Zasądzenie zwrotu kosztów a nieprawomocny wyrok

Czy trzeba zapłacić koszty zasądzone nieprawomocnym wyrokiem?

Jeżeli w sprawie zapadł wyrok, ale został od niego wniesiony środek odwoławczy, nie należy automatycznie traktować zasądzonych kosztów jako natychmiast wymagalnych. Zgodnie z art. 9 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy orzeczenie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że w typowej sytuacji wyrok karny lub wyrok w sprawie o wykroczenie zaczyna być wykonywany dopiero po uzyskaniu prawomocności.

W praktyce najważniejsze jest ustalenie, jaki jest zakres odwołania. Art. 425 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego pozwala zaskarżyć orzeczenie w całości albo w części. Jeżeli zaskarżono rozstrzygnięcie, od którego zależy obowiązek poniesienia kosztów, albo samo rozstrzygnięcie o kosztach, wezwanie do zapłaty przed prawomocnością jest przedwczesne.

Jeżeli więc adwokat oskarżyciela posiłkowego wzywa do zapłaty kosztów wraz z odsetkami, a wyrok nadal nie jest prawomocny w relewantnej części, można odpowiedzieć, że zapłata nastąpi dopiero po prawomocnym zakończeniu sprawy i po ustaleniu ostatecznej treści rozstrzygnięcia o kosztach.

Podstawa zasądzenia kosztów na rzecz oskarżyciela posiłkowego

W sprawie karnej z oskarżenia publicznego art. 627 Kodeksu postępowania karnego stanowi, że od skazanego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Do takich wydatków mogą należeć uzasadnione koszty ustanowienia pełnomocnika, ponieważ art. 616 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego zalicza do kosztów procesu uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.

Jeżeli postępowanie zostało warunkowo umorzone, art. 629 Kodeksu postępowania karnego nakazuje odpowiednie stosowanie art. 627 i art. 628 Kodeksu postępowania karnego. Warunkowe umorzenie nie jest uniewinnieniem, dlatego sąd może obciążyć sprawcę kosztami, jeżeli wynika to z rozstrzygnięcia i zasad ponoszenia kosztów.

Jeżeli sprawa dotyczy kolizji drogowej rozpoznawanej jako wykroczenie, znaczenie ma art. 119 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Przepis ten przewiduje odpowiednie stosowanie wskazanych przepisów Kodeksu postępowania karnego o kosztach, w tym zasad dotyczących obciążania kosztami strony przegrywającej.

Kiedy koszty stają się wymagalne?

Rozstrzygnięcie o kosztach sąd umieszcza co do zasady w orzeczeniu kończącym postępowanie. Wynika to z art. 626 § 1 Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym w orzeczeniu kończącym postępowanie sąd określa, kto, w jakiej części i w jakim zakresie ponosi koszty procesu. Dopóki to orzeczenie nie jest prawomocne w zakresie istotnym dla kosztów, druga strona nie powinna traktować kwoty jako ostatecznie należnej.

Jeżeli sąd odwoławczy utrzyma wyrok w mocy, zmieni go albo uchyli i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania, wpływa to także na ocenę kosztów. Art. 634 Kodeksu postępowania karnego przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach do postępowania odwoławczego, a art. 636 § 1 Kodeksu postępowania karnego reguluje koszty w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego wniesionego na niekorzyść oskarżonego lub przez oskarżonego.

Wysokość zwracanych kosztów pełnomocnika nie musi odpowiadać dokładnie kwocie zapłaconej przez poszkodowanego swojemu adwokatowi lub radcy prawnemu. Sąd ustala ją według zasad wynikających między innymi z § 11 i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie albo z odpowiednich przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd bierze pod uwagę rodzaj sprawy, nakład pracy pełnomocnika i stawki przewidziane w rozporządzeniach.

Czy adwokat poszkodowanego może naliczać odsetki?

Odsetki za opóźnienie mogą być rozważane dopiero wtedy, gdy istnieje wymagalne świadczenie pieniężne. Wynika to z art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Przed prawomocnością orzeczenia, które decyduje o obowiązku zwrotu kosztów, trudno mówić o opóźnieniu w zapłacie tej kwoty.

Jeżeli wezwanie obejmuje odsetki naliczane od daty wydania nieprawomocnego wyroku, należy zakwestionować taki sposób liczenia. W odpowiedzi można wskazać, że roszczenie o zwrot kosztów nie jest jeszcze wymagalne, ponieważ nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie w zakresie mającym znaczenie dla obowiązku zapłaty.

Jak odpowiedzieć na wezwanie do zapłaty?

Na wezwanie najlepiej odpowiedzieć pisemnie albo mailowo, zachowując potwierdzenie wysłania. W piśmie można wskazać, że według posiadanych informacji wyrok nie jest prawomocny, ponieważ wniesiono środek odwoławczy, a zatem żądanie zapłaty kosztów i odsetek jest przedwczesne. Warto poprosić pełnomocnika poszkodowanego o wskazanie podstawy twierdzenia, że orzeczenie jest prawomocne i wykonalne.

Nie należy jednak ignorować sprawy. Po prawomocnym zakończeniu postępowania kwota zasądzona na rzecz oskarżyciela posiłkowego może być dochodzona jak należność wynikająca z orzeczenia sądu. Jeżeli pojawią się wątpliwości co do wysokości kwoty, zakresu kosztów albo odsetek, trzeba porównać wezwanie z sentencją wyroku i ewentualnym orzeczeniem sądu odwoławczego.

FAQ

Źródła

• Art. 616 § 1 pkt 2, art. 625, art. 626 § 1, art. 627, art. 629, art. 634, art. 636 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego.
• Art. 9 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy.
• Art. 119 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.
• Art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• § 11 i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
• § 11 i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.