Odpowiedzialność za zatrucie psa na cudzej działce

Czy właściciel działki ponosi odpowiedzialność za śmierć psa?

Nie da się odpowiedzieć kategorycznie bez ustalenia faktów, ale w opisanej sytuacji odpowiedzialność właściciela działki nie jest automatyczna. Sam fakt, że pies wszedł na cudzy teren i tam mógł mieć kontakt ze środkiem przeciw ślimakom, nie wystarcza jeszcze do przypisania Panu winy.

W sprawie trzeba ocenić przede wszystkim: jaki to był preparat, czy był dopuszczony do obrotu, czy został zastosowany zgodnie z etykietą, gdzie dokładnie został rozsypany, czy teren był dostępny dla zwierząt, czy pies rzeczywiście zjadł ten środek oraz czy to właśnie on był przyczyną śmierci. Bez takich ustaleń twierdzenie o Pana odpowiedzialności byłoby zbyt daleko idące.

Odpowiedzialność cywilna – co musiałby wykazać właściciel psa?

Podstawą roszczeń odszkodowawczych mógłby być art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym: Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Dodatkowo znaczenie ma art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Z przepisu tego wynika, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, a naprawienie szkody obejmuje straty oraz utracone korzyści, jeżeli pozostają w adekwatnym związku przyczynowym.

To oznacza, że właściciel psa musiałby udowodnić łącznie:

• powstanie szkody,
• Pana zawinione działanie albo zaniechanie,
• związek przyczynowy między tym działaniem a śmiercią psa.

Jeżeli środek był użyty zgodnie z przeznaczeniem na własnej nieruchomości, a pies przebywał tam bez nadzoru, wykazanie winy może być bardzo trudne.

Znaczenie braku nadzoru nad psem

Właściciel zwierzęcia ma obowiązek sprawować nad nim pieczę. W sprawach cywilnych ma to znaczenie także dlatego, że zgodnie z art. 362 Kodeksu cywilnego, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza stopnia winy obu stron.

Jeżeli więc pies biegał bez nadzoru i wszedł na cudzą nieruchomość, może to prowadzić co najmniej do przyjęcia współprzyczynienia się właściciela psa do szkody. W niektórych stanach faktycznych może to nawet praktycznie wyłączyć odpowiedzialność właściciela działki.

Znaczenie ma również art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym ten, kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez zwierzę, niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy. Przepis ten dotyczy szkód wyrządzonych przez zwierzę, ale pokazuje też, że ustawodawca wiąże z pieczą nad zwierzęciem konkretne obowiązki właściciela.

Zobacz również:

odpowiedzialność za cudzą szkodę i dochodzenie naprawienia szkody

Kiedy mogłaby powstać odpowiedzialność właściciela działki?

Ryzyko odpowiedzialności rośnie, jeżeli środek został użyty niezgodnie z prawem albo w sposób oczywiście nieostrożny. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy:

• zastosowano preparat niedopuszczony do obrotu albo użyty niezgodnie z etykietą,
• rozsypano go w miejscu wspólnym lub łatwo dostępnym dla zwierząt, mimo że można było przewidzieć zagrożenie,
• użyto nadmiernej ilości środka albo mieszano go z przynętą,
• działanie miało charakter celowy, np. zmierzało do otrucia zwierzęcia.

Wtedy sąsiad mógłby próbować wykazywać niedbalstwo, a nawet działanie umyślne. Samo jednak przypuszczenie nie wystarczy – potrzebne są dowody.

Czy grozi odpowiedzialność karna?

W opisanym stanie faktycznym odpowiedzialność karna nie powinna być zakładana automatycznie. Najczęściej w takich sprawach analizuje się art. 35 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, który przewiduje odpowiedzialność karną za znęcanie się nad zwierzęciem, oraz art. 6 ust. 2 tej ustawy, który zawiera przykładowy katalog zachowań uznawanych za znęcanie się.

Aby mówić o odpowiedzialności na tej podstawie, organ musiałby wykazać, że doszło do zachowania wypełniającego ustawowe znamiona czynu zabronionego, a nie tylko do legalnego użycia środka na własnym terenie. Jeżeli preparat był stosowany zgodnie z przeznaczeniem i nie miał Pan zamiaru skrzywdzić zwierzęcia, przypisanie czynu z ustawy o ochronie zwierząt jest co do zasady znacznie trudniejsze.

W praktyce istotne będzie również to, czy istnieje wynik sekcji zwierzęcia albo dokumentacja weterynaryjna potwierdzająca konkretną przyczynę śmierci. Bez tego nawet ustalenie, że pies padł właśnie po tym preparacie, może być problematyczne.

Znaczenie instrukcji i etykiety środka

Jeżeli etykieta przewiduje sposób użycia oraz środki ostrożności, trzeba się do nich stosować. W sprawie duże znaczenie będzie mieć, czy producent wskazuje zagrożenia dla zwierząt, obowiązek zabezpieczenia miejsca zastosowania lub zakaz użycia w określonych warunkach.

Jeżeli użycie było zgodne z etykietą, działa to na Pana korzyść dowodowo. Nie daje to jednak pełnej gwarancji braku odpowiedzialności, bo sąd zawsze ocenia konkretny stan faktyczny. Inaczej będzie ocenione rozsypanie środka w zamkniętym ogródku, a inaczej przy samej granicy otwartego terenu, po którym stale biegają cudze zwierzęta.

Jakie dowody warto zabezpieczyć?

Jeżeli konflikt już się rozpoczął, proszę zebrać i zachować:

• opakowanie środka i etykietę z instrukcją stosowania,
• dowód zakupu preparatu,
• zdjęcia miejsca, gdzie środek został użyty,
• informacje o dacie i ilości zastosowanego preparatu,
• ewentualnych świadków, którzy widzieli, że pies przebywał bez nadzoru,
• korespondencję z sąsiadem,
• informacje, czy była wykonana sekcja zwłok psa lub opinia lekarza weterynarii.

Bez potwierdzenia przyczyny śmierci psa oraz bez dowodu, że środek został użyty w sposób zawiniony, roszczenie sąsiada może okazać się niewykazane.

Zobacz również:

obowiązki właściciela nieruchomości i odpowiedzialność za działania na posesji

Co zrobić, jeśli sąsiad żąda pieniędzy albo straszy policją?

Najlepiej nie składać pochopnych oświadczeń o winie i nie deklarować zapłaty bez analizy sprawy. Można spokojnie zażądać przedstawienia podstawy roszczeń i dowodów, w szczególności dokumentacji weterynaryjnej potwierdzającej przyczynę śmierci zwierzęcia.

Jeżeli sprawa trafi na policję, warto złożyć rzeczowe wyjaśnienia: że środek został użyty na własnej działce, zgodnie z etykietą, bez zamiaru wyrządzenia krzywdy zwierzęciu, a pies przebywał na terenie bez nadzoru. W sporze cywilnym proszę podnosić brak wykazania winy i związku przyczynowego, a także ewentualne przyczynienie się właściciela psa na podstawie art. 362 Kodeksu cywilnego.

Tabela – jak zwykle oceniana jest taka sytuacja?

FAQ

Czy sąsiad może skutecznie żądać ode mnie zwrotu wartości psa?

Tak, może wystąpić z takim żądaniem, ale musi udowodnić przesłanki z art. 415 Kodeksu cywilnego, czyli Pana winę, szkodę i związek przyczynowy. Samo oskarżenie nie wystarcza.

Czy brak ogrodzenia działki zmienia ocenę sprawy?

Może mieć znaczenie faktyczne, ale nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności. Nadal trzeba ocenić sposób użycia środka i to, czy właściciel psa sprawował nad nim należytą kontrolę.

Czy policja może wszcząć postępowanie?

Tak, jeśli sąsiad złoży zawiadomienie. To jednak nie oznacza, że dojdzie do postawienia zarzutów. Organ musi ustalić, czy doszło do czynu zabronionego, a nie tylko do nieszczęśliwego zdarzenia.

Czy etykieta środka ma znaczenie dowodowe?

Bardzo duże. Pokazuje przeznaczenie preparatu, sposób użycia i ostrzeżenia. Jeżeli działał Pan zgodnie z instrukcją, jest to istotny argument na Pana korzyść.

Czy właściciel psa odpowiada za to, że zwierzę biegało samopas?

Może to mieć znaczenie dla oceny jego przyczynienia się do szkody na podstawie art. 362 Kodeksu cywilnego. W konkretnych okolicznościach może to istotnie ograniczyć albo wyłączyć Pana odpowiedzialność.

Podsumowanie

W opisanej sprawie nie można z góry przyjąć, że odpowiada Pan za śmierć psa. Dla odpowiedzialności cywilnej konieczne jest wykazanie winy oraz normalnego związku przyczynowego, o których mowa w art. 415 i art. 361 Kodeksu cywilnego. Jeżeli środek został użyty legalnie, zgodnie z instrukcją i wyłącznie na własnej posesji, a pies wszedł tam bez nadzoru, przypisanie Panu odpowiedzialności jest co najmniej utrudnione. Dodatkowo zachowanie właściciela psa może być oceniane jako przyczynienie się do szkody w rozumieniu art. 362 Kodeksu cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – ISAP
2. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt – ISAP