Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawa i obowiązki ojczyma

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 07.08.2013

Mój pierwszy mąż zmarł, z tego małżeństwa mam niepełnoletnią córkę. Wyszłam ponownie za mąż. Jakie prawa i obowiązki wobec pasierbicy ma ojczym? Komu w razie mojej śmierci przysługiwałoby prawo do opieki nad córką? Czy mąż może odbierać córkę z przedszkola, pytać o wyniki w nauce, otrzymywać informacje ze szpitala?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Prawa i obowiązki ojczyma

Pasierbica i ojczym w świetle prawa podatkowego

Pani córka z pierwszego małżeństwa jest pasierbicą dla Pani obecnego męża, a obecny małżonek – ojczymem dziecka. W świetle prawa podatkowego pasierbica i ojczym to osoby, które ustawodawca zalicza do kręgu najbliższej rodziny, zwalniając w całości od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia i darowizny pomiędzy tymi osobami lub po tych osobach niezależnie od wartości (art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy pomiędzy pasierbicą a ojczymem istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji?

Pomiędzy pasierbem a ojczymem czy macochą istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji. Jak stanowi przepis art. 144 § 1-2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm. – dalej K.r.o.):

„§ 1. Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką.

§ 2. Mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, niebędącej matką dziecka”.

 

Od realizacji powyższego obowiązku każda z osób może się uchylić, powołując się na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego.

Wskazanie ojczyma jak osobę upoważnioną do uzyskiwania informacji dotyczących pasierbicy

Pani obecny mąż może nadać dziecku swoje nazwisko bez konieczności jego przysposobienia (adopcji), pod warunkiem jednak, że nie nosi ono nazwiska swego ojca (co zapewne nie dotyczy Pani przypadku). To znacznie ułatwiłoby wszelkie działania urzędowe, w szkole, w placówkach opieki medycznej, zasięganie informacji o postępach w nauce, o stanie zdrowia, odbieranie dziecka ze szkoły, przedszkola. Nawet jeśli nadanie dziecku nazwiska nie nastąpi z różnych względów, które mogą być tego uzasadnieniem, w tym z powodu przeszkód natury prawnej, może Pani wskazać w powyższych instytucjach swego męża (ojczyma dziecka) jako osobę upoważnioną do uzyskiwania takich informacji. Dopóki córka jest małoletnia, to Pani decyduje w jej imieniu, wypełniając np. w szpitalu czy innych placówkach medycznych stosowne formularze. Szczegółowe regulacje dotyczące osób uprawnionych do zasięgania wiadomości o nauce itd. mogą wynikać ze statutu szkoły, regulaminów, dlatego w tym zakresie proszę o indywidualne zasięgnięcie informacji i ewentualnie pozyskanie treści tych dokumentów.

Czy ojczym po śmierci rodzica może zostać opiekunem prawnym pasierbicy?

Tylko Pani jest rodzicem i przedstawicielem ustawowym córki, wyłącznie mogącym ją reprezentować przy zawieraniu czynności prawnych, np. umów czy też w toku procesów sądowych, dopóki nie osiągnie pełnoletniości. Wobec śmierci drugiego z rodziców pełnia władzy rodzicielskiej przysługuje tylko Pani (por. art. 94 § 1 K.r.o.). Ojczym, choć jest bez wątpienia w kręgu najbliższej rodziny i uczestniczy w codziennym wychowaniu małoletniego dziecka, nie posiada statusu jego przedstawiciela ustawowego. Gdyby nastąpiła Pani śmierć, to córka dziedziczy na podstawie ustawy, czyli bez konieczności sporządzania testamentu, pozostawiony przez Panią spadek wspólnie z mężem, każdy z nich w udziale 1/2 całości spadku (art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego). W takiej sytuacji, jeśli córka nie zostanie wcześniej zaadoptowana przez ojczyma, powstanie problem ustanowienia opieki nad nią, jako osobą małoletnią. W tym celu konieczne jest wydanie postanowienia przez sąd opiekuńczy (rodzinny), który oczywiście może ustanowić opiekunem prawnym ojczyma. Byłoby to działanie racjonalne, skoro jest on dla córki aktualnie drugą najbliższą osobą, i tak zapewne by się stało w razie Pani śmierci.

 

W myśl przepisu art. 149 § 1 K.r.o. opiekunem powinna być ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matkę. Z oczywistych względów nie będzie to możliwe wobec śmierci jedynego rodzica, dlatego zgodnie z art. 149 § 2 K.r.o. opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych bliskich osób pozostającego pod opieką albo jego rodziców.

Kiedy ojczym nie może nadać nazwiska pasierbicy?

Problematykę zmiany nazwiska dziecka reguluje art. 90 K.r.o. Procedura ta stosowana jest właśnie w przypadku, kiedy matka dziecka wychodzi za mąż za mężczyznę, który nie jest ojcem dziecka, przynajmniej w świetle prawa. Zmiana nazwiska następuje poprzez wspólne i zgodne złożenie przez małżonków oświadczeń przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że dziecko będzie nosić takie samo nazwisko, jakie noszą lub będą nosić ich wspólne dzieci. Jeśli dziecko ukończyło już 13 lat, do zmiany nazwiska wymagana jest jego zgoda. Jak wskazałam wyżej, jeśli w akcie urodzenia dziecka jest wpisany jego rzeczywisty zmarły już ojciec i dziecko nosi jego nazwisko, ojczym nie może już nadać dziecku swego nazwiska.

 

Mogą Państwo również rozważyć przysposobienie córki przez Pani męża. Dokonuje się ono na skutek określonego postępowania adopcyjnego, uwieńczonego złożeniem wniosku o przysposobienie do sądu opiekuńczego (rodzinnego). Do adopcji córki przez ojczyma potrzebna jest Pani zgoda. Adopcja będzie również możliwa także po ewentualnej Pani śmierci (art. 1211 K.r.o.), dopóki dziecko nie ukończy 18 roku życia w chwili składania wniosku o przysposobienie (art. 114 K.r.o.).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (2):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 minus 0 =

20.12.2014

Drobne sprostowania co do braku możliwości występowania w charakterze przedstawiciela ustawowego dziecka małżonka.
W praktyce jest to bardzo łatwe do zrealizowania: należy występować jako pełnomocnik matki działającej w charakterze przedstawiciela ustawowego. Mąż może być pełnomocnikiem swojej żony (również procesowym).
Ja to właśnie tak w praktyce załatwiam (w sprawach o alimenty i związanych np. z postępowaniem spadkowym po dziadkach dzieci).

doświadczony

11.11.2013

troche chore takie prawo. ktos wychowuje i placi na dziecko kogos innego, a nie ma zadnych praw. kiedy to sie zmieni. czasem ojczym lub macocha sa lepsi niz biologiczny ojciec, matka

lumik

»Podobne materiały

Wysokość wynagrodzenia w okresie wypowiedzenia

Otrzymałem od pracodawcy wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia (zwolniony z obowiązku wykonywania pracy). Było to 17 października 2017 r. Okres wypowiedzenia upływa 31 stycznia br. Będąc na wypowiedzeniu, otrzymuję wynagrodzenie jak za urlop wypoczynkowy. Okres wypowied

 

Alimenty dla pasierba

Czy mam obowiązek płacić alimenty pasierbowi (27 lat)? Pasierb jest chory na schizofrenię. Nie mieszka ze mną od 8 lat. Pasierb nie został przeze mnie adoptowany. Mój mąż, a jego ojciec nie żyje.  

 

Wniosek do sądu opiekuńczego

Mam małoletnią córkę (6 lat), która odziedziczyła po ojcu część mieszkania (mamy podział po 1/2). Sprawa spadkowa została już przeprowadzona. Jest to mieszkanie własnościowe z księgą wieczystą. Chciałabym sprzedać mieszkanie i kupić dom. Wyczytałam w Internecie, że muszę wystąpić do sądu z wnioskiem

 

Zawiadomienie do prokuratury o próbie wyłudzenia pieniędzy

Czy mogę złożyć zawiadomienie do prokuratury o próbie wyłudzenia pieniędzy? W spawie sądowej powód przegrał na rzecz pozwanego (mnie). Jaka byłaby podstawa prawna do złożenia wniosku? Czego się mogę spodziewać?

 

Spółka wodna – niesłuszne wezwanie do zapłaty składki

Jestem właścicielką działki i domu na niej wybudowanego. W zeszłym roku otrzymałam nakaz zapłaty składki konserwacyjnej na rzecz spółki wodnej. Co mam zrobić, gdy nakaz znów przyjdzie, skoro kilka lat temu zlikwidowano rowy melioracyjne i odtąd moja działka jest regularnie zalewana? Zwracałam się w

 

Jak mogę odzyskać dokumenty z uczelni?

W jaki sposób mogę odzyskać dokumenty z uczelni tj. świadectwo maturalne, indeks, oraz kartę przebiegu studiów? Jedyny dokument, jaki mam, to legitymacja studenta z numerem albumu. Studia przerwałam 9 lat temu, będąc na drugim roku. Powodem rezygnacji był wyjazd do Kanady, nie korzystałam z urlopu d

 

Wykupienie od wspólnoty mieszkaniowej lokalu użytkowego

Jestem nabywcą lokalu użytkowego w budynku wspólnoty mieszkaniowej od 2004 r. Użytek znajduje się w piwnicy i stanowi część wspólną nieruchomości. Rok po najęciu pomieszczenia na mocy porozumienia ze wspólnotą dokonałem remontu – dowodem obecnie jest jedynie protokół zdawczy (nie mam faktur it

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »