. pisemne potwierdzenie statusu polisy i sposobu obliczenia świadczenia. Dopiero wtedy można realnie ocenić, czy przysługuje wypłata oraz komu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego, Dz.U. 1994 nr 84 poz. 386
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej - Dz.U. 2015 poz. 1844