Jak usunąć cudzy samochód z wynajmowanego garażu?

Co wolno zrobić, a czego nie wolno

W opisanej sytuacji najważniejsze jest to, że samochód ma znanego właściciela i został pozostawiony w garażu pierwotnie za Pana wiedzą i zgodą. To oznacza, że nie należy traktować go jak rzeczy porzuconej albo rzeczy znalezionej tylko dlatego, że właścicielka przestała odbierać telefon.

Nie rekomenduję samodzielnego wyparkowania auta na ulicę, odholowania go na własną rękę ani oddania do stacji demontażu. Takie działanie mogłoby narazić Pana na zarzut naruszenia cudzej własności, a przy uszkodzeniu pojazdu również na odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego lub art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli między stronami da się wykazać stosunek zobowiązaniowy dotyczący przechowania albo tolerowania pozostawienia auta.

Właściciel może korzystać z ochrony własności przewidzianej w art. 222 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby władającej jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana. Z drugiej strony Pan, jako posiadacz zależny garażu, może domagać się usunięcia naruszenia swojego władztwa nad miejscem garażowym.

Pisemne wezwanie do odbioru samochodu

Pierwszym krokiem powinno być formalne, pisemne wezwanie do odbioru pojazdu. Najlepiej wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dodatkowo e-mailem lub SMS-em, jeżeli ma Pan takie dane kontaktowe. W wezwaniu warto:

• wskazać markę, model, numer rejestracyjny i miejsce postoju auta,
• wyznaczyć konkretny termin odbioru, np. 7 albo 14 dni od doręczenia pisma,
• zażądać zaprzestania dalszego zajmowania garażu,
• wezwać do zapłaty kosztów odpowiadających co najmniej ponoszonemu czynszowi najmu garażu za okres bezumownego zajmowania miejsca,
• uprzedzić, że po bezskutecznym upływie terminu sprawa zostanie skierowana na drogę sądową.

Jeżeli właścicielka zna sytuację i mimo wezwań nie odbiera auta, można rozważać jej zwłokę w wykonaniu obowiązku odebrania rzeczy. W praktyce pomocny jest tu art. 486 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wierzyciel dopuszcza się zwłoki, jeżeli bez uzasadnionego powodu uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia. Przepis ten nie rozwiązuje jednak sam przez się problemu auta stojącego w garażu, ale wzmacnia argumentację co do odpowiedzialności za koszty i konieczności późniejszego dochodzenia roszczeń.

Jakich roszczeń można dochodzić

W zależności od stanu faktycznego można rozważyć równolegle kilka roszczeń:

Dobór podstawy prawnej zależy od tego, czy auto było pozostawione na podstawie ustnych uzgodnień, czy można mówić o zgodzie na bezpłatne korzystanie, czy tylko o czasowym tolerowaniu postoju. Jeżeli sprawa trafi do sądu, znaczenie będą miały dowody: wiadomości, świadkowie, potwierdzenia płatności czynszu za garaż i treść wysłanych wezwań.

Ochrona posiadania garażu

Jeżeli cudzy samochód stale blokuje możliwość korzystania z garażu, można mówić o naruszeniu posiadania. Zgodnie z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również na korzyść tego, na czyją rzecz naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń.

Trzeba jednak pamiętać, że roszczenie posesoryjne jest ograniczone czasowo. Na podstawie art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego wygasa ono, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. W sprawach długotrwałych bywa sporne, od kiedy liczyć ten termin, dlatego nie warto zwlekać.

W praktyce pozew może zmierzać do nakazania pozwanej odebrania samochodu i zaniechania dalszego zajmowania garażu. Gdy pojazd pozostaje w konkretnym miejscu postojowym, można też żądać przywrócenia możliwości korzystania z tego miejsca przez usunięcie skutków naruszenia.

Czy można naliczać koszty za zajmowanie garażu

Tak, ale sposób dochodzenia zapłaty zależy od szczegółów sprawy. Jeżeli właścicielka auta korzysta z garażu bez tytułu prawnego, można domagać się zwrotu kosztów odpowiadających co najmniej czynszowi, który Pan ponosi. W zależności od okoliczności podstawą mogą być:

• art. 405 Kodeksu cywilnego – bezpodstawne wzbogacenie, gdy druga strona korzysta cudzym kosztem bez podstawy prawnej,
• art. 224 § 2 i art. 225 Kodeksu cywilnego odpowiednio – roszczenia uzupełniające związane z korzystaniem z rzeczy,
• art. 471 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, jeżeli da się wykazać wcześniejsze uzgodnienie dotyczące odebrania pojazdu.

W wezwaniu do zapłaty warto wskazać dokładną kwotę miesięczną, okres, za jaki jest liczona, numer rachunku i termin zapłaty. Jeżeli czynsz za garaż wynosi np. 300 zł miesięcznie, taka kwota będzie naturalnym punktem odniesienia dla roszczenia.

Dlaczego nie warto powoływać się na rzeczy znalezione

W poprzednich opracowaniach na podobny temat czasem wskazywano art. 187 Kodeksu cywilnego i ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych. W tej sprawie taka konstrukcja zwykle nie jest jednak trafna.

Zgodnie z art. 183 § 1 Kodeksu cywilnego rzecz ruchoma niczyja może być zawłaszczona przez objęcie jej w posiadanie samoistne, a art. 187 Kodeksu cywilnego reguluje nabycie własności rzeczy znalezionej nieodebranej przez uprawnionego. Problem polega na tym, że samochód pozostawiony w garażu przez znaną osobę, wcześniej korzystającą z tego miejsca za zgodą, nie jest typową „rzeczą znalezioną”. Nie można też bez mocnych dowodów zakładać porzucenia rzeczy z zamiarem wyzbycia się własności w rozumieniu art. 180 Kodeksu cywilnego.

Również zawiadamianie starosty o „znalezieniu” auta może okazać się nieskuteczne, skoro zna Pan właściciela, okoliczności pozostawienia pojazdu oraz miejsce, w którym auto się znajduje. Dlatego bezpieczniej oprzeć działania na prawie cywilnym: wezwaniu, roszczeniu o zapłatę i ewentualnym pozwie.

Jak przygotować wezwanie

Wezwanie powinno być rzeczowe i konkretne. Może zawierać następujące elementy:

• dane Pana i właścicielki pojazdu,
• oznaczenie pojazdu: marka, model, numer rejestracyjny, ewentualnie VIN,
• adres garażu i informację, że korzysta Pan z niego jako najemca,
• żądanie odbioru pojazdu w terminie 14 dni od doręczenia,
• żądanie zapłaty określonej kwoty za bezumowne zajmowanie miejsca,
• zapowiedź skierowania sprawy do sądu bez dalszych wezwań.

Warto dołączyć kopie dowodów opłat za garaż i zachować potwierdzenie nadania. Jeżeli właścicielka odmawia odbioru lub nie reaguje, taki dokument będzie istotnym dowodem w procesie.

Co zrobić, jeżeli właścicielka nadal nie odbiera auta

Jeżeli wezwanie okaże się bezskuteczne, pozostają przede wszystkim dwa praktyczne warianty:

1. Pozew cywilny – o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, zaniechanie naruszeń, odebranie pojazdu oraz o zapłatę kosztów korzystania z garażu.
2. Wniosek o zabezpieczenie roszczenia w toku sprawy, jeżeli da się wykazać interes prawny w szybkim uregulowaniu sytuacji na czas procesu, zgodnie z art. 730 § 1 i art. 730(1) § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

W niektórych stanach faktycznych można też rozważyć zlecenie profesjonalnego przestawienia pojazdu na parking depozytowy, ale wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego zabezpieczenia sądowego, zgody właściciela albo w ramach wykonania orzeczenia. Samodzielne działanie „na własne ryzyko” nie jest bezpieczne.

Czy można wymienić zamek do garażu

Co do samego zamka – jako najemca garażu może Pan co do zasady zabezpieczać lokal, o ile nie narusza to praw właściciela garażu wynikających z umowy najmu. Wymiana zamka nie rozwiązuje jednak problemu stojącego wewnątrz auta. Dodatkowo, jeśli właścicielka przyjedzie odebrać pojazd i nie będzie miała dostępu, może to zaostrzyć spór.

Jeżeli decyduje się Pan na zmianę zamka z przyczyn bezpieczeństwa, warto równocześnie pisemnie poinformować właścicielkę samochodu, że po uprzednim uzgodnieniu umożliwi Pan odbiór auta w określonym terminie. Nie wolno natomiast wykorzystywać nowego zamka jako formy „zatrzymania” pojazdu dla wymuszenia zapłaty. Polskie prawo cywilne nie daje tu ogólnego uprawnienia do samopomocy.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak te zasady działają w praktyce.

FAQ

Czy mogę sam wyprowadzić auto z garażu i zostawić je na ulicy?

Nie jest to bezpieczne prawnie. Bez zgody właściciela albo wyraźnej podstawy prawnej może Pan narazić się na odpowiedzialność za naruszenie własności i ewentualne uszkodzenie pojazdu.

Czy mogę obciążyć właścicielkę kosztami garażu?

Tak, co do zasady można dochodzić zwrotu kosztów bezumownego zajmowania miejsca. Podstawa prawna zależy od okoliczności: najczęściej wchodzi w grę bezpodstawne wzbogacenie, roszczenia uzupełniające albo odszkodowanie.

Czy policja odholuje taki samochód z prywatnego garażu?

Zwykle nie w zwykłym sporze cywilnym. Usuwanie pojazdów na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym dotyczy szczególnych sytuacji, np. postoju w miejscu zabronionym, braku uprawnień kierującego lub pozostawienia pojazdu w sposób zagrażający bezpieczeństwu w ruchu drogowym, a nie konfliktu o prywatny garaż.

Czy mogę uznać, że auto zostało porzucone?

Co do zasady nie bez mocnych dowodów zamiaru wyzbycia się własności przez właściciela. Sam brak kontaktu nie wystarcza do przyjęcia porzucenia rzeczy w rozumieniu art. 180 Kodeksu cywilnego.

Jaki termin dać w wezwaniu?

Najczęściej 7–14 dni od doręczenia pisma. Termin powinien być realny, a jednocześnie stanowczy. Jeżeli właścicielka mieszka daleko albo auto jest niesprawne, warto to uwzględnić.

Źródła

• art. 180, art. 183, art. 187, art. 222 § 1, art. 224 § 2, art. 225, art. 344 § 1 i 2, art. 361 § 1 i 2, art. 405, art. 415, art. 471, art. 486 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 730 § 1 i art. 730(1) § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
• ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych