Jak oddalić pozew o rozwód?

Kiedy sąd może orzec rozwód?

Podstawowa zasada wynika z art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Sąd może rozwiązać małżeństwo przez rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Zupełny rozkład pożycia oznacza co do zasady ustanie trzech więzi małżeńskich: duchowej, fizycznej i gospodarczej. Trwałość rozkładu oznacza natomiast, że według oceny sądu nie ma realnych widoków na powrót małżonków do wspólnego pożycia. Jeżeli jedna z tych przesłanek nie została wykazana, sąd powinien oddalić powództwo o rozwód.

Nie wystarczy więc samo twierdzenie jednego małżonka, że „nie kocha”, „odkochał się” albo „chce zacząć nowe życie”. Takie okoliczności mogą mieć znaczenie, ale sąd bada całokształt sytuacji rodzinnej, a nie tylko subiektywne stanowisko strony. Jeżeli problemem jest to, że mąż się odkochał, nadal trzeba ustalić, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały w rozumieniu art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Kiedy sąd oddali pozew o rozwód?

Sąd może oddalić pozew o rozwód w dwóch podstawowych grupach sytuacji. Po pierwsze, gdy nie zostały spełnione pozytywne przesłanki rozwodu z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli nie ma zupełnego albo trwałego rozkładu pożycia. Po drugie, gdy mimo rozkładu pożycia występuje przeszkoda ustawowa z art. 56 § 2 albo art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje kolejną przeszkodę: rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Brak zgody na rozwód — kiedy ma znaczenie?

Sam brak zgody na rozwód nie blokuje automatycznie postępowania. Sąd nie oddala pozwu tylko dlatego, że pozwany małżonek chce utrzymać małżeństwo. Sprzeciw ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy można wykazać, że małżonek, który żąda rozwodu, jest wyłącznie winny rozkładu pożycia, a odmowa zgody pozwanego nie stanowi nadużycia i nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli oboje małżonkowie przyczynili się do rozkładu pożycia, art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zwykle nie zablokuje rozwodu. W takiej sytuacji pozwany może nadal wnosić o oddalenie pozwu na podstawie art. 56 § 1 lub § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale musi wykazać konkretne okoliczności, a nie tylko własną wolę utrzymania małżeństwa.

Dobro małoletniego dziecka a oddalenie rozwodu

Zgodnie z art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. W przypadku dziecka 17-letniego nadal mówimy o małoletnim, dopóki nie ukończy 18 lat, ale sam wiek dziecka ma praktyczne znaczenie dla oceny sądu.

Im starsze i bardziej samodzielne dziecko, tym trudniej zwykle wykazać, że samo orzeczenie rozwodu naruszy jego dobro w stopniu uzasadniającym oddalenie pozwu. Trzeba wskazać konkretne fakty, np. poważny kryzys psychiczny dziecka, szczególne potrzeby zdrowotne, bardzo silną zależność od stabilności wspólnego domu albo ryzyko zerwania więzi z jednym z rodziców. Ogólne twierdzenie, że rozwód „rozbije rodzinę”, może być niewystarczające.

Zdrada małżonka i wina za rozkład pożycia

Zdrada może być istotną przyczyną rozkładu pożycia i może uzasadniać przypisanie winy małżonkowi, który dopuścił się niewierności. Podstawą orzekania o winie jest art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym sąd, orzekając rozwód, orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie, co wynika z art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli żona wniosła pozew o rozwód, a przyczyną kryzysu był jej romans, pozwany może powoływać się na tę okoliczność. Trzeba jednak pamiętać, że sąd bada cały przebieg małżeństwa. Jeżeli pozwany stosował przemoc psychiczną, uporczywą kontrolę, groźby, nękanie albo inne zachowania naruszające obowiązki małżeńskie, sąd może uznać, że także on przyczynił się do rozkładu pożycia.

Obowiązki małżonków wynikają z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten nakłada na małżonków obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Naruszenie tych obowiązków może mieć znaczenie przy ocenie winy.

Jak napisać odpowiedź na pozew o rozwód?

Po doręczeniu pozwu sąd najczęściej zobowiązuje pozwanego do złożenia odpowiedzi na pozew. Zgodnie z art. 205¹ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego przewodniczący wzywa pozwanego do złożenia odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie. Termin wskazany w piśmie z sądu jest wiążący, dlatego nie należy go ignorować.

W odpowiedzi na pozew można wnieść przede wszystkim o oddalenie powództwa o rozwód. Warto też sformułować wnioski ewentualne na wypadek, gdyby sąd uznał, że rozwód jednak powinien zostać orzeczony, np. o orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy powoda, o sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, kontakty, alimenty lub sposób korzystania ze wspólnego mieszkania. Sprawy te są objęte rozstrzygnięciem sądu rozwodowego na podstawie art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W piśmie należy odnieść się do twierdzeń pozwu, wskazać fakty i dowody. Z art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego wynika, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W praktyce oznacza to, że samo zaprzeczenie zarzutom żony może być za mało.

Czy można wykorzystać wydruki rozmów z czatu lub komunikatora?

W sprawie rozwodowej można zgłaszać dowody dotyczące faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Wynika to z art. 227 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Wydruki rozmów, wiadomości e-mail, SMS-y, zrzuty ekranu czy nagrania mogą mieć znaczenie, jeżeli potwierdzają np. zdradę, prowadzenie podwójnego życia, zamiar odejścia od rodziny albo inne przyczyny rozkładu pożycia.

Dokumenty zawierające tekst są oceniane na zasadach dotyczących dokumentów, co wynika z art. 243¹ Kodeksu postępowania cywilnego. W przypadku nagrań, zapisów obrazu lub dźwięku zastosowanie może mieć art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Trzeba jednak wyraźnie odróżnić wartość dowodową materiału od sposobu jego pozyskania. Jeżeli dostęp do konta, komputera, poczty lub komunikatora nastąpił bez zgody osoby uprawnionej, może pojawić się ryzyko odpowiedzialności. Art. 267 § 1 Kodeksu karnego penalizuje uzyskanie bez uprawnienia informacji nieprzeznaczonej dla sprawcy, m.in. przez przełamanie albo ominięcie zabezpieczenia. Art. 267 § 3 Kodeksu karnego dotyczy m.in. zakładania lub posługiwania się urządzeniem albo oprogramowaniem w celu uzyskania informacji, do której sprawca nie jest uprawniony. Zgodnie z art. 267 § 4 Kodeksu karnego ściganie tych czynów następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Możliwe są także roszczenia cywilne z tytułu naruszenia prywatności, tajemnicy korespondencji lub innych dóbr osobistych. Ochronę dóbr osobistych przewiduje art. 23 Kodeksu cywilnego, a roszczenia w razie naruszenia określa art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego.

Dlatego przed złożeniem wydruków rozmów uzyskanych w kontrowersyjny sposób trzeba ocenić ryzyko. Sąd może dopuścić taki dowód, pominąć go na podstawie art. 235² Kodeksu postępowania cywilnego albo uznać, że ma ograniczoną wartość. Nie warto też kontynuować działań polegających na śledzeniu, przejmowaniu haseł lub instalowaniu programów monitorujących.

Co wykazywać, aby zwiększyć szanse na oddalenie pozwu?

Jeżeli celem jest oddalenie powództwa, stanowisko powinno być konkretne. Warto wskazać, czy nadal istnieje więź emocjonalna, czy małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo, czy współdziałają w sprawach dziecka, czy podejmowali terapię małżeńską lub mediację oraz czy pozwany realnie dąży do odbudowy małżeństwa.

Przydatne mogą być dowody z zeznań świadków, korespondencji, dokumentów dotyczących terapii, wspólnych zobowiązań, opieki nad dzieckiem, wydatków rodzinnych albo prób pojednania. Trzeba jednak unikać argumentacji opartej wyłącznie na emocjach. Sąd bada fakty, a nie tylko deklaracje.

W sprawach rodzinnych sąd może kierować strony do mediacji. Podstawę stanowi art. 183⁸ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala sądowi skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania. W sprawie rozwodowej mediacja może dotyczyć zarówno próby pojednania, jak i warunków rozstania, jeżeli pojednanie okaże się nierealne.

Co jeśli sąd nie oddali pozwu?

Nawet jeżeli pozwany chce utrzymać małżeństwo, trzeba przygotować się na wariant, w którym sąd uzna, że rozwód jest dopuszczalny. Wtedy ważne stają się wnioski ewentualne. Na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga m.in. o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, kontaktach z dzieckiem oraz alimentach. Art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala sądowi rozstrzygnąć także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez czas wspólnego zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków.

Jeżeli druga strona zarzuca przemoc psychiczną, uporczywą kontrolę albo nękanie, nie należy bagatelizować tych twierdzeń. Zachowania określane potocznie jako „mobbing psychiczny” w małżeństwie mogą zostać ocenione przez sąd jako zawiniona przyczyna rozkładu pożycia, a w skrajnych sytuacjach mogą wiązać się także z innymi postępowaniami. Jeżeli konflikt przybiera postać gróźb autodestrukcyjnych, warto znać bezpieczne działania w sytuacji, gdy mąż grozi samobójstwem lub druga strona używa podobnych gróźb w sporze rozwodowym.

FAQ

Podsumowanie

Oddalenie pozwu o rozwód jest możliwe, ale wymaga aktywnej obrony. Najsilniejsze argumenty to brak trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, konkretne zagrożenie dobra małoletniego dziecka, sprzeczność rozwodu z zasadami współżycia społecznego albo sytuacja, w której rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny, a drugi małżonek skutecznie odmawia zgody.

W sprawie opisanej w pytaniu kluczowe będzie przygotowanie odpowiedzi na pozew, uporządkowanie dowodów zdrady i ostrożna ocena materiałów pozyskanych z komputera lub komunikatora. Dowody mogą pomóc, ale sposób ich zdobycia może równocześnie stworzyć dodatkowe ryzyko prawne.

Źródła

• art. 23, art. 56, art. 57 i art. 58 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy: tekst aktu w ISAP
• art. 183⁸, art. 205¹, art. 227, art. 232, art. 233 § 1, art. 235², art. 243¹ i art. 308 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego: tekst aktu w ISAP
• art. 23 i art. 24 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: tekst aktu w ISAP
• art. 267 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny: tekst aktu w ISAP