Wypowiedzenie warunków pracy nauczycielowi mianowanemu

Nauczyciel mianowany a zatrudnienie na podstawie mianowania

W pierwszej kolejności trzeba rozdzielić dwie kwestie, które w praktyce są często mylone. Nauczyciel może mieć stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, o którym mowa w art. 9a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, ale jednocześnie może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę. To nie jest to samo co zatrudnienie na podstawie mianowania. W praktyce warto również ustalić, czy nauczyciel może zrezygnować z pracy w przedszkolu w zespole szkolno-przedszkolnym.

Zatrudnienie na podstawie mianowania dotyczy nauczyciela spełniającego warunki wskazane w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela, między innymi posiadającego obywatelstwo polskie, pełną zdolność do czynności prawnych i korzystającego z praw publicznych, niekaranego za przestępstwo popełnione umyślnie oraz zatrudnianego w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Jeżeli nauczyciel ma w aktach osobowych umowę o pracę na czas nieokreślony, to jego sytuację przy zmianie wymiaru zatrudnienia ocenia się inaczej niż sytuację nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania.

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy dyrektor może zmniejszyć wymiar z 18/18 do 16/18, zależy od dokumentów kadrowych: aktu mianowania, umowy o pracę, arkusza organizacji szkoły, aneksów oraz treści pisma wręczonego nauczycielowi.

Zmniejszenie liczby godzin z powodu zmian organizacyjnych

Jeżeli w szkole następuje częściowa likwidacja szkoły, zmniejszenie liczby oddziałów albo zmiana planu nauczania, które powodują, że nie można dalej zatrudniać nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, zastosowanie może mieć art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Przepis ten przewiduje rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem albo, na wniosek nauczyciela, przeniesienie go w stan nieczynny.

Rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela następuje z końcem roku szkolnego po trzymiesięcznym wypowiedzeniu, co wynika z art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela. Jeżeli nauczyciel zostanie przeniesiony w stan nieczynny, stosunek pracy wygasa z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym, zgodnie z art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela.

W praktyce dyrektor powinien wykazać rzeczywistą przyczynę organizacyjną, na przykład zmniejszenie liczby oddziałów lub godzin danego przedmiotu w zatwierdzonym arkuszu organizacji szkoły. Sama ogólna informacja o trudnej sytuacji szkoły nie wystarcza, jeżeli z dokumentów organizacyjnych wynika, że godziny istnieją albo zostały przydzielone innym nauczycielom bez obiektywnego uzasadnienia.

Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania

Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania, kluczowy jest art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem ograniczenie zatrudnienia do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia może nastąpić wtedy, gdy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć w innej szkole.

Ograniczenie zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania wymaga zgody nauczyciela. Jeżeli nauczyciel nie wyrazi zgody na ograniczenie zatrudnienia, dyrektor stosuje tryb z art. 20 Karty Nauczyciela, czyli może dojść do rozwiązania stosunku pracy albo, na wniosek nauczyciela, przeniesienia w stan nieczynny. Jeżeli nauczyciel nie zgadza się na ograniczenie zatrudnienia, warto osobno przeanalizować zwolnienie nauczyciela w trybie art. 20 Karty Nauczyciela po ograniczeniu etatu.

W opisanej sytuacji zmiana z 18/18 na 16/18 oznacza zmniejszenie wymiaru, ale nadal powyżej połowy etatu. Dla nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania nie jest to zwykłe wypowiedzenie zmieniające z Kodeksu pracy, lecz mechanizm wynikający z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, jeśli spełnione są ustawowe warunki.

Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony

Jeżeli nauczyciel ma stopień nauczyciela mianowanego, ale jego stosunek pracy wynika z umowy o pracę na czas nieokreślony, dyrektor może zaproponować zmianę warunków zatrudnienia w dwóch podstawowych trybach: przez porozumienie zmieniające albo wypowiedzenie zmieniające.

Porozumienie zmieniające jest dopuszczalne na podstawie zasady swobody zgodnych oświadczeń stron stosunku pracy. W praktyce oznacza to, że dyrektor i nauczyciel podpisują aneks do umowy, w którym wskazują nowy wymiar zatrudnienia, datę wejścia zmiany w życie oraz konsekwencje dla wynagrodzenia. Nauczyciel nie ma obowiązku podpisania takiego porozumienia.

Jeżeli nauczyciel nie wyraża zgody na porozumienie, dyrektor może zastosować wypowiedzenie zmieniające na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu pracy, stosowanego do nauczycieli na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela w sprawach nieuregulowanych Kartą Nauczyciela. Pismo powinno wskazywać nowe warunki pracy lub płacy, a także przyczynę wypowiedzenia, ponieważ art. 42 § 1 Kodeksu pracy odsyła do przepisów o wypowiedzeniu umowy o pracę, w tym do art. 30 § 4 Kodeksu pracy.

Przy umowie o pracę na czas nieokreślony dyrektor powinien także pamiętać o konsultacji związkowej, jeżeli nauczyciel jest reprezentowany przez zakładową organizację związkową. Wynika to z art. 38 § 1 Kodeksu pracy w związku z art. 42 § 1 Kodeksu pracy oraz art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Odmowa przyjęcia nowych warunków

Jeżeli nauczyciel otrzyma wypowiedzenie zmieniające, może odmówić przyjęcia zaproponowanych warunków. Zgodnie z art. 42 § 3 Kodeksu pracy odmowa złożona przed upływem połowy okresu wypowiedzenia powoduje, że umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia.

Jeżeli pismo dyrektora nie zawiera pouczenia o terminie na odmowę, nauczyciel może złożyć oświadczenie o odmowie do końca okresu wypowiedzenia. Wynika to również z art. 42 § 3 Kodeksu pracy.

Nauczyciel, który uważa, że wypowiedzenie zmieniające jest nieuzasadnione albo narusza przepisy, może wnieść odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni od doręczenia pisma. Termin ten wynika z art. 264 § 1 Kodeksu pracy.

Czy można uzupełnić 2 godziny w innej szkole?

Uzupełnianie godzin w innej szkole reguluje art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem organ prowadzący szkołę może nałożyć na nauczyciela obowiązek podjęcia pracy w innej szkole lub szkołach w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć. Uzupełnienie może nastąpić w wymiarze nie większym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

Oznacza to, że sama zgoda drugiej szkoły nie wystarcza do formalnego uzupełnienia etatu w rozumieniu art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela. Potrzebna jest decyzja organizacyjna organu prowadzącego, na przykład gminy, powiatu albo innej jednostki będącej organem prowadzącym daną szkołę.

Jeżeli organ prowadzący nie zastosuje art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczyciel może rozważyć zawarcie odrębnej umowy o pracę z drugą szkołą na brakujące godziny. To jednak nie jest to samo co uzupełnienie etatu w rozumieniu Karty Nauczyciela, lecz drugi stosunek pracy, z odrębnym pracodawcą i odrębnymi warunkami zatrudnienia.

Porównanie trybów zmiany wymiaru zatrudnienia

Co powinien sprawdzić nauczyciel przed podjęciem decyzji?

Przed podpisaniem aneksu albo złożeniem odmowy warto sprawdzić kilka dokumentów. Po pierwsze, należy ustalić podstawę zatrudnienia, czyli czy nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania, czy na podstawie umowy o pracę. Po drugie, trzeba porównać przydział godzin w arkuszu organizacji szkoły z godzinami przydzielonymi innym nauczycielom tego samego przedmiotu lub kwalifikacji.

Po trzecie, warto sprawdzić, czy organ prowadzący rozważał możliwość uzupełnienia godzin w innej szkole na podstawie art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela. Jeżeli w innej szkole rzeczywiście są wolne 2 godziny, może to mieć znaczenie zwłaszcza przy nauczycielu zatrudnionym na podstawie mianowania, ponieważ art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela uzależnia ograniczenie zatrudnienia od braku warunków do uzupełnienia tygodniowego wymiaru zajęć.

Po czwarte, trzeba sprawdzić terminy. Wypowiedzenie definitywne z przyczyn organizacyjnych na podstawie art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela następuje z końcem roku szkolnego po trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Odwołanie do sądu pracy od wypowiedzenia zmieniającego albo wypowiedzenia umowy należy wnieść w terminie 21 dni od doręczenia pisma, zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu pracy.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, dyrektor może dążyć do zmniejszenia wymiaru zatrudnienia z 18/18 do 16/18 przez porozumienie zmieniające albo wypowiedzenie zmieniające. Musi jednak wskazać konkretną i rzeczywistą przyczynę, a nauczyciel może odmówić przyjęcia nowych warunków albo odwołać się do sądu pracy.

Jeżeli natomiast nauczyciel jest zatrudniony na podstawie mianowania, zastosowanie ma szczególny mechanizm z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. Wtedy trzeba dodatkowo zbadać, czy rzeczywiście nie ma możliwości zatrudnienia w pełnym wymiarze i czy nie istnieją warunki do uzupełnienia godzin w innej szkole na podstawie art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Źródła

• Art. 9a ust. 1 pkt 3, art. 10 ust. 5, art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 20 ust. 3, art. 20 ust. 5c, art. 22 ust. 1, art. 22 ust. 2 oraz art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.
• Art. 30 § 4, art. 38 § 1, art. 42 § 1 i § 3 oraz art. 264 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.