Brak badania technicznego a odszkodowanie z OC sprawcy

Czy brak badania technicznego wyklucza odszkodowanie z OC sprawcy?

Nie. Jeżeli do kolizji doszło z winy drugiego kierowcy, a brak ważnego badania technicznego Pani samochodu nie miał wpływu na zdarzenie, ubezpieczyciel sprawcy nie powinien odmówić wypłaty odszkodowania tylko z tego powodu.

Podstawą odpowiedzialności ubezpieczyciela jest art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zgodnie z tym przepisem z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz albo kierujący pojazdem mechanicznym jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej w związku z ruchem tego pojazdu, której następstwem jest m.in. uszkodzenie mienia.

Art. 35 tej samej ustawy wskazuje, że ubezpieczeniem OC objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Dla poszkodowanego oznacza to, że roszczenie kieruje się do ubezpieczyciela sprawcy, a nie do własnego ubezpieczyciela OC.

W przypadku zderzenia dwóch pojazdów mechanicznych odpowiedzialność między ich posiadaczami ocenia się na zasadach ogólnych, czyli przede wszystkim według winy. Wynika to z art. 436 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w związku z art. 415 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sprawca przyjął mandat, złożył oświadczenie albo jego wina wynika z materiału dowodowego, to brak przeglądu u poszkodowanego nie zmienia automatycznie tej odpowiedzialności.

Kiedy ubezpieczyciel może powołać się na brak przeglądu?

Ubezpieczyciel może próbować obniżyć odszkodowanie, jeżeli wykaże, że stan techniczny pojazdu poszkodowanego przyczynił się do powstania szkody albo zwiększył jej rozmiar. Podstawą jest art. 362 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w razie przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, zwłaszcza stopnia winy obu stron.

Sam upływ terminu badania technicznego nie wystarcza. Konieczny jest związek przyczynowy, o którym mowa w art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego. Przykładowo ubezpieczyciel musiałby wykazać, że pojazd miał niesprawne hamulce, oświetlenie, układ kierowniczy albo inną wadę techniczną, która realnie wpłynęła na przebieg kolizji. Ciężar udowodnienia faktów, z których ubezpieczyciel wywodzi skutki prawne, wynika z art. 6 Kodeksu cywilnego.

Jak zgłosić szkodę z OC sprawcy?

Poszkodowany może dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń sprawcy. Wynika to z art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Do zgłoszenia warto dołączyć oświadczenie sprawcy albo notatkę policyjną, zdjęcia uszkodzeń, numer polisy OC sprawcy, opis zdarzenia, kosztorys lub faktury za naprawę oraz dokumentację potwierdzającą zakres szkody.

Termin likwidacji szkody określa art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Zakład ubezpieczeń powinien wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody. Jeżeli wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania nie jest możliwe w tym terminie, art. 14 ust. 2 tej ustawy nakazuje wypłatę w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Bezsporna część świadczenia powinna być jednak wypłacona w terminie 30 dni.

Jeżeli ubezpieczyciel odmawia wypłaty albo obniża odszkodowanie z powodu braku przeglądu, powinien wskazać konkretne ustalenia techniczne i wyjaśnić, jaki wpływ miały one na zdarzenie. Ogólne stwierdzenie, że pojazd nie miał ważnego badania technicznego, nie jest wystarczające do odmowy świadczenia. Spór o wypłatę może jednak dotyczyć także samej odpowiedzialności za zdarzenie; osobno omawiamy odszkodowanie z OC po uniewinnieniu uczestnika kolizji.

Brak badania technicznego a obowiązki właściciela pojazdu

Obowiązek przedstawiania pojazdu do badań technicznych wynika z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Typowe terminy badań dla samochodu osobowego określa art. 81 ust. 6 tej ustawy: pierwsze badanie przed upływem 3 lat od pierwszej rejestracji, kolejne przed upływem 5 lat od pierwszej rejestracji i nie później niż 2 lata od poprzedniego badania, a następnie corocznie. Od tych zasad istnieją wyjątki, m.in. dla pojazdów z instalacją gazową, taksówek czy pojazdów używanych do nauki jazdy.

Brak aktualnego badania technicznego może skutkować zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego w czasie kontroli drogowej. Podstawę stanowi art. 132 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, który przewiduje zatrzymanie dowodu rejestracyjnego w razie stwierdzenia, że pojazd nie został poddany badaniu technicznemu w wyznaczonym terminie albo termin badania nie został wyznaczony prawidłowo.

Te konsekwencje administracyjne i wykroczeniowe są jednak czym innym niż odpowiedzialność ubezpieczyciela sprawcy za szkodę. Dla wypłaty z OC sprawcy decydujące pozostają: wina sprawcy, szkoda, związek przyczynowy oraz ewentualne wykazane przyczynienie poszkodowanego.

Czy ubezpieczyciel może żądać regresu z powodu braku przeglądu?

Regres ubezpieczeniowy z OC komunikacyjnego jest możliwy tylko w przypadkach wskazanych w art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Zakład ubezpieczeń może żądać od kierującego zwrotu wypłaconego odszkodowania, jeżeli kierujący wyrządził szkodę umyślnie, był po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości, był po użyciu środków odurzających, wszedł w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa, nie miał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem albo zbiegł z miejsca zdarzenia.

Brak ważnego badania technicznego nie został wymieniony w art. 43 tej ustawy jako samodzielna podstawa regresu. Oznacza to, że samo spóźnienie z przeglądem nie uprawnia ubezpieczyciela OC do żądania zwrotu wypłaconego odszkodowania. Inaczej może być tylko wtedy, gdy w sprawie występuje jedna z ustawowych przesłanek regresu, np. ucieczka z miejsca zdarzenia.

Brak badania technicznego a autocasco

Inaczej należy oceniać dobrowolne ubezpieczenie autocasco. Umowa AC jest umową ubezpieczenia w rozumieniu art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego, a jej zakres zależy od ogólnych warunków ubezpieczenia. OWU często zawierają postanowienia ograniczające odpowiedzialność ubezpieczyciela, gdy pojazd nie miał ważnego badania technicznego.

Także przy AC istotny bywa jednak związek przyczynowy. Jeżeli szkoda nie ma żadnego związku ze stanem technicznym pojazdu, np. pojazd został uszkodzony przez inny samochód na parkingu albo skradziony, automatyczna odmowa wypłaty wyłącznie z powodu braku przeglądu może być sporna. W relacjach z konsumentem znaczenie mogą mieć również art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego dotyczący niedozwolonych postanowień umownych oraz art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego dotyczący normalnego związku przyczynowego.

Dlatego przy AC zawsze trzeba sprawdzić konkretną polisę, OWU, przyczynę szkody i treść decyzji odmownej. W jednej sprawie brak przeglądu może mieć znaczenie, a w innej nie będzie uzasadniał odmowy wypłaty.

FAQ

Czy ubezpieczyciel sprawcy może odmówić wypłaty tylko dlatego, że moje auto nie miało przeglądu?

Co do zasady nie. Musiałby wykazać, że brak badania technicznego wiązał się z konkretną niesprawnością pojazdu, a ta niesprawność miała wpływ na powstanie szkody albo jej rozmiar. Wynika to z art. 361 § 1 i art. 362 Kodeksu cywilnego.

Czy brak badania technicznego oznacza przyczynienie się do szkody?

Nie zawsze. Przyczynienie z art. 362 Kodeksu cywilnego wymaga realnego wpływu zachowania lub stanu pojazdu poszkodowanego na zdarzenie. Sam formalny brak aktualnego wpisu o badaniu technicznym nie przesądza o przyczynieniu.

W jakim terminie ubezpieczyciel powinien wypłacić odszkodowanie z OC?

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK ubezpieczyciel powinien wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od zgłoszenia szkody. Jeżeli musi wyjaśnić dodatkowe okoliczności, stosuje się art. 14 ust. 2 tej ustawy, ale bezsporną część świadczenia powinien wypłacić w terminie podstawowym.

Czy jazda bez ważnego badania technicznego jest bezpieczna prawnie?

Nie. Niezależnie od prawa do odszkodowania z OC sprawcy właściciel pojazdu ma obowiązek przedstawiać pojazd do badań technicznych na podstawie art. 81 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Podczas kontroli drogowej brak badania może skutkować zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego na podstawie art. 132 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Czy w AC zasady są takie same jak w OC?

Nie. OC sprawcy wynika z ustawy, natomiast AC jest ubezpieczeniem dobrowolnym, którego zakres określa umowa i OWU. Trzeba sprawdzić konkretne postanowienia polisy oraz to, czy brak przeglądu miał związek ze szkodą.

Źródła

• Art. 14 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 35 oraz art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
• Art. 6, art. 361 § 1, art. 362, art. 385¹ § 1, art. 415, art. 436 § 2 oraz art. 805 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 81 ust. 1 i 6 oraz art. 132 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.