Nagrody jubileuszowe dla członków zarządu spółdzielni mieszkaniowej

Czy nagroda jubileuszowa może przysługiwać tylko członkom zarządu?

W aktualnym stanie prawnym nagroda jubileuszowa nie jest świadczeniem powszechnie gwarantowanym każdemu pracownikowi przez ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Jeżeli nie ma przepisów szczególnych dla danej grupy zawodowej, prawo do nagrody musi wynikać z konkretnego źródła: umowy o pracę, regulaminu wynagradzania, układu zbiorowego pracy, uchwały właściwego organu albo innego aktu wewnętrznego obowiązującego u pracodawcy.

W spółdzielni mieszkaniowej zatrudniającej 8 osób regulamin wynagradzania nie jest obowiązkowy. Zgodnie z art. 77² § 1 Kodeksu pracy regulamin wynagradzania musi wprowadzić pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników, nieobjętych układem zbiorowym pracy. Pracodawca zatrudniający mniej niż 50 pracowników może taki regulamin wprowadzić dobrowolnie na podstawie art. 77² § 1¹ Kodeksu pracy.

Co do zasady można więc ukształtować świadczenia różnie dla różnych grup osób, ale nie w sposób dowolny. Trzeba odróżnić dwie sytuacje: członkowie zarządu jako osoby zarządzające zakładem pracy oraz pozostali pracownicy. Jeżeli członkowie zarządu są pracownikami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy, ich warunki wynagradzania nie powinny być określane w regulaminie wynagradzania. Wynika to z art. 77² § 5 Kodeksu pracy w związku z art. 241²⁶ § 2 Kodeksu pracy.

Jak można ustalić nagrodę jubileuszową dla zarządu?

Jeżeli członek zarządu spółdzielni mieszkaniowej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i jednocześnie należy do osób zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy, podstawą jego prawa do nagrody jubileuszowej może być przede wszystkim indywidualna umowa o pracę, aneks do tej umowy albo uchwała właściwego organu spółdzielni, jeżeli statut i przepisy spółdzielcze przewidują taki tryb. Nie powinien to być regulamin wynagradzania, ponieważ ograniczenie z art. 77² § 5 Kodeksu pracy w związku z art. 241²⁶ § 2 Kodeksu pracy dotyczy właśnie tej grupy osób.

Jeżeli natomiast członek zarządu nie pozostaje w stosunku pracy, lecz wykonuje funkcję na innej podstawie, np. na podstawie uchwały, kontraktu cywilnoprawnego albo innego stosunku organizacyjnego, przepisy Kodeksu pracy o wynagrodzeniu pracowniczym i równym traktowaniu pracowników nie będą miały do niego zastosowania wprost. Wtedy trzeba ocenić treść uchwały, umowy, statutu spółdzielni oraz przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze.

Zasada równego traktowania a odmowa nagrody dla pozostałych pracowników

Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Wynika to z art. 11² Kodeksu pracy. Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu przewiduje art. 11³ Kodeksu pracy, a szczegółowe zasady równego traktowania określają art. 18^3a-18^3e Kodeksu pracy.

Nie każde zróżnicowanie świadczeń oznacza dyskryminację. Zgodnie z art. 18^3b § 1 Kodeksu pracy naruszenie zasady równego traktowania zachodzi wtedy, gdy pracodawca różnicuje sytuację pracownika z jednej lub kilku niedozwolonych przyczyn, a skutkiem jest m.in. niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia albo pominięcie przy przyznawaniu świadczeń związanych z pracą. Pracodawca może bronić się, wykazując obiektywne powody odmiennego traktowania.

W praktyce członek zarządu spółdzielni i pracownik administracyjny, techniczny albo obsługi nie zawsze znajdują się w porównywalnej sytuacji. Funkcja zarządcza, odpowiedzialność, zakres obowiązków i sposób kształtowania wynagrodzenia mogą uzasadniać odrębne świadczenia. Jeżeli jednak nagroda jubileuszowa została pomyślana jako świadczenie wyłącznie za długoletni staż pracy, a pracodawca bez jasnych kryteriów wyłączył z niej całą grupę pozostałych pracowników, sprawa wymaga dokładnej oceny.

Sąd Najwyższy w wyroku z 11.07.2006 r., I PK 86/06, wskazywał, że różnicowanie sytuacji pracowników musi być oparte na obiektywnych i usprawiedliwionych kryteriach. Ten pogląd ma znaczenie także przy ocenie, czy świadczenie pracownicze zostało przyznane jednej grupie z pominięciem innej grupy w sposób dopuszczalny.

Stary regulamin a nabycie prawa do nagrody jubileuszowej

Jeżeli kilka lat temu obowiązywał regulamin, który przyznawał prawo do nagrody jubileuszowej wszystkim pracownikom, trzeba sprawdzić trzy kwestie: treść regulaminu, datę skutecznej zmiany oraz to, czy pracownik spełnił warunki nabycia prawa do nagrody przed zmianą.

Jeżeli pracownik spełnił warunki do nagrody, np. osiągnął wymagany staż pracy, zanim zmiana regulaminu weszła skutecznie w życie, roszczenie o wypłatę nagrody mogło już powstać. W takim przypadku późniejsza zmiana regulaminu co do zasady nie powinna pozbawiać pracownika prawa już nabytego.

Jeżeli natomiast pracownik nie spełnił jeszcze warunków do nagrody, pracodawca może zmienić zasady na przyszłość, ale musi zachować tryb przewidziany w Kodeksie pracy. Zgodnie z art. 77² § 6 Kodeksu pracy regulamin wynagradzania wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od podania go do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Jeżeli zmiana jest mniej korzystna dla pracowników, stosuje się art. 241¹³ § 2 Kodeksu pracy na podstawie art. 77² § 5 Kodeksu pracy, co w praktyce może wymagać wypowiedzeń zmieniających albo porozumień zmieniających.

Błędna data uchwały o zmianie zasad wynagradzania

Sama omyłka w dacie uchwały nie przesądza automatycznie o nieważności zmiany. Jeżeli z treści zawiadomienia, protokołu, numeru uchwały albo innych dokumentów da się ustalić, jaką uchwałę podjęto i czego dotyczyła, błąd może zostać potraktowany jako oczywista omyłka.

Inaczej należy oceniać sytuację, w której błąd uniemożliwia ustalenie, jaki akt miał obowiązywać, kiedy został podjęty, czy został skutecznie ogłoszony albo czy właściwy organ spółdzielni w ogóle go uchwalił. Wtedy można kwestionować skuteczność zmiany, ale wymaga to analizy dokumentów spółdzielni, statutu i sposobu poinformowania pracowników.

Roszczenie o wypłatę nagrody jubileuszowej

Roszczenie o wypłatę nagrody jubileuszowej można oprzeć przede wszystkim na konkretnym źródle prawa do świadczenia, np. dawnym regulaminie albo umowie o pracę. Dopiero dodatkowo można powoływać się na zasadę równego traktowania, jeżeli pracodawca przyznał świadczenie wybranej grupie pracowników bez obiektywnego uzasadnienia.

W zakresie równego traktowania szczególnie istotny jest art. 18^3b § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Przepis ten za naruszenie zasady równego traktowania uznaje różnicowanie sytuacji pracownika, którego skutkiem jest niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę albo innych warunków zatrudnienia, w tym pominięcie przy przyznawaniu świadczeń związanych z pracą. Jeżeli doszło do naruszenia zasady równego traktowania, pracownik może żądać odszkodowania na podstawie art. 18^3d Kodeksu pracy, w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne, co wynika z art. 291 § 1 Kodeksu pracy. Dla nagrody jubileuszowej będzie to zwykle dzień, w którym pracownik spełnił warunki do jej wypłaty albo dzień wskazany w regulaminie jako termin wypłaty.

Zobacz również: nagroda jubileuszowa - zasady.

Zasady wynagradzania osób zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy

Osobami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy są, zgodnie z art. 128 § 2 pkt 2 Kodeksu pracy, pracownicy kierujący jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy, pracownicy wchodzący w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz główni księgowi. W spółdzielni mieszkaniowej do tej kategorii mogą należeć członkowie zarządu, jeżeli są pracownikami i faktycznie wchodzą w skład organu zarządzającego zakładem pracy.

Regulamin wynagradzania nie może określać zasad wynagradzania takich osób, ponieważ art. 77² § 5 Kodeksu pracy nakazuje odpowiednio stosować art. 241²⁶ § 2 Kodeksu pracy. Ten ostatni przepis wyłącza możliwość określania w zakładowym układzie zbiorowym warunków wynagradzania pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz osób zarządzających zakładem pracy na innej podstawie niż stosunek pracy.

W konsekwencji świadczenie dla zarządu powinno wynikać z innej podstawy niż regulamin wynagradzania, np. z umowy o pracę, aneksu albo uchwały właściwego organu spółdzielni. Warto przy tym sprawdzić, czy decyzję podjął organ uprawniony według statutu oraz ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze. W praktyce znaczenie może mieć także to, kto reprezentuje spółdzielnię przy czynnościach dotyczących członków zarządu.

Zobacz również: zarządzający zakładem.

Co warto zrobić przed skierowaniem sprawy do sądu?

Najpierw warto wystąpić do pracodawcy na piśmie o wyjaśnienie podstawy odmowy wypłaty nagrody oraz o wskazanie aktu, który zmienił poprzednie zasady. Pracownik powinien poprosić o informację, od kiedy zmiana obowiązuje, w jaki sposób została podana do wiadomości pracowników oraz czy wobec pracowników zastosowano wypowiedzenia zmieniające albo zawarto porozumienia zmieniające.

Można również zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP może skontrolować przestrzeganie prawa pracy, w tym regulaminów wynagradzania i zasad wypłaty świadczeń pracowniczych. Trzeba jednak pamiętać, że ostateczne rozstrzygnięcie sporu o zapłatę konkretnej kwoty należy do sądu pracy.

FAQ

Podsumowanie

Przyznanie nagrody jubileuszowej wyłącznie członkom zarządu spółdzielni mieszkaniowej może być dopuszczalne, zwłaszcza gdy wynika z ich indywidualnych umów lub uchwał właściwego organu, a nie z regulaminu wynagradzania. Nie oznacza to jednak, że pozostali pracownicy są zawsze pozbawieni ochrony. Jeżeli dawny regulamin przyznawał nagrodę wszystkim pracownikom, trzeba ustalić, czy pracownik nabył prawo przed zmianą i czy zmiana została skutecznie wprowadzona.

Jeżeli pracodawca odmawia wypłaty, warto zebrać dokumenty i wystąpić o pisemne uzasadnienie. W razie sporu podstawą roszczenia może być dawny regulamin, umowa o pracę, zasada ochrony praw nabytych albo przepisy o równym traktowaniu. Zobacz także: nagroda jubileuszowa pracownika.

Źródła

• Art. 11², art. 11³, art. 18^3a-18^3e, art. 77², art. 128 § 2 pkt 2, art. 241¹³ § 2, art. 241²⁶ § 2 i art. 291 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
• Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11.07.2006 r., I PK 86/06.