Zwolnienie ADR na podstawie ilości, przewożenie opakowań pod ciśnieniem

„Transportujący odpady” w BDO

Wskazać należy, że ilekroć wytwórca wytworzonych przez siebie (swój zakład) odpadów transportuje te odpady, to niezależnie od ich rodzaju i ilości nie musi być on wpisany do rejestru BDO w dziale VII – „transportujący odpady”. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 2 pkt 4 ustawy o odpadach nie podlega wpisowi do rejestru ten, kto transportuje wytworzone przez siebie odpady. Dotyczy to wszystkich odpadów, także niebezpiecznych.

Natomiast każdy, kto transportuje odpady, nawet wytworzone przez siebie, ma obowiązek zapewnienia, aby ich transport nie zagrażał środowisku, spełniał wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, zaś w przypadku odpadów niebezpiecznych ma obowiązek (w zależności od ich właściwości i ilości) stosować się do wymagań ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, a w niektórych przypadkach dodatkowo trzeba uwzględnić przepisy ADR, RID, ADN.

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów

Kwestia ilości odpadów nie ma wpływu na obowiązki związane z ich transportem, a ma wyłącznie znaczenie dla ustalenia, czy istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na ich wytwarzanie, uregulowanego w art. 180a ustawy Prawo ochrony środowiska, który stanowi:

„Pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane do wytwarzania odpadów:

1) o masie powyżej 1 Mg rocznie – w przypadku odpadów niebezpiecznych lub

2) o masie powyżej 5000 Mg rocznie – w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne”.

Jeżeli zaś będą Państwo dokonywać transportu odpadów wytworzonych przez inne podmioty, to wówczas trzeba dokonać wpisu w rejestrze BDO w dziale VII – transportujący odpady.

Puszki po aerozolach jako odpady niebezpieczne

Niestety, w doktrynie wskazuje się, że wszelkie pojemniki i puszki pod ciśnieniem, np. właśnie puszki po aerozolach, są odpadami niebezpiecznymi (mogą się rozszczelnić, zanieczyścić glebę, a po nagrzaniu nawet wybuchnąć). Nie ma zaś fizycznej możliwości tak opróżnić opakowania po aerozolu, aby nie było żadnych pozostałości. Stąd ich kwalifikacja do odpadów niebezpiecznych, tj. kod odpadu 15 01 10.

Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych jest niezwykle wymagająca dla transportujących towary niebezpieczne. Wymagany jest wyszkolony doradca ds. bezpieczeństwa, a środki transportu do ich przewozu muszą być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR, RID lub ADN (trzeba np. posiadać świadectwo dopuszczenia pojazdu ADR wystawiane przez okręgową stację kontroli pojazdów). Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza ustawę lub umowy międzynarodowej podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10 000 zł.

Wyłączenie ADR na podstawie ilości przewożonych towarów niebezpiecznych

Z powodu ww. przepisów zdecydowana większość firm i podmiotów zleca transport odpadów wyspecjalizowanym firmom, które posiadają wpis do rejestru BDO w dziale VII – „transportujący odpady”.

ADR wskazuje jednak, że nie stosuje się go do przewozu towarów wykonywanego przez przedsiębiorstwa w przypadkach, gdy ma on charakter pomocniczy wobec ich zasadniczej działalności, np. dostaw na teren budów, zwrotów z terenów budów oraz dostaw lub zwrotów w związku z przeglądami, naprawami i konserwacją urządzeń, w ilościach nie większych niż 450 litrów na opakowanie i w ramach maksymalnych ilości podanych pod 1.1.3.6. Należy zastosować środki zapobiegające uwolnieniu się zawartości opakowań w normalnych warunkach przewozu. Niniejsze wyłączenie nie ma zastosowania do klasy 7.

„1.1.3.6 Wyłączenia dotyczące ilości przewożonych w jednostce transportowej

1.1.3.6.1 W rozumieniu niniejszego podrozdziału, towary niebezpieczne zaliczone są do kategorii transportowych 0, 1, 2, 3 lub 4, zgodnie ze wskazaniem w kolumnie (15) tabeli A w dziale 3.2. Próżne, nieoczyszczone opakowania, które zawierały materiały należące do kategorii transportowej »0«, zaliczone są również do kategorii transportowej »0«. Próżne, nieoczyszczone opakowania, które zawierały materiały należące do kategorii transportowej innej niż »0«, zaliczone są do kategorii transportowej »4«.

1.1.3.6.2 Jeżeli ilość towarów niebezpiecznych przewożonych w jednostce transportowej nie przekracza ilości podanych w kolumnie (3) tabeli 1.1.3.6.3 dla danej kategorii transportowej (w przypadku, gdy towary niebezpieczne przewożone w jednostce transportowej należą do tej samej kategorii transportowej) lub ilość ta nie przekracza ilości obliczonej zgodnie z 1.1.3.6.4 (w przypadku, gdy towary niebezpieczne przewożone w jednostce transportowej należą do różnych kategorii transportowych), to towary te mogą być przewożone w sztukach przesyłki w jednej jednostce transportowej bez stosowania następujących przepisów:

• działu 1.10, z wyjątkiem materiałów i przedmiotów klasy 1, podklasy 1.4, o numerach UN: 0104, 0237, 0255, 0267, 0289, 0361, 0365, 0366, 0440, 0441, 0455, 0456 i 0500;
• działu 5.3;
• rozdziału 5.4.3;
• działu 7.2, z wyjątkiem: V5 i V8 z rozdziału 7.2.4;
• CV1 z rozdziału 7.5.11;
• części 8, z wyjątkiem: 8.1.2.1(a), 8.1.4.2 do 8.1.4.5, 8.2.3, 8.3.3, 8.3.4, 8.3.5, działu 8.4, S1(3) i (6), S2(1), S4, S14 do S21 oraz S24 z działu 8.5;
• części 9.

1.1.3.6.3 Jeżeli towary niebezpieczne przewożone w jednostce transportowej należą do tej samej kategorii transportowej, to ich maksymalna ilość całkowita przypadająca na jednostkę transportową wskazana jest w kolumnie (3) poniższej tabeli.

W przypadku numerów: UN 0081, 0082, 0084, 0241, 0331, 0332, 0482, 1005 i 1017, maksymalna ilość całkowita na jednostkę transportową wynosi 50 kg.

Określenie „maksymalna ilość całkowita na jednostkę transportową”, użyte w powyższej tabeli, oznacza:

• odnośnie do przedmiotów, masę brutto w kilogramach (odnośnie do przedmiotów klasy 1, masę netto materiału wybuchowego w kilogramach; odnośnie do towarów niebezpiecznych umieszczonych w maszynach lub wyposażeniu określonym w niniejszym Aneksie, całkowitą ilość towarów niebezpiecznych określonych odpowiednio w kilogramach lub w litrach);
• odnośnie do materiałów stałych, gazów skroplonych, gazów schłodzonych skroplonych oraz gazów rozpuszczonych, masę netto w kilogramach;
• odnośnie do materiałów ciekłych i gazów sprężonych, pojemność nominalną naczyń (patrz definicja podana pod 1.2.1) w litrach.

1.1.3.6.4 Jeżeli w tej samej jednostce transportowej przewożone są towary niebezpieczne należące do różnych kategorii transportowych, to suma:

• ilości materiałów i przedmiotów należących do kategorii transportowej »1« pomnożona przez 50;
• ilości materiałów i przedmiotów należących do kategorii transportowej »1«, o których mowa w przypisie »a« do tabeli podanej pod 1.1.3.6.3, pomnożona przez 20;
• ilości materiałów i przedmiotów należących do kategorii transportowej »2« pomnożona przez 3; oraz
• ilości materiałów i przedmiotów należących do kategorii transportowej »3«;
  nie powinna przekraczać wartości 1000.

1.1.3.6.5 Na użytek niniejszego podrozdziału nie powinny być brane pod uwagę towary niebezpieczne wyłączone zgodnie z przepisami podanymi pod 1.1.3.2 do 1.1.3.5. (…)”
[Załącznik A. Przepisy ogólne i przepisy dotyczące materiałów i przedmiotów niebezpiecznych]

Opinia Ministerstwa Środowiska lub wojewódzkiego inspektora transportu drogowego

Można zaryzykować, opierając się na tymże zwolnieniu i respektując wymagania wskazanie w 1.3.6., ale ciężar dowodu, że zwolnienie zastosowano prawidłowo, spoczywa na Państwu. Żaden prawnik tego nie przesądzi, bo nie ma mocy władczej, a jedynie doradczą i opiniodawczą. Decyzję musiałby podjąć Dyrektor (organ zarządzający nadleśnictwem) po zasięgnięciu opinii Ministra Środowiska albo przynajmniej wojewódzkiego inspektora transportu drogowego, który zapewne odpowiedziałby szybciej i który nakłada zresztą kary za naruszenie transportu, więc ocenia stosowanie ustawy zw. z transportem. Natomiast nawet gdy to dopuści, lub Państwo tak zaryzykujecie na ww. podstawie z ADR, to i tak trzeba spełnić wymagania z 1.3.6 ADR.

Podsumowując: Jeśli przekraczają Państwo ilości, musicie prowadzić ewidencję odpadów. Jednak wytwórca odpadów może sam przewieźć te wytworzone przez siebie do miejsca, które zajmie się ich dalszym zagospodarowaniem, i wtedy nie jest mu potrzebny wpis do rejestru BDO, ale tylko w dziale VII – „transportujący odpady”. Nie ma to wpływu na obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów.

Nie ulega wątpliwości, że przewóz odpadów własnych musi być bezpieczny dla środowiska i ludzi – zgodnie z wytycznymi dla transportu odpadów. Szczegółowe wymagania odnaleźć można w kolejnych rozporządzeniach Ministra Środowiska i dokumentach regulujących wywóz odpadów. Mało która firma decyduje się na transport własnych odpadów z uwagi na zbyt duże wymogi w tym zakresie, zbyt niejasne regulacje prawne, i zbyt duże kary za naruszenia. Dlatego zalecam wystąpić do MŚ i do wojewódzkiego inspektora.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - Dz.U. 2013 poz. 21