Co zrobić, gdy sąsiad uderzył psa?

Uderzenie psa przez sąsiada – od czego zacząć?

W pierwszej kolejności trzeba ustalić dokładny przebieg zdarzenia: gdzie był pies, czy znajdował się na smyczy, czy był pod kontrolą opiekuna, czy faktycznie zagrażał sąsiadowi oraz jak silne było uderzenie. To ma znaczenie zarówno dla oceny odpowiedzialności karnej sąsiada, jak i ewentualnej odpowiedzialności właściciela psa.

Jeżeli pies podszedł do sąsiada, ale nie atakował i nie stwarzał bezpośredniego zagrożenia, a sąsiad uderzył go „dla odstraszenia”, „ze złości” albo „bo go nie lubi”, co do zasady można rozważać zawiadomienie o przestępstwie. Inaczej może być oceniana sytuacja, gdy sąsiad odpierał bezpośredni atak psa i jego reakcja była konieczna do odparcia zagrożenia.

Dlatego już na początku warto spisać własną relację: datę, godzinę, miejsce, obecnych świadków, zachowanie psa przed uderzeniem i skutki zdarzenia.

Kiedy uderzenie psa może być przestępstwem?

Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, zgodnie z którym zabrania się znęcania nad zwierzętami. Z kolei art. 6 ust. 2 tej ustawy wyjaśnia, że przez znęcanie się rozumie się zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a następnie podaje przykładowe postacie takich zachowań.

Jeżeli sąsiad celowo uderzył psa i spowodował u niego ból albo cierpienie, jego czyn może zostać zakwalifikowany jako znęcanie się nad zwierzęciem. Sankcję przewiduje art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt: kto znęca się nad zwierzęciem, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa ze szczególnym okrucieństwem, zastosowanie może mieć art. 35 ust. 2 tej ustawy, przewidujący surowszą odpowiedzialność.

W postępowaniu karnym sąd może też orzec środki dodatkowe, w szczególności nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, a także zakaz posiadania zwierząt na podstawie art. 35 ust. 3a tej ustawy – jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

Nie każde dotknięcie czy odepchnięcie psa automatycznie oznacza przestępstwo. Znaczenie mają intensywność działania, zamiar sprawcy, realne zagrożenie i skutek dla zwierzęcia. Jeżeli sąsiad bronił się przed bezpośrednim atakiem, organ prowadzący sprawę będzie oceniał, czy użyte działanie było konieczne i proporcjonalne.

Jak zgłosić sprawę Policji lub prokuraturze?

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć na Policji albo w prokuraturze właściwej miejscowo dla miejsca zdarzenia. Można to zrobić ustnie do protokołu albo pisemnie. W zawiadomieniu warto opisać:

• kiedy i gdzie doszło do zdarzenia,
• kto brał w nim udział,
• jak zachowywał się pies przed uderzeniem,
• na czym dokładnie polegało działanie sąsiada,
• jakie obrażenia lub objawy wystąpiły u psa,
• jakie dowody Pan posiada.

W praktyce warto dołączyć zdjęcia, nagrania, dane świadków i dokumentację weterynaryjną. Jeżeli pies został zbadany, należy załączyć kartę wizyty, rozpoznanie, zalecenia, wyniki badań oraz rachunki.

Jeżeli ma Pan obawy co do dalszych konfliktów sąsiedzkich, warto zgłaszać każde kolejne zdarzenie oddzielnie. Powtarzalność zachowań może mieć znaczenie dowodowe.

Jakie dowody są najważniejsze?

W sprawach dotyczących przemocy wobec zwierzęcia kluczowe znaczenie mają dowody zebrane bezpośrednio po zdarzeniu. Najbardziej przydatne są:

Jeżeli na miejscu był monitoring prywatny albo osiedlowy, warto szybko zawnioskować o zabezpieczenie nagrania. Takie materiały bywają nadpisywane po kilku dniach.

Zwrot kosztów leczenia psa

Niezależnie od odpowiedzialności karnej może Pan dochodzić zwrotu kosztów leczenia psa na drodze cywilnej. Podstawą jest art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

W praktyce oznacza to, że jeżeli wskutek uderzenia musiał Pan zapłacić za wizytę weterynaryjną, badania, leki, zabieg albo dalsze leczenie, może Pan żądać od sprawcy zwrotu tych kosztów. Trzeba jednak wykazać:

• zdarzenie zawinione przez sąsiada,
• powstanie szkody majątkowej,
• związek przyczynowy między uderzeniem a kosztami leczenia.

Związek przyczynowy ocenia się według art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego, a naprawienie szkody obejmuje – na podstawie art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego – straty, które poszkodowany poniósł. Dlatego należy zachować rachunki, faktury, potwierdzenia przelewów i zalecenia weterynarza.

Najlepiej najpierw wezwać sąsiada do zapłaty na piśmie, wskazując kwotę, termin zapłaty i podstawę żądania. Jeżeli nie zapłaci dobrowolnie, można rozważyć pozew cywilny.

Czy można żądać także innych kwot niż sam rachunek od weterynarza?

Najprostsze do wykazania są koszty leczenia. W niektórych stanach faktycznych możliwe może być także dochodzenie innych wydatków pozostających w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, np. kosztów dojazdu do kliniki czy dodatkowych badań, o ile były obiektywnie potrzebne. Każdy taki wydatek powinien być jednak dobrze udokumentowany.

W praktyce roszczenia niemajątkowe związane z cierpieniem opiekuna zwierzęcia są dużo trudniejsze niż roszczenie o zwrot konkretnych kosztów. Dlatego podstawą działania zwykle pozostaje żądanie naprawienia szkody majątkowej z art. 415 w zw. z art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy właściciel psa też może ponosić odpowiedzialność?

Tak, w niektórych sytuacjach organ może badać także zachowanie właściciela lub opiekuna psa. Jeżeli pies nie był pod kontrolą i realnie zagrażał ludziom, może to wpływać na ocenę całego zdarzenia. W sprawie cywilnej znaczenie może mieć także art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego, który dotyczy odpowiedzialności osoby chowającej albo posługującej się zwierzęciem za szkodę przez nie wyrządzoną.

Nie oznacza to jednak, że każdy kontakt psa z człowiekiem usprawiedliwia uderzenie zwierzęcia. Jeżeli pies jedynie się łasił, podszedł spokojnie albo był pod kontrolą, bezpodstawne użycie przemocy wobec niego nadal może rodzić odpowiedzialność sprawcy.

Jak przygotować wezwanie do zapłaty?

W wezwaniu warto wskazać:

• dane stron,
• opis zdarzenia,
• podstawę prawną – art. 415 i art. 361 § 1–2 Kodeksu cywilnego,
• dokładną kwotę żądania,
• wykaz załączonych rachunków,
• termin zapłaty, np. 7 lub 14 dni od doręczenia,
• numer rachunku bankowego.

Pismo najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania albo doręczyć w sposób pozwalający wykazać odbiór.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak różne okoliczności wpływają na ocenę odpowiedzialności karnej i cywilnej.

FAQ

Czy muszę mieć nagranie, żeby zgłosić sprawę?

Nie. Nagranie bardzo pomaga, ale sprawę można zgłosić także na podstawie zeznań świadków, własnej relacji, zdjęć oraz dokumentacji weterynaryjnej.

Czy od razu iść do weterynarza, jeśli pies nie ma widocznej rany?

Tak, jeżeli po zdarzeniu pies kuleje, boi się dotyku, piszczy, wymiotuje albo zachowuje się nietypowo. Badanie lekarsko-weterynaryjne jest ważne dla zdrowia zwierzęcia i dla późniejszych dowodów.

Czy zawiadomienie składa się na Policji czy w prokuraturze?

Można w obu miejscach. Najpraktyczniej złożyć zawiadomienie tam, gdzie jest szybciej i łatwiej, byle właściwie opisać zdarzenie i dołączyć dowody.

Czy mogę żądać zwrotu pieniędzy przed zakończeniem sprawy karnej?

Tak. Roszczenie cywilne o zwrot kosztów leczenia nie wymaga wcześniejszego prawomocnego skazania, choć wynik sprawy karnej może ułatwić wykazanie odpowiedzialności sprawcy.

Czy jednorazowe uderzenie psa też może być przestępstwem?

Tak, jeżeli spowodowało ból albo cierpienie zwierzęcia i nie było usprawiedliwione koniecznością odparcia bezpośredniego zagrożenia. Każdą sprawę ocenia się jednak według jej konkretnych okoliczności.

Źródła

1. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt – ISAP.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP.

3. Art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – przepis.