Czy muszę zwrócić odszkodowanie po latach, jeśli wypłaciło je dwóch ubezpieczycieli

Podstawa prawna

Zgodnie z art. 819 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela o odszkodowanie przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla roszczenia o szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.
§ 4. Bieg przedawnienia przerywa się przez zgłoszenie roszczenia lub zdarzenia objętego ubezpieczeniem.

Zgodnie z art. 6 RODO – przetwarzanie danych jest zgodne z prawem tylko wtedy, gdy zachodzi co najmniej jedna z przesłanek określonych w tym przepisie.
Na mocy art. 15 RODO osoba, której dane dotyczą, ma prawo dostępu do informacji o przetwarzaniu jej danych osobowych.

Prawo do żądania zwrotu odszkodowania

Ubezpieczyciel ma prawo żądać zwrotu nienależnie wypłaconego odszkodowania, ale tylko wtedy, gdy wypłata nastąpiła wskutek działania ubezpieczonego w złej wierze lub gdy ten wiedział o drugim odszkodowaniu i nie poinformował o tym zakładu ubezpieczeń.

W opisanym przypadku nie było żadnej złej woli – administracja sama zgłosiła szkodę i wypłaciła środki, o czym właściciel mieszkania nie wiedział. Nie można więc mówić o bezpodstawnym wzbogaceniu, ponieważ nie było zamiaru uzyskania nienależnej korzyści.

Przedawnienie roszczenia

Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się po 3 latach. Jeśli odszkodowanie zostało wypłacone we wrześniu 2021 roku, a wezwanie do zwrotu przyszło dopiero w 2025 roku, istnieje duże prawdopodobieństwo, że roszczenie uległo przedawnieniu – o ile ubezpieczyciel wiedział o drugim odszkodowaniu wcześniej niż trzy lata temu.

Należy zażądać od ubezpieczyciela informacji, kiedy dokładnie uzyskał wiedzę o wypłacie przez drugi podmiot – ta data decyduje o ewentualnym przedawnieniu.

Naruszenie RODO

Ubezpieczyciel administracji przekazał dane osobowe (m.in. imię, nazwisko, adres, informacje o wypłacie) bez zgody osoby, której dane dotyczą. Jeśli przekazanie nie wynikało z obowiązku ustawowego ani z prawnie uzasadnionego interesu (np. zapobiegania oszustwom), doszło do naruszenia RODO.

Właściciel mieszkania może:

• wystąpić do ubezpieczyciela administracji o wyjaśnienie podstawy prawnej udostępnienia danych,

• złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych,

• zażądać kopii wszystkich danych, jakie zostały przekazane (na podstawie art. 15 RODO).

Dalsze kroki

Warto złożyć pisemną odpowiedź na wezwanie do zapłaty, wskazując brak złej wiary, upływ terminu przedawnienia i ewentualne naruszenie RODO. Można również wystąpić do UODO i zażądać od ubezpieczyciela administracji informacji o podstawie prawnej przekazania danych.