Zalanie mieszkania a odpowiedzialność odszkodowawcza, co mówi prawo?

Kiedy odpowiadamy za szkodę wyrządzoną sąsiadowi?

Pana odpowiedzialność za zdarzenie może nastąpić tylko i wyłącznie wtedy, gdy sąsiadka udowodni Panu, że szkoda, której doznała, nastąpiła z Pana winy. W związku z tym musi Panu udowodnić zaistnienie przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej tj. odpowiedzialności deliktowej. Zgodnie z art. 415 Kodeksu cywilnego (K.c.): Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Przepis ten tworzy normę konstruującą ogólną zasadę odpowiedzialności deliktowej opartej na zasadzie winy. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej są:

1. czyn niedozwolony – bezprawny i jednocześnie zawiniony;
2. szkoda;
3. związek przyczynowy pomiędzy czynem niedozwolonym a szkodą.

Czyn niedozwolony i jego konsekwencje

Wyrządzenie szkody, o której mowa w komentowanej regulacji, musi być konsekwencją zachowania człowieka, przez co należy rozumieć zarówno działanie, jak i zaniechanie. Mówiąc o „działaniu”, wskazuje się na aktywne czynności o charakterze psychofizycznym. Zaniechanie jest natomiast negatywnym odpowiednikiem konkretnego działania, które przez daną osobę powinno być w określonych realiach podjęte. Innymi słowy, „zaniechanie” od strony negatywnej może być definiowane jako „niepodjęcie określonego działania lub zespołu działań”, które sprawca czynu mógł i powinien był podjąć w określonym układzie stosunków faktycznych.

Na czym polega bezprawność zachowania?

Element obiektywny odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie komentowanego przepisu wyznacza pojęcie „bezprawności”, inaczej „obiektywnej nieprawidłowości zachowania sprawcy czynu”. Za dominujące należy uznać w literaturze i orzecznictwie stanowisko przyjmujące szerokie rozumienie bezprawności, obejmujące nie tylko sprzeczność zachowania określonego podmiotu z obowiązującym porządkiem prawnym (w szczególności normami prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego itp.), ale i z zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami. Inaczej mówiąc, bezprawność oznacza relację pomiędzy zachowaniem a normą postępowania, przy czym nie chodzi wyłącznie o normy prawne, ale także o normy o charakterze aksjologicznym, wyznaczone przez zasady współżycia społecznego czy też dobre obyczaje. 

Rola winy w odpowiedzialności cywilnej

Dopiero gdy zostanie ustalone, że zachowanie sprawcy czynu było „obiektywnie nieprawidłowe” (bezprawne), zaktualizuje się potrzeba zbadania, czy zachowanie to było zawinione. Wina – w uzupełnieniu do bezprawności – stanowi element subiektywny, od którego zaistnienia zależy powstanie odpowiedzialności ex delicto. W Kodeksie cywilnym, a w szczególności w art. 415 brak jest definicji legalnej pojęcia winy. Doktryna i orzecznictwo wykształciły na gruncie prawa cywilnego – poprzez odesłanie do norm prawa karnego – pojęcie winy umyślnej, rozumianej jako działanie z zamiarem bezpośrednim (dolus directus), gdy sprawca przewiduje możliwość wystąpienia skutku swojego zachowania w formie uszczerbku w dobrach prawnie chronionych i chce wystąpienia tego skutku w postaci szeroko rozumianej szkody, lub z zamiarem ewentualnym (dolus eventualis), gdy godzi się na taką możliwość, że dana szkoda zostanie w wyniku jego zachowania wyrządzona.

Jak bronić się przed żądaniami sąsiadki?

Zatem w Pana przypadku odmówiłabym pokrywania szkód, co spowoduje, że sąsiadka powinna pozwać Pana do sądu. W odpowiedzi na pozew zakwestionuje Pan dochodzone roszczenie oraz powoła Pan dowód z opinii biegłego sądowego w celu wykazania, że szkoda nastąpiła z jej winy. Wtedy biegły na podstawie informacji z akt sprawy oraz przeprowadzenia oględzin będzie w stanie wykazać, jaka była przyczyna szkody. Jeżeli z opinii biegłego sądowego będzie wynikać, że to jednak Pana działanie (zaniechanie) doprowadziło do szkody, to należy udowodniać, że zachowanie sąsiadki – polegające na braku zgody na wymianę pionów – stanowiło co najmniej przyczynienie się do powstania szkody. Ustalenie, że doszło do przyczynienia się do powstania szkody będzie wpływało na obniżenie ewentualnego odszkodowania.

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93