Zarysowanie samochodu na parkingu a wezwanie na policję i regres z OC

Zarysowanie samochodu na parkingu – od czego zacząć?

Drobne uszkodzenie auta na parkingu najczęściej jest traktowane jako kolizja lub szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu. Nie oznacza to jednak automatycznie, że kierowca, który odjechał z parkingu, „zbiegł z miejsca zdarzenia”. W praktyce trzeba oddzielić trzy kwestie: odpowiedzialność za samą szkodę, ewentualne wykroczenie drogowe oraz późniejsze roszczenie regresowe ubezpieczyciela.

Najważniejsze jest ustalenie, czy do zarysowania rzeczywiście doszło, czy można je powiązać z manewrem konkretnego kierowcy i czy kierowca miał świadomość kontaktu pojazdów. Inaczej ocenia się sytuację, w której kierowca uderzył w cudze auto, widział uszkodzenie i odjechał, a inaczej przypadek, gdy po zwróceniu uwagi przez osobę trzecią obejrzał samochody, nie stwierdził szkody i nie miał zamiaru ukrywać swoich danych.

Znaczenie ma także status parkingu. Wykroczenia z art. 86 Kodeksu wykroczeń dotyczą drogi publicznej, strefy zamieszkania albo strefy ruchu. Wiele parkingów przy sklepach i galeriach jest oznaczonych jako strefa ruchu, ale nie każdy prywatny plac ma taki status. Niezależnie od tego poszkodowany może dochodzić naprawienia szkody z OC sprawcy, jeżeli szkoda pozostaje w związku z ruchem pojazdu.

Obowiązki kierowcy po stłuczce albo zarysowaniu auta

Art. 44 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym nakłada na kierującego uczestniczącego w wypadku drogowym obowiązek zatrzymania pojazdu bez powodowania zagrożenia, przedsięwzięcia odpowiednich środków dla bezpieczeństwa ruchu, niezwłocznego usunięcia pojazdu, jeżeli nie ma zabitego lub rannego i auto tamuje ruch, oraz podania danych personalnych, danych właściciela lub posiadacza pojazdu i danych ubezpieczyciela OC na żądanie osoby uczestniczącej w zdarzeniu.

Jeżeli właściciel uszkodzonego samochodu jest obecny, najlepiej spisać wspólne oświadczenie, zrobić zdjęcia uszkodzeń, zanotować dane świadków i przekazać numer polisy OC. Jeżeli właściciela nie ma, rozsądnym minimum jest pozostawienie danych kontaktowych w sposób pozwalający na szybki kontakt oraz zgłoszenie sprawy administratorowi parkingu. Gdy szkoda jest widoczna, okoliczności są sporne albo istnieje ryzyko zarzutu ucieczki, bezpieczniej zawiadomić policję.

W opisanej sytuacji ważne jest, że parkingowy spisał numer rejestracyjny pojazdu, a kierowca rozmawiał z nim i obejrzał oba auta. Takie okoliczności mogą przemawiać przeciwko tezie, że kierowca chciał się ukryć lub uniemożliwić ustalenie swojej tożsamości. Nie przesądza to jednak automatycznie o braku odpowiedzialności za szkodę albo wykroczenie.

Co powiedzieć na policji po wezwaniu?

Na przesłuchaniu należy mówić konkretnie i zgodnie z rzeczywistym przebiegiem zdarzenia. Jeżeli kierowca nie poczuł uderzenia, nie słyszał kontaktu pojazdów i po obejrzeniu aut nie zauważył zarysowania, powinien to jasno powiedzieć. Warto opisać, kto zwrócił uwagę na możliwość zarysowania, jakie samochody zostały obejrzane, czy były widoczne świeże uszkodzenia oraz czy ktoś żądał podania danych.

Nie należy mówić, że „odjechałem, bo uznałem, że nic się nie stało”, jeżeli jednocześnie kierowca widział świeżą szkodę i wiedział, że poszkodowany nie ma jego danych. Taka wypowiedź może zostać potraktowana jako przyznanie, że kierowca miał świadomość zdarzenia, a mimo to opuścił miejsce. Lepiej trzymać się faktów: co kierowca zauważył, czego nie zauważył, co sprawdził i dlaczego nie miał zamiaru uniknąć odpowiedzialności.

Jeżeli policja proponuje mandat, kierowca może go przyjąć albo odmówić przyjęcia. Odmowa zwykle oznacza skierowanie sprawy do sądu. Przy wykroczeniu z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń sąd może orzec grzywnę, a w sprawach objętych podwyższonym limitem z art. 24 § 1a Kodeksu wykroczeń jej górna granica może wynosić do 30 000 zł. Przy art. 97 Kodeksu wykroczeń za naruszenie innych przepisów Prawa o ruchu drogowym grzywna wynosi do 3000 zł albo może zostać wymierzona kara nagany.

Czy odjazd z miejsca zdarzenia zawsze oznacza ucieczkę?

Nie. Dla regresu z OC najważniejsze jest pojęcie „zbiegnięcia z miejsca zdarzenia” z art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Orzecznictwo przyjmuje, że chodzi o zachowanie ukierunkowane na uniknięcie odpowiedzialności, utrudnienie ustalenia tożsamości kierowcy, okoliczności zdarzenia albo stanu trzeźwości. Sam fakt oddalenia się z parkingu nie powinien być automatycznie utożsamiany ze zbiegnięciem, jeżeli kierowca nie miał świadomości szkody albo nie działał w celu uniknięcia odpowiedzialności.

W praktyce o ocenie sprawy decydują dowody: nagrania monitoringu, zeznania świadków, zdjęcia uszkodzeń, ślady na pojazdach, rozmowa z parkingowym, zachowanie kierowcy po zwróceniu mu uwagi oraz to, czy pozostawił lub umożliwił ustalenie swoich danych. Jeżeli świadek widział kontakt pojazdów, ale kierowca po rozmowie obejrzał auta i nie stwierdził szkody, nie jest to ta sama sytuacja co świadoma ucieczka po widocznym uszkodzeniu.

Kiedy ubezpieczyciel może żądać regresu z OC?

Regres z OC jest wyjątkiem od zasady, że szkodę komunikacyjną naprawia ubezpieczyciel sprawcy. Zgodnie z art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zakład ubezpieczeń, a w określonych przypadkach także Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, może dochodzić od kierującego zwrotu wypłaconego odszkodowania, jeżeli kierujący wyrządził szkodę umyślnie, był po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, był po użyciu środków odurzających, wszedł w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa, nie miał wymaganych uprawnień albo zbiegł z miejsca zdarzenia.

Jeżeli ubezpieczyciel wypłaci poszkodowanemu odszkodowanie za zarysowany samochód, może następnie wysłać do kierowcy wezwanie do zapłaty. W takiej sytuacji nie należy ograniczać się do krótkiej odmowy. Trzeba zażądać dokumentów: zgłoszenia szkody, kalkulacji naprawy, zdjęć, informacji o podstawie wypłaty, potwierdzenia wypłaty odszkodowania oraz uzasadnienia, dlaczego ubezpieczyciel uznaje zachowanie kierowcy za zbiegnięcie z miejsca zdarzenia.

Sąd Najwyższy w uchwale z 28 marca 2019 r., III CZP 95/18, wskazał, że roszczenie regresowe ubezpieczyciela powstaje z chwilą wypłaty odszkodowania i podlega ocenie według stanu prawnego obowiązującego w chwili tej wypłaty. W praktyce oznacza to, że w sprawach regresowych liczy się nie tylko samo zdarzenie na parkingu, lecz także to, kiedy i na jakiej podstawie ubezpieczyciel wypłacił świadczenie.

Jak bronić się przed zarzutem ucieczki i regresem?

Obrona powinna koncentrować się na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, trzeba wykazać, że kierowca nie zbiegł z miejsca zdarzenia w rozumieniu art. 43 ustawy, bo nie miał świadomości szkody albo nie działał z zamiarem uniknięcia odpowiedzialności. Po drugie, należy sprawdzić wysokość szkody i zasadność wypłaty. Drobna rysa może uzasadniać koszt lakierowania elementu, ale ubezpieczyciel powinien wykazać, że wypłacona kwota pozostaje w związku ze zdarzeniem.

Przydatne mogą być zdjęcia własnego auta wykonane po zdarzeniu, korespondencja z parkingiem, dane świadków, zapis monitoringu, notatka z rozmowy z parkingowym oraz dokumenty z policji. Jeżeli kierowca otrzymał już wezwanie do zapłaty od ubezpieczyciela, warto odpowiedzieć pisemnie, zakwestionować przesłankę zbiegnięcia i zażądać pełnej dokumentacji likwidacyjnej. Milczenie może utrudnić późniejszą obronę.

Co zrobić, gdy poszkodowany zgłosi szkodę z OC?

Jeżeli poszkodowany zgłosi szkodę z OC sprawcy, ubezpieczyciel zwykle poprosi kierowcę o opis zdarzenia. W odpowiedzi trzeba unikać domysłów i wskazać tylko to, co kierowca pamięta. Można podkreślić brak świadomości kontaktu pojazdów, brak widocznych uszkodzeń po oględzinach, obecność osoby trzeciej, która spisała dane, oraz brak zamiaru ukrywania tożsamości.

Nie należy automatycznie kwestionować każdej wypłaty. Jeżeli szkoda rzeczywiście powstała, OC co do zasady służy właśnie temu, aby naprawić szkodę poszkodowanego. Spór z ubezpieczycielem dotyczy wtedy przede wszystkim tego, czy zachodzi szczególna podstawa regresu, a nie tego, czy poszkodowany w ogóle mógł otrzymać odszkodowanie.

FAQ

Źródła

• Art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK – Internetowy System Aktów Prawnych.
• Art. 44 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – Internetowy System Aktów Prawnych.
• Art. 24, art. 86 i art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń – Internetowy System Aktów Prawnych.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 28 marca 2019 r., III CZP 95/18 – Sąd Najwyższy.