Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Groźba cofnięcia darowizny, której przedmiot ma już innego właściciela

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 16.12.2009

W 1996 roku moi rodzice rozwiedli się, a swoje mieszkanie (należało do majątku wspólnego) przekazali w formie darowizny mojemu bratu. Kilka lat później to ja otrzymałem to mieszkanie (także w formie darowizny) od brata. Wraz z żoną przez kolejne lata remontowaliśmy to mieszkanie, później je sprzedałem, a kwotę uzyskaną ze sprzedaży zainwestowaliśmy w wykończenie domu. W momencie sprzedaży mieszkania mama się z niego wymeldowała, by później zamieszkać z moją rodziną w naszym nowym domu. Tutaj mieszka całkowicie za darmo i ma dostęp do wszelkich wygód. Ostatnio jednak stwierdziła, że wolałaby mieszkać sama, dlatego żąda pieniędzy na zakup mieszkania i grozi, że cofnie darowiznę z 1996 roku. Czy cofnięcie darowizny może dotyczyć mnie, skoro poczyniona była ona pierwotnie na rzecz mojego brata? Który moment jest właściwy dla ewentualnej wyceny kwoty darowanego mieszkania?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pana mama podarowała mieszkanie (udział w mieszkaniu) Pana bratu. Na Pana rzecz nie zbyła udziału we własności mieszkania. Nie był Pan stroną umowy darowizny, którą Pana mama zawarła w celu zbycia mieszkania.

 

Stosownie do art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności”.

 

W stosunku do swojej mamy nie jest Pan obdarowanym i dlatego w stosunku do Pana mama nie może odwołać darowizny, którą uczyniła na rzecz brata.

 

Pana mama mogłaby co najwyżej odwołać darowiznę na rzecz Pana brata, ale tylko w przypadku, gdyby dopuścił się on rażącej niewdzięczności wobec niej. To brat otrzymał od swojej mamy bezpłatne przysporzenie majątkowe.

 

To, że Pan nabył w drodze darowizny od brata mieszkanie, które wcześniej otrzymał od mamy, nie powoduje, że swoje oświadczenie o odwołaniu darowizny Pana mama może skierować do Pana.

 

Nawet jeżeli dopuszczał się Pan rażącej niewdzięczności wobec mamy (o czym trudno mówić, skoro zapewnia Pan mamie nieodpłatne korzystanie z mieszkania), to i tak mama nie mogłaby odwołać darowizny, ponieważ nie był Pan stroną umowy darowizny.

 

Darowiznę na rzecz Pana mógłby odwołać ewentualnie brat.

 

Pana mama nie może ot tak odwołać darowizny na rzecz brata, choć w chwili obecnej żałuje, iż tej darowizny dokonała, bo nie chce już z Panem mieszkać.

 

Zawierając umowę darowizny, Pana mama miała świadomość skutków takiego rozporządzenia swoją rzeczą i tego, że po podarowaniu synowi mieszkania sama nie będzie właścicielem mieszkania.

 

Jak już wskazałem powyżej, odwołanie darowizny może nastąpić wyłącznie z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego.

 

Przepisy prawa nie definiują, czym jest rażąca niewdzięczność obdarowanego, która stanowi podstawę odwołania darowizny już wykonanej.

 

Zgodnie z orzecznictwem sądów, za rażącą niewdzięczność uznaje się zachowanie obdarowanego – działania lub zaniechania, które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy, np. przeciwko zdrowiu, życiu, czci, mieniu oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą – np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby i w starości czy niewywiązywanie się z obowiązków alimentacyjnych.

 

Za rażącą niewdzięczność mogą być uznane takie nieprzyjazne działania (zaniechania), które nacechowane są elementem umyślności i ukierunkowanego nastawienia na czynienie darczyńcy na złość czy krzywdzenie go.

 

Krzywdy i przykrości, jakie obdarowany uczyni darczyńcy, działając impulsywnie, mieszczące się w granicach konfliktów życia codziennego, z reguły nie są uznawane za rażącą niewdzięczność.

 

W przypadku, gdyby mama skutecznie odwołała darowiznę uczynioną na rzecz brata (z powodu jego rażącej niewdzięczności), to ze względu na to, że brat darował Panu mieszkanie otrzymane od mamy, mógłby Pan być zobowiązany do wydania korzyści, którą Pan uzyskał.

 

Stosownie do art. 898 § 2 K.c. „zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu”.

 

W Pana sytuacji z przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia istotny byłby art. 407 K.c.: „jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby [brat], rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie [Pan otrzymał darowiznę od brata], obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią [czyli na Pana]”.

 

W kwestii drugiego pytania – w przypadku kiedy mama skutecznie odwołałaby darowiznę, to odwołanie dotyczyłoby udziału w mieszkaniu, jaki podarowała bratu.

 

Mieszkanie wchodziło w skład majątku wspólnego małżeńskiego Pana rodziców. W chwili rozwodu wspólność ustawowa małżeńska ustała i rodzice stali się współwłaścicielami mieszkania na zasadach współwłasności w częściach ułamkowych.

 

Zgodnie z domniemaniem zawartym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, w art. 43 § 1, „oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym”.

 

Jeżeli Pana rodzice podarowali bratu mieszkanie, to należy uznać, iż Pana mama podarowała mu przypadający jej udział 1/2 we własności mieszkania. Gdyby więc odwołała skutecznie darowiznę, to, biorąc pod uwagę art. 407 Kodeksu cywilnego, na Panu spoczywałby obowiązek przeniesienia na rzecz mamy udziału otrzymanego od niej. W tej chwili nie jest to możliwe, bo Pan zbył darowaną Panu przez brata nieruchomość. Wobec tego, gdyby Pana mama skutecznie odwołała darowiznę, to na podstawie art. 407 Kodeksu cywilnego byłby Pan zobowiązany do zapłaty na rzecz mamy kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości udziału we własności, jaki mama podarowała bratu. Podstawę obliczenia tej wartości stanowiłby stan mieszkania w chwili darowizny, a ceny obowiązujące w dniu dzisiejszym.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX minus VIII =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »