Sprzedaż auta po leasingu a podatek w 2026 r.

Wykup samochodu z leasingu po zmianach Polskiego Ładu

Od 1 stycznia 2022 r. zmieniły się zasady opodatkowania sprzedaży rzeczy ruchomych, w tym samochodów osobowych, które były wykorzystywane w działalności gospodarczej na podstawie leasingu operacyjnego, a następnie zostały wykupione przez korzystającego. Kluczowe znaczenie mają obecnie art. 10 ust. 2 pkt 4 oraz art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli auto ma zmienić użytkownika jeszcze w trakcie umowy, osobno omawiamy sprzedaż samochodu w leasingu – cesję i wykup.

Z art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT wynika, że przychodem z działalności gospodarczej jest przychód z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych wykorzystywanych w działalności na podstawie umowy leasingu, o której mowa w art. 23b ust. 1 ustawy o PIT, jeżeli po zakończeniu tej umowy finansujący przeniósł własność tej rzeczy na korzystającego.

Natomiast art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT wyłącza w takiej sytuacji zastosowanie zwykłej zasady z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT, czyli sprzedaży rzeczy prywatnej po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca nabycia. W praktyce oznacza to, że przy autach wykupionych po 31 grudnia 2021 r. nie wystarczy już odczekać 6 miesięcy, aby uniknąć PIT.

Data wykupu auta jest ważniejsza niż data zawarcia leasingu

Przepisy przejściowe są zawarte w art. 51 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem art. 10 ust. 2 pkt 4 oraz art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT stosuje się do składników nabytych po dniu 31 grudnia 2021 r.

Dlatego rozstrzygające jest to, kiedy nastąpił wykup samochodu z leasingu, czyli nabycie własności auta przez korzystającego. Sama data podpisania umowy leasingu, data rozpoczęcia leasingu albo data odbioru samochodu nie przesądza o stosowaniu starych zasad.

Jeżeli samochód został wykupiony do majątku prywatnego najpóźniej 31 grudnia 2021 r., sprzedaż mogła korzystać ze starej zasady wynikającej z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT. Oznaczało to brak PIT po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Jeżeli natomiast wykup nastąpił od 1 stycznia 2022 r., zastosowanie mają już nowe przepisy. W takim przypadku sprzedaż samochodu przed upływem 6 lat może zostać rozliczona jako przychód z działalności gospodarczej.

Jak liczyć 6 lat po wykupie auta z leasingu?

W praktyce podatkowej przyjmuje się, że w przypadku samochodu wykupionego z leasingu po 31 grudnia 2021 r. bezpieczny termin sprzedaży bez przychodu z działalności gospodarczej to 6 lat liczonych od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu wykupu albo wycofania auta z działalności. Wynika to z powiązania art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT z art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT.

Przykładowo, jeżeli wykup nastąpił w styczniu 2026 r., termin 6 lat należy liczyć od 1 lutego 2026 r. Sprzedaż przed 1 lutego 2032 r. może być traktowana jako przychód z działalności gospodarczej. Sprzedaż po upływie tego okresu co do zasady nie powinna już być przychodem z działalności gospodarczej, ale zawsze trzeba sprawdzić, czy samochód nie był nadal wykorzystywany w firmie i czy nie występują inne okoliczności podatkowe.

Czy skrócenie leasingu pozwalało zachować stare zasady?

Jeżeli przedsiębiorca przed końcem 2021 r. skutecznie skrócił leasing i wykupił samochód do majątku prywatnego najpóźniej 31 grudnia 2021 r., mógł korzystać z przepisów przejściowych z art. 51 ustawy nowelizującej z 29 października 2021 r. Nowe regulacje nie obejmowały bowiem składników nabytych przed 1 stycznia 2022 r.

Jeżeli jednak wykup nastąpił dopiero w 2022 r. albo później, nowe przepisy obejmują taki samochód niezależnie od tego, że umowa leasingu została podpisana wcześniej. Nie ma tu mechanizmu, który pozwalałby zachować dawny 6-miesięczny termin tylko dlatego, że leasing rozpoczął się przed Polskim Ładem.

Przy skracaniu leasingu trzeba dodatkowo sprawdzić, czy umowa nadal spełnia warunki leasingu operacyjnego. Art. 23b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT wymaga, aby umowa leasingu zawarta na rzeczy ruchome, w tym samochód osobowy, trwała co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji. Dla samochodów osobowych podstawowa roczna stawka amortyzacyjna wynosi 20% zgodnie z Wykazem rocznych stawek amortyzacyjnych stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o PIT, więc normatywny okres amortyzacji wynosi 5 lat, a 40% tego okresu to 2 lata.

Jeżeli umowa zostanie zakończona zbyt wcześnie albo wykup nastąpi na warunkach odbiegających od rynkowych, mogą pojawić się ryzyka podatkowe i ekonomiczne. Znaczenie mają postanowienia umowy leasingu, sposób rozliczenia opłat, wysokość ceny wykupu oraz praktyka finansującego.

Wykup prywatny a wykup na firmę

Przy wykupie na firmę samochód staje się składnikiem majątku związanego z działalnością. Jeżeli zostanie wprowadzony do ewidencji środków trwałych, zastosowanie mają m.in. art. 22a ust. 1 ustawy o PIT dotyczący środków trwałych oraz art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT określający limity amortyzacji samochodów osobowych. Sprzedaż takiego samochodu będzie przychodem z działalności gospodarczej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT.

Przy wykupie prywatnym przedsiębiorca co do zasady nie ujmuje ceny wykupu w kosztach działalności i nie wprowadza auta do ewidencji środków trwałych. Od 2022 r. nie oznacza to jednak automatycznie prawa do sprzedaży po 6 miesiącach bez PIT. Art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT obejmuje także rzeczy ruchome wykorzystywane wcześniej w działalności na podstawie leasingu, jeżeli zostały wykupione od finansującego.

Jeżeli po prywatnym wykupie samochód nadal jest faktycznie wykorzystywany w działalności, a podatnik rozlicza wydatki eksploatacyjne, ryzyko uznania sprzedaży za związaną z działalnością rośnie. Znaczenie ma rzeczywisty sposób używania pojazdu, dokumenty księgowe oraz to, czy podatnik odlicza VAT albo zalicza wydatki do kosztów uzyskania przychodów.

Jak opodatkować sprzedaż auta przed upływem 6 lat?

Jeżeli sprzedaż samochodu wykupionego z leasingu po 31 grudnia 2021 r. następuje przed upływem 6 lat i stanowi przychód z działalności gospodarczej, sposób opodatkowania zależy od wybranej formy opodatkowania działalności.

Przy skali podatkowej przychód i koszty rozlicza się według art. 27 ustawy o PIT. Przy podatku liniowym zastosowanie ma art. 30c ustawy o PIT. Jeżeli przedsiębiorca jest na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych, sprzedaż ruchomych składników majątku wykorzystywanych w działalności może być objęta stawką 3% na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. f ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Koszt podatkowy przy sprzedaży zależy od tego, czy wykup był prywatny czy firmowy, czy wydatek na wykup został rozliczony w działalności oraz czy samochód był amortyzowany. W konkretnych przypadkach konieczna jest analiza dokumentów, ponieważ inne skutki wystąpią przy wykupie prywatnym bez ujęcia w kosztach, a inne przy wykupie firmowym i amortyzacji.

Sprzedaż samochodu po leasingu a VAT

Podatek VAT należy oceniać odrębnie od PIT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.

Nie każda sprzedaż prywatnego samochodu podlega VAT. Aby VAT był należny, sprzedający musi działać jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, czyli wykonywać w tym zakresie działalność gospodarczą. Jeżeli samochód został wykupiony do majątku prywatnego, nie odliczono VAT od faktury wykupu, auto nie było po wykupie wykorzystywane do działalności opodatkowanej i sprzedaż ma rzeczywiście charakter prywatny, istnieją argumenty za brakiem VAT.

Jeżeli jednak po wykupie samochód był nadal używany w firmie, podatnik odliczał VAT od wydatków eksploatacyjnych albo sprzedaż następuje w ramach działalności gospodarczej, organ podatkowy może uznać transakcję za opodatkowaną VAT. Wtedy trzeba ustalić podstawę opodatkowania zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT i zastosować właściwą stawkę.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

Jeżeli samochód został wykupiony z leasingu po 31 grudnia 2021 r., sprzedaż po 6 miesiącach zasadniczo nie daje już takiego bezpieczeństwa podatkowego jak przed Polskim Ładem. W większości przypadków trzeba liczyć się z 6-letnim okresem, a sprzedaż przed jego upływem może być przychodem z działalności gospodarczej.

Najważniejsze jest ustalenie daty wykupu, sposobu wykupu, tego, czy auto było dalej używane w działalności, czy odliczano VAT oraz jaką formę opodatkowania stosuje przedsiębiorca. Dopiero te informacje pozwalają ocenić rzeczywiste skutki podatkowe sprzedaży.

Źródła

• Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d, art. 10 ust. 2 pkt 4, art. 14 ust. 2 pkt 1, art. 14 ust. 2 pkt 19, art. 22a ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 4, art. 23b ust. 1 oraz art. 27 i art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 51 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.
• Art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
• Art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. f ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.