Wycofanie oświadczenia złożonego w urzędzie skarbowym

Czy można wycofać oświadczenie złożone w urzędzie skarbowym?

W praktyce należy odróżnić trzy sytuacje: zwykłe wyjaśnienie złożone pracownikowi urzędu, pisemne oświadczenie co do faktów oraz deklarację albo informację podatkową składaną na urzędowym formularzu. Każda z tych sytuacji ma inne skutki. Najbezpieczniej nie pisać ogólnie, że „cofam oświadczenie”, lecz złożyć pismo zatytułowane na przykład: „sprostowanie i uzupełnienie oświadczenia” albo „wyjaśnienia do złożonego oświadczenia”.

Takie pismo powinno jasno wskazywać, kiedy i w jakich okolicznościach złożono poprzednie oświadczenie, które jego fragmenty są nieścisłe oraz jaka jest prawidłowa wersja stanu faktycznego. Jeżeli oświadczenie zostało złożone w stresie, pod wpływem sugestii urzędnika albo bez pełnego zrozumienia konsekwencji, trzeba to opisać rzeczowo, bez emocjonalnych zarzutów, i poprzeć dokumentami.

W sprawach podatkowych najważniejsze jest ustalenie prawdy materialnej. Organ podatkowy powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale podatnik powinien aktywnie przedstawić dokumenty: umowę, fakturę, potwierdzenie zapłaty, korespondencję ze sprzedawcą, dokumenty pojazdu, tłumaczenia oraz ewentualne potwierdzenia dotyczące sposobu opodatkowania transakcji. Praktycznie jest to raczej sprostowanie albo zmiana danych w US niż proste wymazanie wcześniejszego pisma z akt.

Samochód z UE, dawny VAT-24 i obecne przepisy

Starsze sprawy dotyczące sprowadzenia samochodu z innego państwa UE często opisywano przez pryzmat wniosku VAT-24 i zaświadczenia VAT-25. Trzeba jednak zaznaczyć, że obecnie art. 105 ustawy o VAT jest uchylony, a formularz VAT-24 znajduje się w formularzach archiwalnych. Dlatego w bieżących sprawach nie należy opierać się na założeniu, że urząd skarbowy wyda zaświadczenie w dawnym trybie VAT-24/VAT-25.

Nie oznacza to, że zakup samochodu z UE jest podatkowo obojętny. Jeżeli dochodzi do wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu, a szczególnie nowego środka transportu, mogą powstać obowiązki w VAT. Dla pojazdu lądowego „nowy środek transportu” oznacza zasadniczo pojazd przeznaczony do transportu osób lub towarów, napędzany silnikiem o pojemności powyżej 48 cm3 lub mocy powyżej 7,2 kW, jeżeli przejechał nie więcej niż 6000 km albo od pierwszego dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.

Jeżeli podatnik dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego środka transportu i nie składa zwykłych deklaracji VAT, deklarację w tym zakresie składa się co do zasady w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy przy WNT nowych środków transportu powstaje z chwilą otrzymania pojazdu, nie później niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej. W określonych sytuacjach podatnik musi też zapłacić podatek w terminie 14 dni i przedłożyć naczelnikowi urzędu skarbowego informację o nabywanym środku transportu wraz z kopią faktury.

Inaczej może wyglądać sytuacja przy używanym pojeździe kupionym od podmiotu, który zastosował procedurę marży, albo przy zakupie od osoby prywatnej za granicą. Wtedy kluczowe znaczenie mają dokumenty transakcji. Jeżeli zostały złożone formularze albo informacje podatkowe z błędnymi danymi, rozwiązaniem może być korekta deklaracji, a nie samo pismo o wycofaniu oświadczenia.

Jak napisać sprostowanie oświadczenia do urzędu skarbowego?

Pismo powinno być konkretne i możliwie krótkie. Warto wskazać dane podatnika, numer sprawy, datę wizyty lub złożenia poprzedniego pisma, a następnie opisać, co wymaga sprostowania. Nie należy mnożyć argumentów pobocznych. Organ podatkowy interesuje przede wszystkim to, jaki był rzeczywisty przebieg transakcji i jakie dokumenty go potwierdzają.

W treści można napisać, że wcześniejsze oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędnej oceny sytuacji, stresu, niezrozumienia pytania albo niepełnych informacji. Jeżeli urzędnik sugerował określoną treść oświadczenia, można to opisać, ale bez przesądzania, że doszło do bezprawnego nacisku, jeżeli nie ma na to dowodów. Dobrze przygotowane pismo powinno wskazywać, że podatnik nie próbuje ukrywać faktów, tylko dąży do prawidłowego wyjaśnienia sprawy.

W podobnych sprawach warto rozróżniać zwykłe wycofanie pisma, sprostowanie faktów, korektę deklaracji i odwołanie lub zażalenie od rozstrzygnięcia organu. To różne procedury w US, dlatego błędne nazwanie pisma może niekiedy utrudnić sprawę, choć organ powinien oceniać treść żądania, a nie sam tytuł dokumentu.

Błąd, presja urzędnika i znaczenie Kodeksu cywilnego

W dawnych poradach często odwoływano się do przepisów Kodeksu cywilnego o błędzie przy składaniu oświadczenia woli. Takie przepisy mogą mieć znaczenie, jeżeli rzeczywiście chodzi o oświadczenie woli, czyli wypowiedź zmierzającą do wywołania skutku prawnego. Typowe oświadczenie składane w urzędzie skarbowym co do okoliczności zakupu, pochodzenia środków albo przebiegu transakcji jest jednak najczęściej oświadczeniem wiedzy, a więc dowodem dotyczącym faktów.

Dlatego w sprawie podatkowej ważniejsze od formalnego powołania się na błąd z Kodeksu cywilnego jest przedstawienie wiarygodnego materiału dowodowego. Samo stwierdzenie „byłem zdenerwowany” może nie wystarczyć. Trzeba pokazać, dlaczego pierwotna wersja była błędna i dlaczego obecna wersja odpowiada dokumentom.

Jeżeli podatnik twierdzi, że był poddany niedopuszczalnej presji, powinien opisać przebieg rozmowy, wskazać ewentualnych świadków i zachować spójność. Należy jednak pamiętać, że świadome złożenie nieprawdziwego oświadczenia albo zatajenie prawdy, jeżeli naraża podatek na uszczuplenie, może zostać ocenione na gruncie Kodeksu karnego skarbowego.

Co zrobi urząd po otrzymaniu nowego pisma?

Po otrzymaniu sprostowania urząd powinien włączyć je do akt i ocenić wraz z pozostałymi dowodami. Może wezwać podatnika do uzupełnienia dokumentów, złożenia dodatkowych wyjaśnień, przedstawienia tłumaczeń albo wskazania źródła pochodzenia danych. Jeżeli sprawa dotyczy zaświadczenia, organ wydaje zaświadczenie w granicach żądania, gdy istnieje podstawa prawna lub interes prawny wnioskodawcy.

Jeżeli organ odmówi wydania zaświadczenia albo odmówi wydania zaświadczenia o żądanej treści, powinien zrobić to w formie postanowienia. Na takie postanowienie przysługuje zażalenie. Termin i tryb działania trzeba sprawdzić w pouczeniu, ponieważ to ono wskazuje właściwy organ, sposób wniesienia środka zaskarżenia i termin.

W praktyce najgorszym rozwiązaniem jest milczenie po złożeniu błędnego oświadczenia. Jeżeli podatnik wie, że dokumenty wskazują co innego niż wcześniejsze wyjaśnienia, powinien zareagować szybko, zanim urząd oprze dalsze czynności na nieprawidłowej wersji zdarzeń.

FAQ

Czy urząd skarbowy musi przyjąć sprostowanie oświadczenia?

Urząd powinien przyjąć pismo i włączyć je do akt sprawy, ale nie musi automatycznie uznać nowej wersji za prawdziwą. Organ oceni sprostowanie razem z dokumentami, wcześniejszymi wyjaśnieniami i innymi dowodami.

Czy można po prostu napisać, że wycofuję wcześniejsze oświadczenie?

Można tak napisać, ale zwykle lepiej użyć precyzyjniejszego sformułowania: sprostowanie, uzupełnienie albo wyjaśnienie wcześniejszego oświadczenia. Samo słowo „wycofuję” nie tłumaczy, jaka wersja faktów jest prawidłowa.

Czy VAT-24 nadal składa się przy sprowadzeniu samochodu z UE?

Nie w bieżących sprawach. VAT-24 jest formularzem archiwalnym, a art. 105 ustawy o VAT został uchylony. Trzeba więc ustalić aktualne obowiązki dla konkretnej transakcji, zwłaszcza czy chodzi o WNT i czy pojazd jest nowym środkiem transportu.

Czy błędne oświadczenie może spowodować odpowiedzialność karną skarbową?

Tak, jeżeli podatnik świadomie podaje nieprawdę albo zataja prawdę i przez to naraża podatek na uszczuplenie. Ryzyko jest mniejsze, gdy podatnik sam szybko prostuje błąd, przedstawia dokumenty i nie próbuje ukrywać istotnych okoliczności.

Czy stres podczas rozmowy z urzędnikiem wystarczy do zmiany oświadczenia?

Sam stres zwykle nie wystarczy. Może jednak wyjaśniać, dlaczego podatnik złożył nieprecyzyjne oświadczenie. Najważniejsze są dokumenty i logiczne wyjaśnienie, dlaczego wcześniejsza wersja była błędna.

Co zrobić, jeśli urząd odmówi wydania zaświadczenia?

Odmowa wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści powinna nastąpić w formie postanowienia. Na takie postanowienie przysługuje zażalenie, które należy wnieść zgodnie z pouczeniem otrzymanym z urzędu.

Podsumowanie

Wycofanie oświadczenia złożonego w urzędzie skarbowym należy rozumieć praktycznie jako sprostowanie albo uzupełnienie wcześniejszych wyjaśnień. Podatnik może przedstawić nową wersję zdarzeń, ale musi liczyć się z tym, że organ porówna ją z dokumentami i poprzednim oświadczeniem. Im szybciej błąd zostanie wyjaśniony i im lepiej zostanie udokumentowany, tym większa szansa na uporządkowanie sprawy bez dalszych komplikacji.

W sprawach dotyczących samochodów sprowadzonych z UE trzeba dodatkowo uważać na aktualność procedur. Dawny VAT-24 nie jest obecnie właściwym punktem odniesienia dla nowych spraw, dlatego kluczowe jest ustalenie, czy transakcja powoduje obowiązki w VAT, czy wymaga korekty deklaracji albo tylko pisemnego wyjaśnienia.

Źródła

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 2 pkt 10, art. 20 ust. 9, art. 99 ust. 10, art. 103 ust. 3-5 oraz uchylony art. 105 - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535.
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 122, art. 180, art. 187, art. 306a i art. 306c - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926.
3. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, w szczególności art. 56 - Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930.
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności przepisy o wadach oświadczenia woli - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.
5. Formularze archiwalne VAT, w tym VAT-24 - podatki.gov.pl.