Sprzedaż olejów i akumulatorów a BDO

Kiedy sklep z olejami i akumulatorami musi mieć wpis do BDO?

Podstawowym przepisem jest art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z art. 50 ust. 2 tej ustawy podmiot, który prowadzi działalność objętą wpisem na wniosek, powinien uzyskać wpis do rejestru przed rozpoczęciem tej działalności. Z kolei art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach stanowi, że działalność w tym zakresie może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru.

W praktyce przy sklepie motoryzacyjnym trzeba sprawdzić kilka niezależnych podstaw wpisu. Obowiązek może powstać nie dlatego, że przedsiębiorca ma sklep, lecz dlatego, że wykonuje konkretną czynność wskazaną w ustawie.

Pomocniczo można skorzystać z ankiety BDO udostępnionej przez administrację publiczną: ankieta BDO. Wynik ankiety nie zastępuje jednak analizy przepisów, zwłaszcza gdy działalność obejmuje import, konfekcjonowanie albo przyjmowanie zużytych produktów od klientów.

Sprzedaż akumulatorów a BDO

Jeżeli przedsiębiorca kupuje akumulatory od polskiego dostawcy, który wcześniej wprowadził je do obrotu w Polsce, i następnie sprzedaje je klientom detalicznym, to sam fakt sprzedaży detalicznej nie oznacza jeszcze statusu wprowadzającego baterie lub akumulatory. Obowiązek wpisu do BDO powstaje natomiast, gdy przedsiębiorca jest wprowadzającym baterie lub akumulatory w rozumieniu art. 6 pkt 22 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, czyli wykonuje działalność polegającą na wprowadzaniu do obrotu baterii lub akumulatorów.

Kluczowe znaczenie ma art. 6 pkt 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, który wiąże wprowadzenie do obrotu z udostępnieniem baterii lub akumulatorów po raz pierwszy na terytorium kraju. W praktyce będzie to dotyczyć m.in. importu, wewnątrzwspólnotowego nabycia albo sprzedaży akumulatorów sprowadzonych do Polski na własny rachunek.

Wpis do BDO dla wprowadzających baterie lub akumulatory wynika z art. 50 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach. Przedsiębiorca powinien uzyskać wpis przed dokonaniem pierwszego wprowadzenia do obrotu baterii lub akumulatorów na terytorium kraju.

Przyjmowanie zużytych akumulatorów od klientów

Przy sprzedaży akumulatorów kwasowo-ołowiowych szczególne znaczenie ma art. 55 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach. Sprzedawca detaliczny baterii samochodowych kwasowo-ołowiowych, akumulatorów samochodowych kwasowo-ołowiowych, baterii przemysłowych kwasowo-ołowiowych lub akumulatorów przemysłowych kwasowo-ołowiowych ma obowiązek przyjąć od kupującego zużyty odpowiedni akumulator lub baterię.

Jeżeli kupujący nie przekazuje zużytego akumulatora przy zakupie nowego, sprzedawca pobiera opłatę depozytową w wysokości 30 zł. Obowiązek pobrania tej opłaty wynika z art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach. Zwrot opłaty następuje, jeżeli kupujący przekaże zużyty akumulator w terminie określonym w art. 56 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach.

Przyjmowanie zużytych akumulatorów w takim zakresie jest zasadniczo traktowane jako nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów. Art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów. Art. 51 ust. 2 pkt 3 tej ustawy przewiduje natomiast, że taki podmiot nie podlega wpisowi do rejestru BDO z samego tytułu nieprofesjonalnego zbierania.

Nie oznacza to jednak, że można dowolnie magazynować zużyte akumulatory. Sprzedawca powinien zapewnić bezpieczne miejsce czasowego gromadzenia, uniemożliwić wycieki elektrolitu, przekazywać odpady podmiotowi uprawnionemu oraz zachować dokumenty potwierdzające odbiór. Jeżeli zakres działalności wykracza poza przyjmowanie akumulatorów w ramach obowiązków sprzedawcy, trzeba ponownie ocenić, czy nie powstaje obowiązek zezwolenia, ewidencji albo wpisu do BDO.

Konfekcjonowanie oleju do beczek i kanistrów

W opisanej działalności szczególnie ważne jest konfekcjonowanie oleju z pojemników 1000-litrowych do beczek 200-litrowych oraz pojemników 30- i 20-litrowych. Jeżeli przedsiębiorca pakuje olej do opakowań i oferuje go dalej na rynku, może być wprowadzającym produkty w opakowaniach w rozumieniu art. 8 pkt 23 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Wprowadzający produkty w opakowaniach podlega wpisowi do BDO na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Z tego tytułu powstają także obowiązki opakowaniowe, w tym rozliczanie masy opakowań, zapewnienie wymaganych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych albo współpraca z organizacją odzysku opakowań, a także składanie rocznych sprawozdań w BDO.

Jeżeli pojemniki, do których przelewany jest olej, są opakowaniami wielokrotnego użytku pozostającymi w obrocie jako opakowania, sytuację należy oceniać inaczej niż wtedy, gdy są to odpady opakowaniowe. Gdy przedsiębiorca wykorzystuje odpady pojemników do ponownego użycia, może dojść do przetwarzania odpadów, a to wymaga odrębnej analizy pod kątem art. 41 i art. 45 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Przy olejach trzeba też odróżnić sprzedaż oleju od przyjmowania oleju przepracowanego. Jeżeli sklep tylko sprzedaje olej, a nie przyjmuje zużytego oleju od klientów i nie prowadzi serwisu, zwykle nie staje się z tego powodu wytwórcą odpadu w postaci oleju odpadowego. Jeżeli jednak przedsiębiorca wykonuje wymiany oleju, powstają odpady niebezpieczne, które co do zasady wymagają ewidencji i mogą powodować obowiązek wpisu do BDO na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Import olejów, smarów, baterii i akumulatorów

Jeżeli oleje, smary, baterie lub akumulatory są kupowane od polskiego dostawcy, który wcześniej wprowadził je na rynek krajowy, obowiązki pierwszego wprowadzającego zasadniczo obciążają tego dostawcę lub wcześniejszy podmiot w łańcuchu. Jeżeli jednak przedsiębiorca sprowadza te towary z zagranicy, w tym z innego państwa Unii Europejskiej, może stać się pierwszym wprowadzającym na terytorium kraju.

W przypadku baterii i akumulatorów obowiązek rejestracji wynika z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W przypadku olejów i smarów trzeba sprawdzić ustawę z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, ponieważ obejmuje ona określone produkty, w tym wybrane oleje i preparaty smarowe.

Podobne ustalenia są potrzebne w innych działalnościach produkcyjnych i handlowych, w których produkt, opakowanie albo odpad decydują o obowiązkach administracyjnych. Przykładowo problem produkcja a wymogi pokazuje, że formalne obowiązki zależą od konkretnego sposobu prowadzenia działalności.

Czy umowa z firmą odbierającą odpady zwalnia z BDO?

Nie zawsze. Umowa z firmą zbierającą lub przetwarzającą odpady jest potrzebna do legalnego przekazywania odpadów, ale nie zastępuje wpisu do rejestru BDO, jeżeli wpis jest wymagany przez art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Innymi słowy: odbiorca odpadów może przejąć fizycznie odpad, ale nie przejmuje automatycznie statusu wprowadzającego produkt, wprowadzającego produkt w opakowaniu ani wytwórcy odpadów zobowiązanego do ewidencji.

Jeżeli przedsiębiorca ma obowiązek prowadzić ewidencję odpadów, dokumentowanie przekazania odpadów odbywa się w BDO, w szczególności przez kartę przekazania odpadów. Zwolnienia z ewidencji wynikają z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz z rozporządzeń wykonawczych określających rodzaje i ilości odpadów objęte zwolnieniem. Trzeba je badać konkretnie, według kodów odpadów i ilości.

Jakie obowiązki praktyczne powinien sprawdzić przedsiębiorca?

Przedsiębiorca prowadzący sklep z olejami i akumulatorami powinien ustalić przede wszystkim:

• czy oleje, smary, baterie albo akumulatory są kupowane w Polsce, czy sprowadzane z zagranicy,
• czy olej jest sprzedawany w oryginalnych opakowaniach, czy przelewany do innych opakowań,
• czy opakowania używane do konfekcjonowania są nowymi opakowaniami, opakowaniami wielokrotnego użytku, czy odpadami,
• czy sklep przyjmuje tylko zużyte akumulatory w ramach obowiązków sprzedawcy, czy prowadzi szersze zbieranie odpadów,
• czy działalność obejmuje serwis, wymianę oleju, naprawy albo inne czynności powodujące powstawanie odpadów niebezpiecznych,
• czy powstaje obowiązek rocznego sprawozdania w BDO, w szczególności do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.

W razie wątpliwości warto uzyskać pisemne stanowisko właściwego urzędu marszałkowskiego albo przygotować wewnętrzną analizę obowiązków BDO. Ma to znaczenie dowodowe przy kontroli, zwłaszcza gdy działalność łączy handel, konfekcjonowanie i przyjmowanie odpadów.

Konsekwencje braku wpisu do BDO

Prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do BDO może skutkować administracyjną karą pieniężną. Art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach przewiduje kary za naruszenia obowiązków związanych z rejestrem, ewidencją i sprawozdawczością. Zgodnie z art. 194 ust. 3 tej ustawy administracyjna kara pieniężna może wynosić od 5000 zł do 1 000 000 zł, zależnie od rodzaju naruszenia.

Ryzyko nie ogranicza się do samej kary za brak wpisu. Problemy mogą dotyczyć także braku ewidencji, braku sprawozdań, nieprawidłowego przekazywania odpadów, nieprawidłowego rozliczenia opakowań lub opłaty produktowej. Dlatego przy działalności motoryzacyjnej najbezpieczniej ocenić wszystkie obowiązki środowiskowe przed rozpoczęciem sprzedaży albo zmianą modelu działalności.

FAQ

Źródła

• art. 45, art. 50, art. 51, art. 66, art. 194 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
• art. 6 pkt 22 i 24, art. 18, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach
• art. 8 pkt 23 oraz przepisy dotyczące obowiązków wprowadzających produkty w opakowaniach ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
• ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej