Czy US może zająć rachunek spółki za długi udziałowca?

Czy urząd skarbowy może zająć rachunek spółki z o.o. za długi udziałowca?

Co do zasady nie. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego uzyskuje osobowość prawną na podstawie art. 12 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Jako osoba prawna ma własny majątek i działa przez swoje organy zgodnie z art. 33 oraz art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Oznacza to, że rachunek bankowy prowadzony dla spółki z o.o. jest rachunkiem spółki, a nie rachunkiem jej udziałowców. Sam fakt, że udziałowiec posiada 50% udziałów, nie powoduje, że połowa środków na rachunku spółki należy do tego udziałowca. W praktyce jest to podstawowa odrębność majątkowa spółki od jej wspólników.

Jeżeli więc tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji został wystawiony przeciwko udziałowcowi jako zobowiązanemu, organ egzekucyjny nie powinien kierować egzekucji do rachunku bankowego spółki z o.o. Taki rachunek nie jest prawem majątkowym zobowiązanego udziałowca, lecz prawem spółki.

Dlaczego przepis o rachunku wspólnym nie obejmuje spółki z o.o.?

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie rachunku bankowego jest prowadzone według przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 81 § 1a tej ustawy przewiduje szczególną regułę dotyczącą rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany.

Ten przepis nie może być stosowany do rachunku spółki z o.o., ponieważ spółka z o.o. nie jest grupą wspólników posiadających wspólny rachunek, lecz odrębną osobą prawną. Inaczej mogą wyglądać niektóre zagadnienia przy spółkach osobowych lub rachunkach wspólnych, dlatego przy porównaniu warto odróżnić spółkę z o.o. od sytuacji takich jak zajęcie konta spółki jawnej.

Co urząd skarbowy może zająć u udziałowca spółki z o.o.?

Problemy podatkowe udziałowca mogą jednak pośrednio dotknąć spółkę, jeżeli udziałowiec ma wobec spółki określone prawa majątkowe. Organ egzekucyjny może zająć nie majątek spółki, lecz prawa i wierzytelności przysługujące udziałowcowi.

Zajęcie udziałów w spółce z o.o.

Najdalej idącym działaniem organu egzekucyjnego wobec udziałowca może być zajęcie jego udziałów w spółce z o.o. Art. 96j § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego prawa przez przesłanie do spółki zawiadomienia o zajęciu udziału i wezwanie jej, aby należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału nie uiszczała zobowiązanemu, lecz przekazała je organowi egzekucyjnemu.

W praktyce oznacza to, że spółka może otrzymać zawiadomienie o zajęciu udziałów należących do wspólnika. Nie oznacza to jednak zajęcia rachunku bankowego spółki. Spółka powinna przede wszystkim respektować zakaz wypłat na rzecz zobowiązanego udziałowca w zakresie wskazanym w zawiadomieniu.

Jeżeli egzekucja z praw wynikających z udziału nie wystarcza do pokrycia zaległości, może pojawić się kwestia sprzedaży zajętych udziałów. Przy sprzedaży udziałów trzeba uwzględnić ograniczenia przewidziane w umowie spółki. Art. 182 § 1 Kodeksu spółek handlowych pozwala uzależnić zbycie udziału od zgody spółki albo ograniczyć je w inny sposób. Z kolei art. 185 § 1 Kodeksu spółek handlowych reguluje szczególną sytuację sprzedaży w toku egzekucji udziału, którego zbycie jest ograniczone.

Kiedy spółka mogłaby odpowiadać za zaległości podatkowe udziałowca?

Sam status udziałowca nie wystarcza, aby przenieść jego zaległości podatkowe na spółkę. Wyjątki mogą jednak wynikać z odrębnych przepisów, zwłaszcza gdy spółka nabyła przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa zadłużonego podatnika.

Art. 112 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przewiduje odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa za zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w decyzji na podstawie art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej.

Dlatego jeżeli udziałowiec wniósł do spółki przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo doszło do przekształcenia działalności w spółkę, trzeba zbadać dokumenty i decyzje organów podatkowych. Sama informacja, że udziałowiec ma zaległości wobec urzędu skarbowego, nie pozwala jeszcze na zajęcie rachunku spółki.

Co zrobić, gdy rachunek spółki został zajęty omyłkowo?

Jeżeli bank poinformował spółkę o zajęciu rachunku za długi udziałowca, należy działać szybko. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, kto jest zobowiązanym w tytule wykonawczym oraz jaki rachunek został wskazany w zajęciu.

1. Poproś bank o kopię zawiadomienia o zajęciu albo numer sprawy egzekucyjnej.
2. Sprawdź, czy zobowiązanym jest udziałowiec, czy spółka.
3. Przygotuj aktualny odpis KRS, umowę rachunku bankowego oraz dokumenty potwierdzające, że rachunek należy do spółki.
4. Jeżeli egzekucja administracyjna jest prowadzona z prawa majątkowego spółki, a spółka nie jest zobowiązanym, złóż do organu egzekucyjnego żądanie wyłączenia prawa spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
5. Jeżeli sprawę prowadzi komornik sądowy, a nie urząd skarbowy, właściwym środkiem może być powództwo osoby trzeciej o zwolnienie przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.

W piśmie do organu warto jasno wskazać, że zajęty rachunek nie należy do zobowiązanego udziałowca, lecz do osoby prawnej, która nie jest dłużnikiem w danej sprawie egzekucyjnej. Należy też wnieść o niezwłoczne uchylenie zajęcia w zakresie rachunku spółki.

FAQ

Źródła

• Art. 12 § 1, art. 151 § 4, art. 182 § 1, art. 185 § 1 oraz art. 191 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
• Art. 33 i art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 38 § 1, art. 72 § 1, art. 81 § 1a, art. 89 § 1 oraz art. 96j § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
• Art. 108 § 1 i art. 112 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Art. 841 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.