Kiedy wyrok staje się prawomocny po apelacji?

Kiedy wyrok sądu staje się prawomocny?

W postępowaniu cywilnym orzeczenie staje się prawomocne wtedy, gdy nie przysługuje już od niego środek odwoławczy ani inny środek zaskarżenia, który mógłby wstrzymać jego uprawomocnienie. W praktyce oznacza to, że wyrok sądu pierwszej instancji nie jest prawomocny, jeżeli strona w terminie wniosła apelację.

Inaczej wygląda sytuacja po rozpoznaniu sprawy przez sąd drugiej instancji. Jeżeli sąd apelacyjny oddala apelację i utrzymuje wyrok sądu okręgowego w mocy, wyrok staje się prawomocny zasadniczo z chwilą ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji. Nie trzeba czekać kolejnych 7, 14 czy 21 dni tylko dlatego, że sprawa była wcześniej zaskarżona apelacją.

Warto przy tym odróżnić język potoczny od terminologii procesowej. W sprawach sądowych mówimy przede wszystkim o prawomocności wyroku. Określenie „ostateczny” częściej pojawia się przy decyzjach administracyjnych, choć strony potocznie używają go także wobec wyroków sądowych.

Wyrok rozwodowy po apelacji – od kiedy jest prawomocny?

W sprawie o rozwód sądem pierwszej instancji jest sąd okręgowy, a apelację rozpoznaje sąd apelacyjny. Jeżeli po ogłoszeniu wyroku rozwodowego mąż lub żona złoży apelację, wyrok rozwodowy nie staje się prawomocny w zaskarżonym zakresie do czasu rozpoznania apelacji.

Jeżeli sąd apelacyjny utrzyma wyrok rozwodowy w mocy, rozwód jest prawomocny od chwili ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji. Od tego momentu małżeństwo jest rozwiązane prawomocnym wyrokiem, chyba że w konkretnej sprawie sąd rozpoznawał tylko część orzeczenia i należy odrębnie ocenić, które punkty wyroku zostały objęte apelacją.

W sprawach o rozwód i separację skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego jest niedopuszczalna. Nawet w tych kategoriach spraw, w których skarga kasacyjna jest możliwa, jest ona środkiem skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, a nie etapem, który sam z siebie przedłuża zwykły bieg prawomocności.

Jak uzyskać potwierdzenie prawomocności wyroku?

Najprostszym dokumentem potwierdzającym prawomocność jest odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Wniosek składa strona postępowania. Co do zasady prawomocność orzeczenia stwierdza sąd pierwszej instancji, czyli w sprawie rozwodowej sąd okręgowy. Jeżeli jednak akta nadal znajdują się w sądzie drugiej instancji, prawomocność stwierdza ten sąd.

Praktycznie warto najpierw zadzwonić do biura obsługi interesanta albo sekretariatu wydziału i podać sygnaturę sprawy. Sąd poinformuje, czy akta wróciły już z sądu apelacyjnego i do którego sądu należy skierować wniosek.

We wniosku należy wskazać sygnaturę sprawy, dane strony, rodzaj dokumentu, którego dotyczy wniosek, oraz sposób odbioru: osobiście, pocztą albo – jeżeli sąd to obsługuje – przez portal informacyjny lub korespondencję elektroniczną. Jeżeli potrzebny jest dokument do urzędu stanu cywilnego, banku, notariusza albo do spraw majątkowych, zwykle wystarczy odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności.

Ile kosztuje odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności?

Nieaktualna jest dawna informacja o opłacie 6 zł. Aktualnie od wniosku o wydanie odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności pobiera się opłatę 20 zł za każde rozpoczęte 10 stron wydanego dokumentu. Jeżeli wyrok wraz z uzasadnieniem albo odpis dokumentu jest dłuższy, sąd może naliczyć opłatę według tej zasady.

Opłatę zwykle uiszcza się przelewem na rachunek właściwego sądu, e-znakiem opłaty sądowej albo w kasie sądu, jeżeli kasa działa w danym sądzie. Do wniosku warto dołączyć potwierdzenie opłaty, aby uniknąć wezwania do jej uzupełnienia.

Prawomocność a klauzula wykonalności

Prawomocność wyroku oznacza, że orzeczenie co do zasady kończy spór i wiąże strony oraz sądy. Nie zawsze oznacza jednak, że każdy punkt wyroku można od razu egzekwować przez komornika. Do egzekucji świadczeń pieniężnych, np. alimentów, potrzebny jest tytuł wykonawczy. Jeżeli problem pojawia się już po uprawomocnieniu orzeczenia, osobno omawiamy niewykonanie wyroku sądowego i jego skutki.

Tytułem wykonawczym jest najczęściej odpis orzeczenia zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Wniosek o klauzulę składa się do sądu, który wydał orzeczenie albo w którym znajdują się akta, zależnie od etapu sprawy i rodzaju orzeczenia.

FAQ

Czy wyrok sądu apelacyjnego jest prawomocny od razu?

Tak, w sprawie rozwodowej wyrok sądu drugiej instancji jest prawomocny co do zasady od chwili jego ogłoszenia. Jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym, decydujące znaczenie ma data jego wydania.

Czy skarga kasacyjna wstrzymuje prawomocność wyroku?

W sprawach o rozwód i separację skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. W innych sprawach cywilnych skarga kasacyjna, jeżeli przysługuje, jest kierowana przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, więc sama jej potencjalna możliwość nie oznacza, że wyrok drugiej instancji nie jest jeszcze prawomocny.

Do którego sądu złożyć wniosek o stwierdzenie prawomocności?

Zasadniczo do sądu pierwszej instancji, czyli w sprawie rozwodowej do sądu okręgowego. Jeżeli akta nadal znajdują się w sądzie apelacyjnym, prawomocność może stwierdzić sąd drugiej instancji.

Czy wystarczy samo ustne ogłoszenie wyroku?

Dla powstania prawomocności po apelacji często tak, ale w praktyce do urzędów, banku, notariusza lub egzekucji potrzebny będzie dokument z sądu. Dlatego warto wystąpić o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, a w razie potrzeby także o klauzulę wykonalności.

Źródła

• Kodeks postępowania cywilnego – art. 363, art. 364, art. 365 oraz art. 398².
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – art. 77.