Odszkodowanie za szkodę wyrządzoną klientowi podczas montażu

Za co odpowiada wykonawca usługi

Jeżeli podczas montażu drzwi doszło do zabrudzenia lub uszkodzenia paneli, odpowiedzialność wykonawcy najczęściej wynika z niewłaściwego wykonania zobowiązania. Podstawą jest art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym dłużnik ma obowiązek naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że wykaże, iż nastąpiło to wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

W praktyce przy usłudze montażu relacja między stronami zwykle wynika z umowy. Dlatego spór o zniszczone panele najczęściej ocenia się właśnie przez pryzmat odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 Kodeksu cywilnego, a nie wyłącznie odpowiedzialności deliktowej z art. 415 Kodeksu cywilnego. Ten drugi przepis ma znaczenie, gdy szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonym niezależnie od treści umowy.

Zakres odszkodowania wyznacza art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Naprawienie szkody obejmuje normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, oraz – w granicach ustawy lub umowy – straty, które poszkodowany poniósł, a wyjątkowo także utracone korzyści, jeśli pozostają w adekwatnym związku przyczynowym.

Jeżeli szkoda polega na zabrudzeniu lub miejscowym uszkodzeniu paneli, zasadnicze pytanie brzmi: jaki koszt jest konieczny i ekonomicznie uzasadniony, aby przywrócić stan sprzed szkody. Nie każda wymiana całej podłogi będzie uzasadniona.

Czy klient musi udowodnić wysokość szkody

Tak. Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. To oznacza, że klient dochodzący dopłaty powinien wykazać:

• że szkoda rzeczywiście powstała,
• że powstała podczas wykonywania usługi,
• jaka jest jej rzeczywista wysokość,
• że żądana kwota pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem.

Nie oznacza to jednak, że poszkodowany zawsze musi najpierw naprawić szkodę i okazać faktury. W orzecznictwie przyjmuje się, że roszczenie o odszkodowanie może być ustalane według uzasadnionych kosztów naprawy, nawet jeśli naprawa nie została jeszcze wykonana. Inaczej mówiąc: brak rachunków nie przekreśla roszczenia, ale też nie zwalnia klienta z obowiązku wykazania realnej wysokości żądania.

W sporze sądowym znaczenie mają więc zdjęcia, oględziny, kosztorysy, oferty rynkowe, korespondencja oraz – gdy potrzebna jest wiedza specjalna – opinia biegłego. Podstawą dopuszczenia dowodu z opinii biegłego jest art. 278 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy można opierać się na wycenie ubezpieczyciela

Wycena sporządzona przez ubezpieczyciela jest ważnym argumentem, ale nie ma mocy „ostatecznej” wobec poszkodowanego ani sądu. Jeśli polisa OC wykonawcy obejmuje dane zdarzenie, ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w granicach odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego oraz warunków umowy ubezpieczenia. Co do zasady wynika to z art. 822 § 1 i § 4 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli jednak umowa ubezpieczenia przewiduje udział własny, redukcyjną sumę lub franczyzę, to są to postanowienia wiążące przede wszystkim w relacji między Tobą a ubezpieczycielem. Nie ograniczają one same przez się roszczenia poszkodowanego wobec sprawcy szkody. Innymi słowy: jeśli rzeczywista szkoda wynosi więcej niż wypłacił ubezpieczyciel, klient może dochodzić brakującej części bezpośrednio od wykonawcy – ale tylko wtedy, gdy tę różnicę udowodni.

Dlatego błędne byłoby założenie, że „skoro ubezpieczyciel tyle wyliczył, to więcej już nie można żądać”. Można, ale trzeba to wykazać. Z drugiej strony klient nie może żądać dowolnej dopłaty tylko dlatego, że nie zgadza się z decyzją ubezpieczyciela.

Czy odszkodowanie może obejmować wymianę całej podłogi

To zależy od stanu faktycznego. Jeżeli uszkodzony został niewielki fragment, a możliwa jest skuteczna miejscowa naprawa lub wymiana części paneli bez istotnej różnicy estetycznej i użytkowej, sąd może uznać, że wymiana całej podłogi byłaby nieekonomiczna.

Z drugiej strony, jeśli ten sam model paneli nie jest już dostępny, a częściowa wymiana spowoduje trwałą i widoczną różnicę albo nie da się technicznie usunąć pianki bez zniszczenia powierzchni, koszt pełniejszej naprawy może okazać się uzasadniony. W takich sprawach rozstrzygają konkretne dowody, a często również opinia biegłego.

Przy ocenie wysokości szkody znaczenie ma także art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym naprawienie szkody następuje, według wyboru poszkodowanego, przez przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, chyba że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo pociągałoby za sobą nadmierne trudności lub koszty.

Czy można odmówić zapłaty żądanej dopłaty

Można odmówić zapłaty kwoty nieudowodnionej albo zawyżonej, ale nie należy automatycznie odmawiać odpowiedzialności za samą szkodę, jeżeli jej powstanie jest bezsporne. Najbezpieczniejsze stanowisko to:

• uznać odpowiedzialność co do zasady, jeśli szkoda rzeczywiście powstała z Twojej winy lub w związku z usługą,
• zakwestionować wysokość roszczenia, jeśli klient nie wykazał realnych kosztów naprawy,
• zażądać przedstawienia kosztorysu, zdjęć, ofert lub opinii fachowca,
• powołać się na wycenę ubezpieczyciela jako dowód pomocniczy, ale nie jedyny możliwy punkt odniesienia.

Jeżeli klient wystąpi do sądu, będzie musiał udowodnić swoje żądanie. Sąd oceni materiał dowodowy zgodnie z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a gdy potrzebne będą wiadomości specjalne – może powołać biegłego na podstawie art. 278 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Warto też pamiętać, że przy roszczeniach pieniężnych w pozwie pobiera się opłatę stosunkową na zasadach wynikających z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W małych sporach koszt procesu bywa niewspółmierny do samej kwoty dopłaty, ale nie można zakładać z góry, że klient na pewno nie pozwie.

Jak praktycznie odpowiedzieć klientowi

Najlepiej zrobić to pisemnie lub mailowo. W odpowiedzi warto:

1. potwierdzić, że szkoda została zgłoszona do ubezpieczyciela,
2. wskazać, jaka kwota została już wypłacona i z czego wynika ewentualny udział własny lub franczyza po Twojej stronie,
3. zażądać szczegółowego uzasadnienia dopłaty, jeżeli klient żąda więcej,
4. poprosić o kosztorys, zdjęcia, wskazanie technologii naprawy i źródła wyliczeń,
5. zaproponować wspólne oględziny albo niezależną wycenę.

Takie stanowisko pokazuje, że nie uchylasz się od odpowiedzialności, lecz bronisz się przed nieudowodnionym zawyżeniem roszczenia.

Przedawnienie roszczenia

Termin przedawnienia zależy od podstawy odpowiedzialności. Jeżeli roszczenie wynika z umowy, co w przypadku usługi montażu zwykle jest najbardziej prawdopodobne, co do zasady zastosowanie ma art. 118 Kodeksu cywilnego, czyli termin 6 lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Jeżeli natomiast sprawa byłaby oceniana jako czyn niedozwolony, znaczenie ma art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego, który przewiduje co do zasady 3 lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie dłużej jednak niż 10 lat od zdarzenia.

To, który termin będzie właściwy, zależy od dokładnej podstawy prawnej roszczenia i okoliczności konkretnej sprawy.

FAQ

Czy klient musi przedstawić faktury za naprawę?

Nie zawsze. Może dochodzić odszkodowania także przed wykonaniem naprawy, ale musi wykazać realny i uzasadniony koszt przywrócenia stanu poprzedniego.

Czy wycena ubezpieczyciela wiąże klienta?

Nie. To ważny dowód, ale klient może próbować wykazać wyższą szkodę. Musi jednak udowodnić, że rzeczywiście taka szkoda istnieje.

Czy franczyza albo udział własny z polisy zwalnia mnie z dopłaty?

Nie wobec klienta. To element Twojej umowy z ubezpieczycielem. Poszkodowany może dochodzić pełnej, realnie wykazanej szkody bezpośrednio od sprawcy.

Czy mogę całkowicie odmówić zapłaty?

Możesz odmówić zapłaty kwoty nieudowodnionej lub zawyżonej. Jeżeli jednak sama szkoda jest bezsporna, rozsądniej jest kwestionować wysokość, a nie samą zasadę odpowiedzialności.

Kto płaci za biegłego w sądzie?

Zwykle strona wnioskująca o taki dowód wpłaca zaliczkę, a ostateczne rozliczenie kosztów następuje w orzeczeniu kończącym sprawę, zależnie od wyniku procesu.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji nie trzeba automatycznie godzić się na każdą kwotę wskazaną przez klienta. Poszkodowany ma prawo domagać się pełnego naprawienia szkody, ale tylko w granicach szkody rzeczywistej i należycie wykazanej. Możesz więc oprzeć swoje stanowisko na wycenie ubezpieczyciela, domagać się szczegółowego uzasadnienia dopłaty i odmawiać zapłaty kwoty, która nie ma pokrycia w dowodach. Jeżeli sprawa trafi do sądu, kluczowe będą dokumenty, kosztorysy i ewentualnie opinia biegłego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398